Keterangan bab :

Mengetahui cara-cara mudah dalam menghasilkan kultur hidup BIMO.

Memahami peranan penggunaan BIMO secara menyeluruh dalam penternakan dan kepentingannya.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi menghasilkan kultur hidup BIMO yang maju dan termurah.
  2. Mendedahkan beberapa jenis BIMO yang boleh digunapakai dalam penternakan.Teknik-teknik pengkulturan BIMO mengikut citarasa penternak.

APLIKASI TEKNOLOGI BIOTEKNOLOGI DALAM PENTERNAKAN.

TEKNOLOGI BIMO.

Dikenali sebagai Beneficial Indegenous Micro Organism atau BIMO.

Teknologi BIMO adalah jawapan kepada persoalan yang kerap timbul dalam bidangusaha penternakan masakini kerana selain daripada penggunaan teknologi BIMO ini dapat menambahkan produktiviti,ia juga dapat memastikan kesihatan ternakan dalam tahap yang terbaik dan dapat menangani masalah pencemaran alam sekitar yang berkaitan dengan masalah bau ammonia.

Teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO adalah teknik yang mudah dan praktikal dimana penghasilan atau pengkulturan BIMO boleh dilakukan dengan cara proses fermentasi ( penguraian kimia sesuatu bahan organik ) dan “ capture “ atau memerangkap organisma yang berfaedah di atmosfera atau udara.

Capture atau memerangkap organisma ( BIMO ) yang berada di atmosfera atau udara adalah teknik yang menakjubkan kerana organisma ( BIMO ) yang “ baik “ bersifat suka makan makanan bersih yang terdiri daripada sumber laktosa dan karbohidrat berbanding organisma jahat atau tidak baik yang suka menjadikan sumber kumbahan seperti urin atau tinja yang kotor dan busuk sebagai makanan dan tempat tinggal.

Teknik pengkulturan BIMO ini mempunyai kaedah yang hampir sama dengan teknik pengkulturan EM (Effective Microorganism) yang terdapat dipasaran pada masa sekarang tetapi ia dibezakan dengan kehadiran mikrob yang lebih banyak daripada BIMO seperti yis/ragi dan bakteria fototropik.

Perbezaan antara BIMO dan EM tidaklah begitu ketara kerana peranan bakteria terpenting seperti Laktobasillus adalah bahan utama yang digunakan dalam sebagai bakteria pemangkin.

Masyarakat petani dan penternak di Jepun sangat kreatif pada umumnya kerana menggunakan pelbagai kaedah mengkultur bakteria mengikut citarasa dan kesesuaian pertanian dan penternakan yang dijalankan dan tidak bergantung sepenuhnya pada keupayaan EM yang terdapat dipasaran.

Terdapat garis panduan dalam penggunaan BIMO ini dalam industri penghasilan produk yang berasaskan ternakan dan ianya adalah seperti berikut :

  1. BIMO tidak boleh digunakan secara integrasi dengan racun,ubat – ubatan yang berasaskan kimia.
  2. BIMO adalah organisma hidup dan memanipulasi alam sekitar bagi menggalakkan aktivitinya.
  3. Penggunaan BIMO bagi ladang ternakan adalah untuk menyediakan kawasan yang kondusif atau selamat bagi haiwan yang diternak.
  4. Aktiviti BIMO adalah unik,jadi seluruh kawasan perlu dimanfaatkan bagi mencapai objektif sebenar penggunaannya.

Teknologi biotek BIMO mempunyai faedah yang pelbagai dan penghasilan produk yang berkaitan dengan penternakan.Ianya adalah seperti berikut :

  1. Mengurangkan pencemaran bau ammonia didalam kandang.
  2. Mengurangkan aktiviti jangkitan daripada kehadiran lalat,kutu dan serangga yang merbahaya.
  3. Meningkatkan kesihatan haiwan ternakan.
  4. Mengurangkan “ stress “ atau tekanan dan memperbaiki sistem imunisasi badan ternakan.
  5. Meningkatkan kualiti produk akhir ternakan.
  6. Kitar semula bahan buangan daripada ternakan yang akan disenyawakan secara organik melalui proses fermentasi.
  7. Mengurangkan penggunaan ubat-ubatan yang berasaskan kimia seperti antibiotik dan racun perosak.
  8. Menyeimbangi mikrob yang berada di dalam perut rumen.
  9. Meningkatkan selera makan pada ternakan.
  10. Mesra alam dan tidak mendatangkan kemudaratan kepada manusia dan haiwan ternakan.

BIMO-LAKTOBASILLUS.

Salah satu daripada teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO-Laktobasillus yang sangat meluas penggunaannya dalam bidang pertanian semulajadi dan penghasilan baja organik.

BIMO-Laktobasillus mengikat ammonia di atmosfera atau udara dan seterusnya menjadikannya sebagai bahan makanan utama.Proses dan aktiviti BIMO-Laktobasillus dalam mengikat ammonia di atmosfera atau udara seterusnya menghasilkan enzim yang mempunyai pelbagai fungsi seperti penghasilan antibiotik semulajadi yang sangat berkesan terhadap sistem penghadaman dan agen imunisasi semulajadi bagi mengawal penyakit merbahaya bawaan air seperti Salmonella dan E.coli.

Aplikasi BIMO-Laktobasillus dalam penternakan :

  1. Makanan dan minuman ternakan.
  2. Vaksinisasi dan sanitasi kandang dan ternakan.
  3. Proses penghasilan baja organik atau kompos.

Kebaikan aplikasi BIMO-Laktobasillus dan penternakan :

  1. Mengasimilasikan nutrien.
  2. Agen pemangkin makanan ternakan.
  3. Agen probiotik.
  4. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Air susu segar : 1000 ml
Air basuhan beras : 100 ml
Molas atau gula merah : 1 kg
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Ambil air basuhan beras 100 ml dan masukkan kedalam bekas plastik.
  2. Biarkan selama 2 – 3 hari.(tutup bekas plastik itu sebanyak 50%-70%)
Pastikan air basuhan beras yang telah difermentasikan itu timbul filem dan berbau masam manis.
  1. Sukat air basuhan beras yang telah difermentasi itu sebanyak 100 ml dan campurkan kedalam 1000 ml susu segar.
  2. Simpan dan biarkan selama 5-7 hari.
Air basuhan beras yang telah difermentasi itu telah dijangkiti atau memerangkap pelbagai bakteria bermanfaat termasuklah laktobasillus.Susu skim atau susu tepung juga boleh digunakan tetapi adalah lebih baik jika digunakan susu segar sahaja.
  1. Selepas 5-7 hari lapisan lemak,protein dan karbohidrat akan terbentuk.Buang lapisan tersebut dan ambil cecair bahagian bawah yang berwarna kuning-kekuningan (serum).
Lapisan lemak,protein dan karbohidrat yang terbentuk tadi jangan dibuang sebaliknya diberikan terus kepada haiwan ternakan.
  1. Pada peringkat ini serum bakteria asid laktik atau laktobasillus telah terbentuk dan ia dinamakan peringkat telor atau plasmid.
  2. Ianya boleh disimpan selama 3 tahun didalam peti sejuk.
  3. Proses seterusnya adalah dipanggil kultur didik asli atau “pure culture” dimana serum bakteria asid laktik atau laktobasillus yang telah terbentuk dicampurkan molas atau gula merah dengan nisbah yang sama susu segar.
  4. Ianya boleh disimpan selama 6 bulan pada suhu bilik.
Elemen nutrisi seperti lapisan lemak,protein dan karbohidrat yang terbentuk tadi adalah sumber makanan yang sangat digemari oleh BIMO.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-LAKTOBASILLUS

BIMO-BULUH.

Salah satu daripada teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO-Buluh yang sangat meluas penggunaannya di Negara China dan Filipina.

BIMO-Buluh mempunyai fungsi yang seakan sama dengan BIMO-Laktobasillus,yang mana ia boleh bertindak dengan mengikat ammonia di atmosfera atau udara dan seterusnya menjadikannya sebagai bahan makanan utama.

Proses dan aktiviti BIMO-Buluh dalam mengikat ammonia di atmosfera atau udara seterusnya menghasilkan enzim yang mempunyai pelbagai fungsi seperti penghasilan antibiotik semulajadi yang sangat berkesan terhadap sistem penghadaman dan agen imunisasi semulajadi bagi mengawal penyakit merbahaya bawaan air seperti Salmonella dan E.coli.

Aplikasi BIMO-Buluh dalam penternakan :

  1. Makanan dan minuman ternakan.
  2. Vaksinisasi dan sanitasi kandang dan ternakan.
  3. Proses penghasilan baja organik atau kompos.

Kebaikan aplikasi BIMO-Buluh dan penternakan :

  1. Mengasimilasikan nutrien.
  2. Agen pemangkin makanan ternakan.
  3. Agen probiotik.
  4. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Nasi : 1 kg
Jaring : 1 set
Molas atau gula merah : 1 kg
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Ambil nasi dan biarkan selama 2-10 hari dibawah pohon buluh (tutup bekas plastik itu dengan jaring).
Jaring digunakan bagi tujuan mengelakkan haiwan seperti tikus masuk kedalam bekas kerana tertarik kepada bahan makanan.
  1. Tunggu sehingga kulat putih kelihatan dan timbul pada permukaan nasi tersebut.
  2. Selepas itu,campurkan 1 kg molas atau gula merah.Kemudian tutup semula dengan jaring.
  3. Simpan dan biarkan selama 7 hari.
  4. Proses akhir adalah dengan menapis cecair tersebut.
  5. Cara penyimpanan BIMO-Buluh ini adalah sama dengan BIMO-Laktobasillus.
Elemen nutrisi seperti lapisan lemak,protein dan karbohidrat yang terbentuk tadi adalah sumber makanan yang sangat digemari oleh BIMO.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-BULUH

BIMO-HUTAN

Salah satu daripada teknik atau cara penghasilan atau pengkulturan BIMO-Hutan adalah dengan mengenalpasti spesis pokok hutan yang mempunyai ciri-ciri seperti:

  1. Usia pokok.
  2. Kesihatan pokok.
  3. Lumut yang banyak.
  4. Ada aliran air embun.

Selain daripada faktor-faktor diatas,kesuburan tanah dan keadaan biodiversiti perlu diambil kira.

BIMO-Hutan ini telah menjalani ujian sainstifik oleh pihak MARDI bagi tujuan penghasilan makanan bagi ruminan yang berasaskan silaj/ceruk.

Aplikasi BIMO-Laktobasillus dalam penternakan :

  1. Makanan dan minuman ternakan.
  2. Vaksinisasi dan sanitasi kandang dan ternakan.
  3. Proses penghasilan baja organik atau kompos.

Kebaikan aplikasi BIMO-Laktobasillus dan penternakan :

  1. Mengasimilasikan nutrien.
  2. Agen pemangkin makanan ternakan.
  3. Agen probiotik.
  4. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Nasi : 1 kg
Jaring : 1 set
Molas atau gula merah : 1 kg
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Ambil nasi dan biarkan selama 2-10 hari dibawah pokok hutan (tutup bekas plastik itu dengan jaring).
Jaring digunakan bagi tujuan mengelakkan haiwan seperti tikus masuk kedalam bekas kerana tertarik kepada bahan makanan.
  1. Tunggu sehingga kulat putih kelihatan dan timbul pada permukaan nasi tersebut.
  2. Selepas itu,campurkan 1 kg molas atau gula merah.Kemudian tutup semula dengan jaring.
  3. Simpan dan biarkan selama 7 hari.
  4. Proses akhir adalah dengan menapis cecair tersebut.
  5. Cara penyimpanan BIMO-Hutan ini adalah sama dengan BIMO-Laktobasillus.
Elemen nutrisi seperti lapisan lemak,protein dan karbohidrat yang terbentuk tadi adalah sumber makanan yang sangat digemari oleh BIMO.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-HUTAN

BIMO-TUMBUHAN

Teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO-Tumbuhan berkongsi cara yang sama dengan BIMO-Hutan tetapi bezanya adalah ianya lebih menjurus kepada tumbuhan tertentu sahaja.

Pemilihan tumbuhan bagi penghasilan atau pengkulturan BIMO hendaklah mengambil kira kebaikkan pada ternakan itu sendiri.

Tumbuhan-tumbuhan bagi penghasilan atau pengkulturan BIMO-Tumbuhan adalah seperti :

  1. Padi.
  2. Kelapa sawit.
  3. Buluh.
  4. Pisang.
  5. Bermacam-macam lagi.

Aplikasi BIMO-Tumbuhan dalam penternakan :

  1. Makanan dan minuman ternakan.
  2. Vaksinisasi dan sanitasi kandang dan ternakan.
  3. Proses penghasilan baja organik atau kompos.

Kebaikan aplikasi BIMO-Tumbuhan dalam penternakan :

  1. Mengasimilasikan nutrien.
  2. Agen pemangkin makanan ternakan.
  3. Agen probiotik.
  4. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Nasi : 1 kg
Jaring : 1 set
Molas atau gula merah : 1 kg
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Ambil nasi dan biarkan selama 2-10 hari dibawah tumbuhan (tutup bekas plastik itu dengan jaring).
Jaring digunakan bagi tujuan mengelakkan haiwan seperti tikus masuk kedalam bekas kerana tertarik kepada bahan makanan.
  1. Tunggu sehingga kulat putih kelihatan dan timbul pada permukaan nasi tersebut.
  2. Selepas itu,campurkan 1 kg molas atau gula merah.Kemudian tutup semula dengan jaring.
  3. Simpan dan biarkan selama 7 hari.
  4. Proses akhir adalah dengan menapis cecair tersebut.
  5. Cara penyimpanan BIMO-Tumbuhan ini adalah sama dengan BIMO-Laktobasillus.
Elemen nutrisi seperti lapisan lemak,protein dan karbohidrat yang terbentuk tadi adalah sumber makanan yang sangat digemari oleh BIMO.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-TUMBUHAN

BIMO-RHIZOBIUM

Salah satu daripada teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO-Rhizobium yang sangat meluas penggunaannya dalam bidang pertanian semulajadi dan penghasilan baja organik.

Rhizobium ialah bakteria yang mampu mengikat nitrogen dari udara atau di atmosfera dan hidup bersimbiosis dengan akar tanaman kekacang dan penggunaannya sangat popular disebabkan keupayaan menyerap nitrogen dari sesuatu sumber kemudian melepaskannya kepada tanah dan akar tanaman.

BIMO-Rhizobium sebenarnya boleh digunakan terus pada tanaman tetapi dalam bidang penternakan kaedah ini digunakan untuk meningkatkan kualiti dan mutu dalam memproses dan menghasilkan baja organik yang berasaskan tinja ternakan dan bahan buangan sisa makanan ternakan.

Aplikasi BIMO-Rhizobium dalam penternakan :

  1. Proses penghasilan baja organik atau kompos.
  2. Menambahbaikan kualiti tanah pada petak fodder dan foraj.
  3. Mengurangkan serangan penyakit pada tanaman.
  4. Agen tumbesaran tanaman.

Kebaikan aplikasi BIMO-Rhizobium dan penternakan :

  1. Menghasilkan baja organik yang bermutu dan berkualiti tinggi.
  2. Mengasimilasikan nutrisi tambahan kepada tanaman yang menggunakan baja yang berasaskan BIMO-Rhizobium.
  3. Baja yang dihasilkan ini sesuai digunakan kepada tanaman pada peringkat berbunga dan berbuah kerana boleh didapati tindakbalas bakteria Rhizobia pada akar dan tanah sangat produktif.
  4. Agen probiotik dalam baja.
  5. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus : 3 bahagian
BIMO-Buluh : 1 bahagian
BIMO-Hutan : 1 bahagian
BIMO-Tumbuhan : 1 bahagian
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Pastikan konsentrasi BIMO-Laktobasillus adalah 50% atau 3 bahagian daripada BIMO-BIMO lain.
  2. Campurkan BIMO-Buluh 1 bahagian,BIMO-Hutan 1 bahagian dan BIMO-Tumbuhan 1 bahagian.
  3. Ianya boleh disimpan selama 6 bulan pada suhu bilik.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-RHIZOBIUM

BIMO-PETANI

Salah satu daripada teknik penghasilan atau pengkulturan BIMO-Petani yang sangat meluas penggunaannya dalam bidang pertanian semulajadi dan penghasilan baja organik.

Aplikasi BIMO-Petani dalam penternakan :

  1. Proses penghasilan baja organik atau kompos.
  2. Menambahbaikan kualiti tanah pada petak fodder dan foraj.
  3. Mengurangkan serangan penyakit pada tanaman.
  4. Agen tumbesaran tanaman.

Kebaikan aplikasi BIMO-Petani dan penternakan :

  1. Menghasilkan baja organik yang bermutu dan berkualiti tinggi.
  2. Mengasimilasikan nutrisi tambahan kepada tanaman yang menggunakan baja yang berasaskan BIMO-Petani.
  3. Agen probiotik dalam baja dan pestisida organik.
  4. Memakmurkan alam sekitar.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Labu : 3 kg
Pisang : 3 kg
Molas atau gula merah : 3 kg
Telor : 5 biji
Air : 10 liter
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan asas dan gaulkan sehingga rata.
  2. Isikan semua bahan asas ke dalam sebuah bekas plastik.Tutupkan bekas plastik tadi dengan ketat.
  3. Proses pengkulturan BIMO jenis ini akan mengambil masa selama 45 hari.
  4. Bagi 10 hari yang pertama,buka bekas tadi dan pastikan permukaan semua bahan yang telah digaul mempunyai permukaan kulat yang berwarna putih.
  5. Jika bahan tersebut tidak mempunyai permukaan kulat putih,masukkan campuran air dan molas ke dalam bahan tersebut.
  6. Pastikan proses memeriksa bahan dijalankan setiap 10 hari sekali dan pastikan juga setiap kali bahan tersebut perlulah digaulkan sehingga rata.
  7. Ulang proses campuran molas dan air jika bahan tidak mempunyai permukaan kulat putih.
Tujuan campuran air dan molas digaulkan semula ke dalam bahan semasa proses fermentasi yang tidak mempunyai permukaan kulat putih adalah untuk menambahkan kandungan karbohidrat bagi menjalankan aktiviti bakteria.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIMO-PETANI

BIMO-SERAMIK/TEMBIKAR.

Mikrob yang terbentuk secara semulajadi ini dikenali sebagai Bakteria Seramik.

Teknik rawatan air yang mengunakan media seperti seramik atau tembikar ini telah lama dipelopori oleh bangsa Jepun dalam penternakan ikan Koi.

Koloni bakteria berfaedah daripada seramik atau tembikar ini hanya boleh hidup dan boleh menyokong kerja-kerja khas bagi rawatan air jika ia terdedah secara langsung di dalam air sahaja.

Jika tidak terdedah di dalam air secara langsung atau di biarkan kering,tiada koloni mikrob berfaedah akan terbentuk.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Seramik/tembikar : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Seramik atau tembikar lama perlulah dipecahkan dengan sekata.
  2. Tambat atau kawat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

BIMO-BATU-BATUAN PELBAGAI JENIS.

Mikrob yang terbentuk secara semulajadi ini dikenali sebagai Bakteria Air Mineral.

Teknik rawatan air yang mengunakan media seperti batu-batuan pelbagai jenis ini telah lama dipelopori oleh bangsa Jepun dalam penternakan ikan Koi dan pertanian semulajadi.

Koloni bakteria berfaedah daripada batu-batuan pelbagai jenis ini hanya boleh hidup dan boleh menyokong kerja-kerja khas BIMO yang lain bagi rawatan air jika ia terdedah secara langsung di dalam air sahaja.

Jika tidak terdedah di dalam air secara langsung atau di biarkan kering,tiada koloni mikrob berfaedah akan terbentuk.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Batu-batuan pelbagai jenis : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Batu-batuan perlulah ditambat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

INOVASI DALAM TEKNIK PENGHASILAN PRODUK-PRODUK KESIHATAN TERNAKAN MELALUI APLIKASI BERSEPADU TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memahami dan mengaplikasi teknologi penternakan semulajadi dan bioteknologi bagi menghasilkan produk-produk kesihatan ternakan.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi termaju (tanpa kita sedari) yang boleh digunakan bagi menghasilkan produk-produk kesihatan ternakan dengan menggunakan bahan semulajadi.
  2. Kesan penggunaan bahan-bahan yang dihasilkan keatas ternakan.
  3. Mengenalpasti sumber-sumber semulajadi yang digunakan.
  4. Teknik-teknik dalam menghasilkan produk kesihatan ternakan mengikut citarasa penternak.

CUKA ASLI

Merupakan keluarga asid organik iaitu asid asetik.

Cuka adalah salah satu daripada aplikasi dalam pertanian semulajadi yang kerap digunakan sebagai menyokong kerja-kerja khas fungsi BIMO terutamanya dalam vaksinisasi bagi kawalan penyakit dan kutu.

Kebaikan daripada aplikasi cuka dalam bidang penternakan organik atau semulajadi adalah seperti :

  1. Agen mengawal kutu dan penyakit puru (contagius ectyma),kerana baunya yang tengit dan meruap.
  2. Agen yang boleh melemahkan aktiviti virus atau mikrob yang tidak baik bawaan lalat atau kutu kepada ternakan.
  3. Bahan yang digunakan sebagai penawar keracunan makanan ternakan.

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Dedak beras : 1 bahagian
Beras hancur : 1 bahagian
Ragi : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik/plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Dedak beras dan beras hancur (1:1) dicampurkan dan dikukus untuk melembutkan bahan dan membunuh bakteria.
  2. Sejukkan.
  3. Campurkan ragi (1:10) dengan bahan yang telah dikukus dan simpan 2 hari.
  4. Campurkan bahan diatas dengan air sehingga bahan tersebut mencapai kelembapan sebanyak 85%.
  5. Hari ke-4.Pada peringkat ini,kita akan lihat bahan tersebut akan mengeluarkan buih dan bau yang wangi/manis.
  6. Hari ke-5.Buih akan hilang dan alkohol mula terbentuk.
  7. Hari ke-10.Cuka akan terbentuk.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN CUKA

CUKA SIRAP(SYRUP)

Merupakan keluarga asid organik iaitu asid asetik dan dihasilkan dengan gabungan molas atau gula merah dengan cuka asli.

Cuka sirup juga adalah salah satu daripada aplikasi dalam pertanian semulajadi yang kerap digunakan sebagai menyokong kerja-kerja khas fungsi BIMO terutamanya dalam vaksinisasi bagi kawalan penyakit dan kutu.

Kebaikan daripada aplikasi cuka sirap dalam bidang penternakan bioteknologi adalah seperti :

  1. Agen mengawal kutu dan penyakit puru (contagius ectyma),kerana baunya yang tengit dan meruap.
  2. Agen yang boleh melemahkan aktiviti virus atau mikrob yang tidak baik bawaan lalat atau kutu kepada ternakan.
  3. Cuka sirup ini boleh di gunakan dalam penghasilan baja kompos dan agen tumbesaran tanaman.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Cuka : 1 bahagian
Bawang putih : ¼ bahagian
Cili api/merah : ¼ bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Bekas plastic : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan bawang putih dan cili api terlebih dahulu.
  2. Gaulkan semua bahan asas supaya menjadi satu sebatian sehingga rata.
  3. Masukkan semua bahan asas ke dalam bekas plastik.
  4. Proses fermentasi sebatian ini akan berlangsung selama 1 bulan.
  5. Tapis cecair.
  6. Bagi penyimpanan cecair jenis ini,di nasihatkan supaya tutup dengan ketat botol cecair ini selepas di gunakan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN CUKA SIRUP

CUKA KAYU

Merupakan keluarga asid organik iaitu asid asetik.

Cuka kayu juga adalah salah satu daripada aplikasi dalam pertanian semulajadi yang kerap digunakan sebagai menyokong kerja-kerja khas fungsi BIMO terutamanya dalam vaksinisasi bagi kawalan penyakit dan kutu.

Kebanyakkan cuka kayu ini dihasilkan daripada proses rebusan sekam padi.Oleh kerana mempunyai pH yang rendah berbanding daripada cuka asli,ia boleh dikatakan sangat berkesan dalam menyokong kerja-kerja khas dalam pertanian dan penternakan.

Kebaikan daripada aplikasi cuka kayu dalam bidang penternakan bioteknologi adalah seperti :

  1. Agen mengawal kutu dan penyakit puru (contagius ectyma),kerana baunya yang tengit dan meruap.
  2. Agen yang boleh melemahkan aktiviti virus atau mikrob yang tidak baik bawaan lalat atau kutu kepada ternakan.
  3. Cuka kayu ini boleh di gunakan dalam penghasilan baja kompos dan agen tumbesaran tanaman.

TEKNIK 1

KAEDAH 1

BAHAN ASAS

Air : 2 bahagian
Sekam padi : 1 bahagian
Set merebus : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan bahan asas ke dalam set rebusan.
  2. Rebus bahan asas selama 45-60 minit.
  3. Tunggu bahan sehingga sejuk.
  4. Tapis dan dapat cecair.

KAEDAH 2

BAHAN ASAS

Cecair rebusan sekam padi : 1 bahagian
Bawang putih : ¼ bahagian
Cili api/merah : ¼ bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan bawang putih dan cili api terlebih dahulu.
  2. Gaulkan semua bahan asas supaya menjadi satu sebatian sehingga rata.
  3. Masukkan semua bahan asas ke dalam bekas plastik.
  4. Proses fermentasi sebatian ini akan berlangsung selama 1 bulan.
  5. Tapis cecair.
  6. Bagi penyimpanan cecair jenis ini,di nasihatkan supaya tutup dengan ketat botol cecair ini selepas di gunakan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN CUKA KAYU

KAEDAH 1

KAEDAH 2

ALKOHOL

Merupakan keluarga asid organik.

Alkohol adalah salah satu daripada aplikasi dalam pertanian semulajadi yang kerap digunakan sebagai menyokong kerja-kerja khas fungsi BIMO terutamanya dalam vaksinisasi bagi kawalan penyakit dan kutu dalam penternakan.

Penerapan aplikasi alkohol bagi penternakan yang berasaskan organik biasanya akan melibatkan pembuatan atau penghasilan bionutrien yang menggunakan proses ekstrak bahan organik sahaja dan menyokong kerja-kerja BIMO dalam mengawal penyakit.

Kebaikan daripada penggunaan alkohol dalam penternakan yang berasaskan organik :

  1. Dari keluarga asid organik yang mana ianya mengandungi sejumlah besar mikrob yang baik.
  2. Media sucihama yang baik.
  3. Media rawatan bagi penyakit luka dalaman yang baik.
  4. Media yang terbaik bagi melakukan proses ekstrak bahan aktif organik.

Penggunaan alkohol dalam penternakan organik adalah salah satu daripada kaedah atau cara yang biasa digunakan oleh para penternak di negara Jepun.

Tujuan penggunaan alkohol atau arak dari beras yang dikenali sebagai “sake”oleh para penternak di negara Jepun adalah untuk menghindari stress/tekanan kepada haiwan ternakan tersebut.Dengan kata lain haiwan ternakan tersebut dimabukkan.

Untuk mendapatkan kepastian dalam isu penggunaan alkohol bagi penternakan yang berasaskan penternakan semulajadi dan aplikasi bioteknologi,sila rujuk pihak yang arif dalam bidang agama.

(SUDUT AGAMA.UTUSAN MALAYSIA.JUMAAT 25 JULAI 2008)

Kemusykilan Agama.

Bersama :Modh.Farid Ravi Abdullah.Pengarah Institut Kajian Hadis,Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor (KUIS)

ALKOHOL TIDAK BATALKAN WUDUK.

SOALAN 1#

Saya seorang pelajar yang sering tertanya-tanya sama ada wuduk kita akan terbatal atau tidak jika kita tersentuh alkohol?Jika ya,mengapa?Adakah alkohol tergolong dalam golongan najis?Jika ya,bagaimana pula alkohol yang dihasilkan melalui proses kimia?

JAWAPAN 1#

Tersentuh alkohol atau terkena alkohol tidak membatalkan wuduk.Malahan tempat yang terkena hendaklah disucikan hingga hilang kesannya.Ini kerana terkena atau tersentuh alkohol tidak termasuk dalam pekara yang membatalkan wuduk.

Alkohol termasuk dalam kategori najis maknawi bukannya hakiki.Ini kerana asal bahan itu dihasilkan adalah dengan menggunakan bahan-bahan asli yang asal sifatnya halal seperti buah anggur dan sebagainya.

Namun ia menjadi najis sebab sifatnya yang diharamkan.Di dalam al-Quran,Allah SWT berfirman yang bermaksud : Wahai orang-orang yang beriman,bahawa sesungguhnya arak dan judi dan pemujaan berhala dan mengundi nasib dengan batang-batang anak panah adalah semata-mata kotor (keji) dari perbuatan syaitan,oleh itu hendaklah kamu menjauhinya supaya kamu berjaya.Sesungguhnya syaitan itu hanyalah bermaksud mahu menumbulkan permusuhan dan kebencian di antara kamu dengan sebab arak dan judi dan mahu memalingkan kamu daripada mengingati Allah dan daripada mengerjakan sembahyang.Oleh itu,mahukah kamu berhenti daripada melakukan perkara-perkara yang keji dan kotor itu atau kamu masih berdegil.(Al-Maidah:90-91).

Pengajaran daripada ayat ini disimpulkan seperti berikut.Merosakkan akal fikiran dan kesihatan,merosakkan akhlak dan akidah seseorang,memalingkan manusia daripada ingatkan Allah SWT dan daripada mengerjakan sembahyang,membawa manusia kea rah kemurkaan Allah,boleh menimbulkan permusuhan dan kebencian di antara manusia serta memporak-perandakan rumah tangga,keluarga,masyarakat dan negara.

Adapun alkohol yang dihasilkan daripada bahan-bahan kimia sekiranya mempunyai sifat yang sama dengan arak berfungsi menghilangkan kewarasan akal tetap haram.

Ini kerana kiasan yang digunakan ialah fungsi arak itu atau bahan yang terhasil daripada campuran bahan kimia boleh menghilangkan kewarasan akal.

Maka hukumnya haram biar apa sahaja nama yang diberi selagi mana ia boleh menghilangkan kewarasan akal dan memabukkan hukumnya haram.

SOALAN 2#

Bagaimana pula dengan alkohol yang terkandung dalam sesetengah sayur-sayuran dan buah-buahan?Adakah kita tidak boleh makan buah dan sayur yang mengandungi alkohol secara semulajadi?

JAWAPAN 2#

Alkohol yang terkandung di dalam makanan harian seperti yang terkandung di dalam sayur-sayuran atau buah-buahan secara semulajadi tidak haram.Ini kerana kandungan itu tidak dinamakan arak.

Mungkin kandungan asid dalam tumbuh-tumbuhan itu bila diperam dengan campuran-campuran yang lain,asid itu bertukar kepada alkohol.

Pada masa yang sama,orang yang memakannya juga tidak memabukkan.Namun lain pula keadaannya dengan arak sama ada arak itu memabukkan atau tidak memabukkan sama ada sedikit mahu pun banyak ia tetap haram mengikut jumhur ulama.

SOALAN 3#

Bagaimana pula penggunaan alkohol dalam bahan kosmetik dan perubatan?Adakah haram kita menggunakannya?

JAWAPAN 3#

Pertamanya kita harus faham bahawa bila sesuatu bahan itu dihasilkan sama ada untuk tujuan kosmetik mahupun perubatan dengan menggunakan alkohol,ia tidak lagi digelar arak.

Ini kerana pengeluaran alkohol boleh dihasilkan melalui 2 proses :

  • Melalui proses kimia (hydration of alkenes).

Proses kimia ini menggunakan bahan daripada sumber minyak tanah,iaitu hasil pemecahan kimia gasoline atau hidrokarbon yang menghasilkan  ethane.Ethane bersatu dengan air untuk menghasilkan alkohol.

  • Melalui proses penapaian (fermentation).

Manakala penggunaan alkohol dalam perubatan telah banyak dibincangkan oleh para fuqaha (ahli-ahli fikah) Islam.

Boleh disimpulkan di sini bahawa kebanyakan ulama menghukumkan dengan makruh penggunaan alkohol dalam perubatan.

Adapun tokoh ulama semasa,Dr.Yusof-al Qardawi menegaskan bahawa keharusan berubatan berubat dengan alkohol mesti mempunyai alasan yang benar-benar munasabah dan diterima syarak.

Di dalam buku halal haram beliau menyatakan seperti berikut : “Walaupun demikian,kalau sampai terjadi keadaan darurat,maka darurat itu dalam pandangan syariat Islam ada hukumnya tersendiri.

“Oleh kerana itu,kalau seandainya arak atau ubat yang dicampurkan dengan arak itu dapat dinyatakan sebagai ubat untuk sesuatu penyakit yang sangat mengancam kehidupan manusia,dimana tidak ada ubat lainnya kecuali arak,dan saya sendiri percaya hal itu tidak akan terjadi,dan setelah mendapatkan pengesahan dari pakar perubatan muslim yang mahir dalam ilmu kedoktoran dan mempunyai jiwa atau semangat terhadap agama,maka dalam keadaan demikian berdasar kaedah agama yang selalu membuat kemudahan dan menghilangkan beban yang berat,maka berubat dengan arak tidaklah dilarang,dengan syarat dalam batas yang paling minima”.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Dedak beras : 1 bahagian
Beras hancur : 1 bahagian
Ragi : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik/plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Dedak beras dan beras hancur (1:1) dicampurkan dan dikukus untuk melembutkan bahan dan membunuh bakteria.
  2. Sejukkan.
  3. Campurkan ragi (1:10) dengan bahan yang telah dikukus dan simpan 2 hari.
  4. Campurkan bahan diatas dengan air sehingga bahan tersebut mencapai kelembapan sebanyak 85%.
  5. Hari ke-4.Pada peringkat ini,kita akan lihat bahan tersebut akan mengeluarkan buih dan bau yang wangi/manis.
  6. Hari ke-5.Buih akan hilang dan alkohol mula terbentuk.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN ALKOHOL

BIONUTRIEN

Salah satu daripada aplikasi bioteknologi tradisional.

Bionutrien adalah reaksi semulajadi daripada proses biologi nutrien sesuatu bahan organik yang menggunakan kaedah fermentasi.

Fermentasi adalah proses yang mengubah kimia sesuatu bahan organik secara semulajadi.

Kaedah fermentasi adalah satu kaedah mengekstrak bahan organik (daripada sumber tumbuhan) yang paling baik dan ringkas berbanding kaedah mengekstrak menggunakan cara rebusan.

Kebaikan menggunakan kaedah ini adalah seperti :

  1. Dapat menghasilkan bahan aktif sesuatu bahan organik dengan banyak.
  2. Asimilasi bahan aktif dan nutrien.
  3. Meningkatkan populasi mikrob yang baik pada bahan aktif.

Kaedah mengekstrak bahan aktif sesuatu tumbuhan atau bahan organik secara rebusan adalah tidak digalakkan kerana kebanyakkan bahan aktif dan mikrob yang baik tidak dapat bertahan dalam suhu yang tinggi ketika dihasilkan dengan kaedah rebusan.

Terdapat 3 kaedah yang biasa digunakan dalam menghasilkan ekstrak bionutrien.

  1. Ekstrak bionutrien melalui proses fermentasi bahan organik basah.
  2. Ekstrak bionutrien melalui proses fermentasi bahan organik kering.
  3. Ekstrak bionutrien melalui proses rebusan bahan organik basah dan kering.

EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES FERMENTASI BAHAN ORGANIK BASAH.

Kebaikan :

  1. Cara yang paling mudah dan cepat bagi menghasilkan ekstrak bionutrien.
  2. Menggunakan molas atau gula merah sebagai medium pemangkin fermentasi organik.
  3. Mengwujudkan populasi mikrob yang baik.
  4. Asimilasi bahan aktif dan nutrien.

Keburukan :

  1. Bahan organik basah hanya boleh digunakan sekali sahaja.

BAHAN-BAHAN YANG BIASA DIGUNAKAN.

Bawang putih :

  1. Kandungan sulfur semulajadi yang tinggi pada bawang putih ini bertindak sebagai agen antibiotik.
  2. Merawat penyakit yang berkaitan dengan perut ruminan seperti :
    1. Membuang angin.
    2. Cirit-birit.Kembung.
    3. Sebagai agen yang menyokong kerja-kerja BIMO dalam penghasilan pestisida organik kerana baunya yang busuk dan tengit

Halia :

  1. Meningkatkan sistem ketahanan badan ternakan.
  2. Merawat penyakit yang berkaitan dengan perut ruminan seperti :
    1. Membuang angin.
    2. Cirit-birit.
    3. Kembung.
  3. Sebagai agen yang menyokong kerja-kerja BIMO dalam penghasilan pestisida organik kerana baunya yang busuk dan tengit.

Kunyit :

  1. Meningkatkan sistem ketahanan badan ternakan.
  2. Sebagai agen yang menyokong kerja-kerja BIMO dalam penghasilan pestisida organik kerana baunya yang busuk dan tengit.

CARA DAN TEKNIK EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES FERMENTASI BAHAN ORGANIK BASAH.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Bawang putih/kunyit/halia : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik atau plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk atau kisar bahan asas.
  2. Gaulkan dengan molas atau gula merah dalam bekas seramik/plastik.
  3. Tutup dengan kertas.
  4. Biarkan selama 4-5 hari.
  5. Tapis cecair.
  6. Cecair bionutrien yang sedia digunakan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIONUTRIEN TEKNIK EKSTRAK ORGANIK BASAH

EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES FERMENTASI BAHAN ORGANIK KERING.

Kebaikan :

  1. Cara yang paling menjimatkan bagi menghasilkan ekstrak bionutrien kerana setiap bahan kering boleh digunakan semula sebanyak 3-5 kali.
  2. Menggunakan molas atau gula merah sebagai medium pemangkin fermentasi organik.
  3. Mengwujudkan populasi mikrob yang baik.
  4. Asimilasi bahan aktif dan nutrien.

Keburukan :

  1. Menggunakan alkohol.
  2. Mengambil masa yang lama untuk menghasilkan sesuatu ekstrak organik bionutrien.

BAHAN-BAHAN YANG BIASA DIGUNAKAN.

Kulit kayu manis :

  1. Antibakteria.
  2. Meningkatkan kesegaran badan ternakan.
  3. Melancarkan perjalanan darah.

Liqurise (choa-choa) :

  1. Antibakteria.
  2. Meningkatkan kesegaran badan ternakan.
  3. Membersihkan darah.

Angelica (tong wee) :

  1. Antibakteria.
  2. Meningkatkan tumbesaran badan ternakan.

CARA DAN TEKNIK EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES FERMENTASI BAHAN ORGANIK KERING.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Kulit kayu manis/liqurise/angelica : 1 bahagian
Alkohol : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik/plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan kulit kayu manis 1 bahagian kedalam bekas seramik/plastik.
  2. Masukkan alkohol 1 bahagian kedalam bekas yang bercampur dengan kulit kayu manis.
  3. Tutup dengan kertas.
  4. Ikat dan simpan 24 jam.
  5. Kemudian masukkan molas atau gula merah 1 bahagian dengan campuran tadi.
  6. Tutup dengan kertas.
  7. Ikat dan simpan selama 4-5 hari atau sehingga tiada bau ubat.
  8. Masukkan sedikit alkohol dan tutup ketat.
Tujuan alkohol dimasukkan kali ke-2 adalah untuk memberhentikan proses ekstrak fermentasi dan pastikan proses fermentasi hanya berlaku sekali sahaja.
  1. Biarkan selama 7-10 hari.
  2. Keluarkan ekstrak cecair bionutrien.
  3. Ekstrak cecair bionutrien yang sedia digunakan.
Bahan asas yang telah dikeluarkan ini masih boleh digunakan semula sehingga 3-5 kali proses ekstrak dilakukan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIONUTRIEN TEKNIK EKSTRAK ALKOHOL

EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES REBUSAN BAHAN ORGANIK BASAH DAN KERING.

Kebaikan :

  1. Cara yang paling menjimatkan bagi menghasilkan ekstrak bionutrien.
  2. Menggunakan molas atau gula merah sebagai medium pemangkin fermentasi organik selepas selesai proses rebusan.

Keburukan :

  1. Tidak mengwujudkan populasi mikrob yang baik.
  2. Proses asimilasi bahan aktif dan nutrien menjadi kurang.

BAHAN-BAHAN YANG BIASA DIGUNAKAN.

  1. Bawang putih.
  2. Halia.
  3. Kunyit.
  4. Kulit kayu manis.
  5. Liqurise (choa-choa).
  6. Angelica (tong wee).

CARA DAN TEKNIK EKSTRAK BIONUTRIEN MELALUI PROSES REBUSAN BAHAN ORGANIK BASAH DAN KERING.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Bahan organik basah atau : 1 bahagian
Bahan organik kering atau : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Air : 3 bahagian
Set rebusan : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan bahan organik basah atau bahan organik kering untuk diekstrak kedalam periuk masak.
  2. Masukkan air 3 bahagian dalam campuran tersebut.
  3. Rebus bahan tersebut selama 45-60 minit dengan api kecil.
  4. Setelah sejuk bahan tersebut,campurkan dengan molas atau gula merah.
  5. Cecair ekstrak bionutrien yang sedia di gunakan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN BIONUTRIEN TEKNIK REBUSAN

Tip :Bahan ekstrak yang di gunakan bagi teknik ekstrak jenis ini boleh di gunakan semula sebanyak 3 kali.Jumlah bahagian air yang hendak di gunakan adalah sebanyak 3 bahagian.Pastikan api yang di gunakan bagi tujuan merebus adalah kecil sehingga mendidih.

EKSTRAK HERBA TRADISIONAL BAGI RAWATAN MODEN UNTUK PENTERNAKAN.

HERBA YANG BIASA DIGUNAKAN DALAM PENTERNAKAN.

Melalui kajian saintifik bahan aktif herba dan tujuan perubatannya.

No Herba Bahan Aktif Tujuan Perubatan
1 Bunga Lawang(Pimpinella anisum) 84-93%E-anethole,0.1-1.5% linalool,0.5-6%estragole,0.1-1.5%a-terpineol15 Membuang lendir di saluran pernafasan,gangguan penghadaman,kejang usus dan perut.
2 Bunga Cengkih(Eugenia Caryophyllus) 75-88%Eugenol,5-14%B-caryophyllene,4-15%eugenyl acetate15 Merangsang gastrik,loya,tidak hadam,radang,anti bakteria.
3 Kayu Manis(Cinnamomum Zeylanicum) 65-80%E-cinnamaldehyde,5-10%Eugenol,cinnamylacetate15 Perangsang bau,anti bakteria, anti kulat,merawat sistem urinari.
4 Jintan Manis(Foenicum Vulgare) 50-80%E-anethole,1-20%estragole,5-24%fenchone15 Membuang lendir di saluran pernafasan,gangguan usus, kejang usus.
5 Halba(Trigonella Foenumgraecum) Hemicellulose and soluble galactomannan(1.5-1)15 Tonik agen bagi penggemukkan.
6 Bawang Putih(Allium Sativum) Alicine,diallyldisulfide15 Anti bakteria,anti kulat, peransang gastrik.
7 Daun Pudina(Mentha Spicata) 55-67%carvone,2-25%limonene15 Tonik,anti kejang,sakit perut.
8 Biji Sawi(Brassica Nigra) 90%sinigrin17 Anti bakteria,sakit perut, muntah,peransang gastrik.
9 Lada Merah(Capsicum Anuum) Carotenoids(capsaicin,capsanthin,carotene)15 Meransang rembesan gastrik,anti bakteria,tonik melancarkan darah.
10 Rosemary(Rosmarinus Officinalis) 15-25%camphor,15-20%cineole,10-25%a-pinene,borneol15 Anti kejang,anti oksidan.
11 The(Camelia Sinensis) 5-20%tannins,2-5%caffeine,0.5-1%theophylline14 Cirit-birit akut.
12 Oregano(Origanum Vulgare) 71-85%carvacrol,10-16%cymene,2.5-7%thymol Anti bakteria,kembung, menggalakkan sendawa.
13 Artichoke(Cynara scolymus) 2-3%phenolic acids(cinarina),0.1-1%flavonoids17 Anti kolestrol.
14 Gentian(Gentiana lutea) Gentiopicroside,amarogentine,esters of sweroside / swertiamarin15 Penambah selera,meransang pengeluaran air liur, merembas gastrik,kembung.
15 Psyllium(Plantago sativum) Arabinoxylans with 1.4 and1.3 linkages mucilage type18 Penyakit usus,bengkak usus,sembelit,cirit-birit.
16 Thyme(Thymus serpyllum) 36-55%thymol,15-28%p-cymene,4-6.2%linalooi,5-10%Terpinene14 Anti bakteria,anti kulat, gangguan usus,sendawa, tidak hadam,kembung.
17 Wormwood(Artemisia absinthium) Thujone,isothujone,ocimene,sabinil acetate,absinthin artabsin14 Penambah selera.

EKSTRAK MINERAL DAN MIKRONUTRIEN PADA BAHAN ORGANIK YANG BIASA DI GUNAKAN DALAM PENTERNAKAN.

NO BAHAN MINERAL
1 Daun asam jawa Zink
2 Daun kari Besi
3 Terung Molybdenum
4 Sawi Sulphur
5 Bendi Iodine
6 Buluh Silica
7 Pisang Beta kerotin

JADUAL : FUNGSI BEBERAPA VITAMIN UTAMA

VITAMIN FUNGSI
A Penglihatan,pembinaan dan perkembangan tulang,pembentukkan sistem saraf,metabolisme membran sel,pembiakkan,perkembangan sel epitelium,rembesan enzim-enzim proteolitik dari lisosom yang diperlukan dalam kelenjar adrenal untuk pembentukkan kortison.
D Penyerapan Ca,pembiakkan dan pengeluaran susu.
E Diperlukan untuk memelihara membran dan pernafasan sel,diperlukan juga dalam sistem ko-enzim Q dan pembentukkan asid nukleik dan sebagai agen antioksidan badan.
K Pengumpulan darah.

JADUAL : FUNGSI BEBERAPA UNSUR MINERAL

MINERAL FUNGSI
Kalsium (Ca) Pembentukkan tulang,gigi dan kekuatan kerangka;komponen dalam darah.
Fosforus (P) Pembentukkan tulang,gigi serta menjalankan metabolisme karbohidrat dan protein serta komponen serum darah.
Magnesium (Mg) Pembentukkan tulang dan gigi;berfungsi untuk penahanan Ca dalam enamel gigi;pengecutan dan kerehatan otot;pemindahan impuls saraf.
Natrium (Na) Menjaga tekanan osmosis cairan tubuh;berfungsi dalam keseimbangan asid-bes,pemindahan impuls saraf;kerengsaan otot dan ketelapan sel.
Kalium (K) Keseimbangan asid-bes,pemelihara tekanan osmosis,mengawalatur dengupan jantung;berperanan dalam perembesan insulin dari pankreas.
Klorin (Cl) Menjaga elektrolit cairan tubuh;keseimbangan asid-bes dan tekanan osmosis;memudahkan pemindahan CO2 dari darah ke paru-paru;memperbaiki alkalosis metabolik.
Sulfur (S) Komponen tulang,tendon,sistem darah dan asid amino.
Besi (Fe) Berhubung-kait dengan hemoglobin,peredaran oksigen dan sitokrom C.Peroksidase memerlukan Fe.
Kuprum (Cu) Pembentukkan sel darah merah;untuk menjalankan fungsi normal sistem saraf pusat,pembentukkan kolagen,elastin dan melanin;diperlukan dalam enzim-enzim yang berkaitan dengan metabolisme besi.
Florin (F) Diperlukan untuk menguatkan tulang dan gigi.
Mangan (Mn) Pembentukkan tulang;pengaktifan dalam sistem enzim;terlibat dalam metabolisme,glukosa;sintesis kolesterol dan proses pembiakkan.
Zink (Zn) Untuk sintesis protein;komponen dalam banyak enzim;berkait rapat dengan RNA dan DNA dalam metabolisme protein dan lemak.
Kobalt (Co) Komponen dalam vitamin B12.
Iodin (I) Komponen tiroksin;mengawalatur metabolisme asas.
Molibdenum (Mo) Komponen xantina oxidase.
Selenium (Se) Komponen beberapa enzim.

JADUAL : SUMBER MINERAL DAN VITAMIN UNTUK TERNAKAN DARI SUMBER YANG MUDAH.

Mineral dan Vitamin Sumber
Ca dan P
Ca % P %
Batu kapur 33-38 0
Cengkerang tiram 37-39 0
Batu fosfat 29-35 12-15
A Sumber asli.1.Karoten (provitamin) yang banyak didapati dalam tumbuhan hijau.2.Alkohol vitamin A yang banyak didapati dalam minyak ikan dan sawit.
D Sumber asli.D2 daripada hay yang dijemur pada cahaya matahari.
E Sumber asli.1.D2 daripada hay yang dijemur pada cahaya matahari.2.Minyak sawit mentah (CPO).3.Bijiran dan tumbuhan hijau (foraj).
K Sumber asli.1.Bijiran dan tumbuhan hijau (foraj).

300 JENIS HERBA POPULAR

Herba yang digunakan untuk merawat pelbagai penyakit.

Penggunaan herba bagi merawat penyakit adalah sebahagian daripada kebudayaan orang-orang Melayu dan sebahagian lagi digunakan untuk bahan perasa bagi masakan tradisional.

Sesetengah herba pada masa kini telah dikomersialkan dan mudah didapati tetapi ada juga herba yang tumbuh liar dan jarang dijumpai didalam hutan yang memerlukan pengetahuan yang luas bagi dikenalpasti.

Senarai 300 jenis herba yang biasa digunakan bagi tujuan perubatan di Malaysia.

No. Nama Tempatan Nama Lain Nama Botani Keluarga Tujuan Perubatan
1 Aji Samat Pokok Segan Paya, Selumar,Medang Gambut Jackia ornate Rubiaceae Tenaga batin.
2 Akar Keman Hantu Neptunia oleaceae.L Leguminosae Sakit telinga,Bengkak.
3 Akar Pisang Bunga Pisang-pisang, Sekenchong,Sempoh Barok Desmos chinessis Lour Annonaceae Asma,Batuk.
4 Akar Setebal /Akar Serapat Wax Plant Hoya carnosa Asclepiadaceae Bronkitis,Pneumonia.
5 Akar Siak Chi Chiak Dianella ensifolia Liliaceae Luka.
6 Akar Tarum Renggat Padi,Payangit Marsdenia tinctoria R.Br. Apocynaceae Pewarna.
7 Akar Tengkuk Biawak Fagraea acuminatissima Merr. Loganiaceae Buah pinggang,Buasir.
8 Ara Songsang Merah Asystasia sp. Acanthaceae Buasir.
9 Ara Tanah Gelang susu,Keremak susu Euphorbia hirta Linn Euphorbiaaceae Asma,Penyakit kulit.
10 Aring-Aring False Daisy Eclipta alba L. Asteraceae Demam,Gangguan penghadaman.
11 Asam Gelugor Garcinia Garcinia atroviridis Griff Guttiferea Kurus,Buang kolestrol.
12 Asam Jawa Tamarind,Acem Tamarindus indica L. Ceasalpinoideae Demam,Sakit usus.
13 Asam Susur Roselle,Indian Sorrel Hibiscus sabdariffa L. Malvaceae Batuk,Lemah,Dysuria.
14 Ati-Ati Nilam Coleus blumei Benth Labiatae Batuk.
15 Ati-Ati Hitam Painted Nettle Solenostemon scutellarioides(L)Codd Lamiaceae Batuk,Demam.
16 Bakawali Ric rac cactus,Queen of the night Epiphyllum anguliger Cactaceae Luka,Bengkak.
17 Balik Adap Mussaenda villosa Wall Rubiaceae Demam
18 Balik Angin Tampin Mallothus biaceae Euphorbiaceae Rawatan lepas bersalin.
19 Bangun-Bangun Indian Borage Coleus amboinicus Lour Labiatae Asma,Demam,Loya,Sengal-sengal tulang.
20 Baru Cina Saint John wort,Motherworts Artemisia vulgaris Lin Compositae Dysmenorrhea.
21 Bawang Jabu Hurricane Lilies,Red Spider Lilies Lycoris radiate Amarylidaceae Demam,Batuk.
22 Bayam Duri Spiny Amaranth Amaranthus Spinosus L. Amaranthaceae Cirit-birit,Melancar perjalanan haid.
23 Bebaru Bulu Baru Laut,Sea Hibiscus,Malabugo Hibiscus tiliaceus L. Malvaceae Cirit-birit,Sakit tekak.
24 Bebuas Premma cordiflora Verbenaceae Kembung,Kecacingan.
25 Belimbing Besi Star Fruit,Carambola Averrhoa carambola L. Oxalidaceae Cirit-birit,Darah tinggi.
26 Belimbing Buluh Cucumber Tree Averrhoa bilimbi L. Oxalidaceae Batuk,Radang rektum.
27 Belimbing Tanah Barrelier’s Woodsorrel Oxalis barrelieri L. Oxalidaceae Darah tinggi.
28 Belinggai Gelinggai,Wood Apple Limonia acidissima Rutaceae Penghalau nyamuk.
29 Beluntas Fleabane Pluchea indica Less. Asteraceae Lemah,Rendahkan gula dalam darah.
30 Bemban Mohtra reed,Sitalpati plant Donax arundastrum Marantaceae Ubat titis mata.
31 Besaram Indian Mulberry Morus alba Moraceae Batuk,Sembelit,Tonik bagi darah.
32 Betik Papaya,Paw-Paw Carica papaya (L) Less Caricaceae Ketuat,Penyakit kulit, Kurap.
33 Bilak Bael,Maja Pahit,Vilvam Aegle marmelos Rutaceae Cirit-birit,Sakit tekak.
34 Bintagor Laut Beauty Leaf,Penaga Laut,Pudek Calophyllum Inophhyllum (L) Clusiaceae Bengkak,Rawatan selepas bersalin.
35 Birah Senteh,Giant Elephant Ear,Giant Taro Alocasia macrorrhiza Araceae Demam kepialu,Gigitan ular dan serangga bias.
36 Bonglai Kayu Indian Midnight Flower,Midnight Horror Oroxylum indicum L Bignoniaceae Batuk,Nafas mengah, Sakit tonsil.
37 Bonglai Putih Cassumunar Ginger Zingiber cassumunar Roxb Zingiberaceae Tegasan,Perjalanan darah.
38 Buah Makasar Java Brucea,Kosam Seeds,Lada Pahit,Macassar Kerneltree Brucea javanica (L) Merr. Simarubaceae Cirit-birit,Malaria,Ulser perut.
39 Buah Pala Nutmeg Myristica fragrans Houtt Myristicaceae Masalah saraf, Perjalanan darah,Cirit-birit.
40 Bunga Butang Globe Amaranth,Bacelor’s Buttons Gomphrena globosa L. Amaranthaceae Asma,Batuk-batuk ayam.
41 Bunga Kantan Torch Ginger Etlingera elatior Jack. Zingiberaceae Buang angin,Darah tinggi.
42 Bunga Kemboja Frangipani,Lei Flower Plumeria acuminate Roxb. Apocynaceae Sembelit,Bisul,Jerawat,Kudis buta.
43 Bunga Kenanga Ylang Ylang Canaga odorata Lamk. Annonaceae Darah tinggi,Kejang.
44 Bunga Melor Arabian Jasmine,Maid of Orlean Jasminum sambac L. Oleaceae Demam,Sakit kepala.
45 Bunga Raya Hibiscus Hibiscus rosa sinensis L. Malvaceae Katar pernafasan, Melancarkan haid.
46 Bunga Rotan Rose of Sharon Hibiscus mutabilis L. Malvaceae Bisul,Melecur,Gigitan serangga.
47 Bunga Tahi Ayam Sage Tagetes erecta Linn Compositae Batuk,Cirit-birit, Selsema,Kegatalan.
48 Bunga Tahi Ayam Busuk Yellow sage Lantana camara L Verbenaceae Luka,Bengkak.
49 Bunga Tanjung Bakula tree Mimusops elengi L Sapotaceae Asma,Demam,Sakit kepala.
50 Bungor Lagerstroemia floibunda Jack Lythraceae Cirit-birit,Sakit otot.
51 Cabai Jawa Kedawak,Balinese Pepper Piper retroactum Vahl Piperaceae Penyakit lemah urat, Kembung,Rawatan selepas bersalin.
52 Cakar Ayam Selaginella corymbosa Selaginellaceae Kanser.
53 Cekur Finger root,Chinese Ginger Kaempferia galangal Linn Zingiberaceae Luka,Kontraksi uterus,Sejuk.
54 Cekur Manis Tarok Manis,Sweat Leaf Bush Sauropusandrogynus L Euphorbiaceae Pemulihan rahim, Pengeluaran susu.
55 Celaka Putih Celaka Bukit Plumbago zeylanica Plumbaginaceae Cirit-birit,Sistem urinari.
56 Cemamak Micromelum minitum (G.Frost)Wight&Am Rutaceae Kembung,Nafas berbau.
57 Cempaka Kuning Michelia Michelia champaca L Magnoliaceae Radang pada membran mata,Jangkitan rahim.
58 Cempaka Telur Cempaka gondok, Dwarf magnolia Michelia pumila/ Talauma pumila BI Magnoliaceae Batuk,Insomnia.
59 Cemumar Semeru Micromelum pubescens Rutaceae Nafas berbau.
60 Cendawan Tiram Kelabu Oyster mushroom, Grey Abalone mushroom,Shimeji Pleurotus sajor-caju Tricholomataceae Anti darah beku dalam darah dan jantung, Darah tinggi,Makanan tambahan.
61 Cengkian Croton,Jemekian Croton tiglium Euphorbiaceae Pelembap kulit.
62 Cermai Malay Gooseberry Phyllanthus pulcher Wall Euphorbiaceae Hepatitis B,Jaundis, Berat lebih.
63 Chengkenam Small Shell Ginger, Orchid Ginger Alpinia mutica Alpineae Sakit perut.
64 Cili Api Cayenne Pepper,Cili padi Capsicum frutescens L Solanaceae Sengal tulang, Peredaran darah, Athritis.
65 Cina Maki Gelam Bukit,Tantoon Tea Tree Leptospermum flavescens Myrtaceae Hipertension,Kencing manis.
66 Cucur Atap Dwarf mountain pine, Gang song,Rempah Gunung Baeckea frutescens Myrtaceae Sengal tulang, Demam,Anti-bakteria.
67 Daun Dewa Beluntas Cina,Samsit Gynura divaricata Compositae Ketumbuhan,Kanser.
68 Daun Kari Curry Leaf,Karipulei Murraya koengii(L) Spreng Rutaceae Kesuburan,Rabun malam,Cirit-birit.
69 Daun Kepah Boat Lily Tradescantia spathacea Commelinaceae Cirit-birit.
70 Daun Segugur Lepidagathis longifolia Acanthaceae Perancang keluarga.
71 Dedalu Api Merah Dapong-kahoi Loranthus ferrugineus Roxb Euphorbiaceae Cirit-birit,Hipertension.
72 Dedap Batik Indian Coral Tree Erythrina variegate Fabaceae Bronkitis,Demam,Sistem urinari.
73 Delima Pomegranate Punica granatum L Punicaceae Demam,Gangguan penghadaman.
74 Depu Pelanduk Wikstroemia ridleyi Thymelaeaceae Tenaga batin.
75 Derhaka Mertua Plumbago,Chitrakmool Plumbago Indica Plumbaginaceae Sakit perut, Sembelit, Batuk.
76 Dukung Anak Seed On The Leaf, Pick-A,Back Phyllanthus niruri Linn Euphorbiaceae Cirit-birit,Gout,Sakit pinggang,Penyakit urologi.
77 Ekor Anjing Broadleaf Plantain,Greater Plantain Plantago major Linn Plantaginaceae Jaundis,Kurap,Hati.
78 Elek Tembaga Elek Dawai Smilax calophylla Smilacaceae Tenaga batin.
79 Embun Tengahari Doveweed,Bra-plant Murdannia nudiflora (L) Brenan Commelinaceae Luka,Bengkak.
80 Gadis Lompat Keras Tulang,Yu Zi Lan Chloranthus Erectus Chlorantaceae Tenaga batin wanita.
81 Gajah Beranak Goniothalamus macrophyllus Hook,f. Annonaceae Keguguran,Taun,Malaria,Demam panas, Demam.
82 Gajus Cashew,Cashu Anacardium occidentale L Anacardiaceae Calluses,Ketuat,Penyakit kulit.
83 Ganda Suli Ginger Lily,White Butterfly Ginger Lily, Garland Flower Hedychhium coronarium Zingiberaceae Sakit perut,Bengkak.
84 Gandarusa Black Adusa,Warer Willow Justicia gendarussa Burm,f. Acanthaceae Sembelit,Kejang perut.
85 Garuda Garden rue,Herby grass Ruta angustifolia(L) Pers Rutaceae Athritis,Sawan babi.
86 Gelam White Tea Tree, Swamp Tea Tree Melaleuca leucadendron Linn Myrtaceae Kecacingan,Antikulat, Anti kelemumur.
87 Gelang Pasir Pigweed,Little Hogweed,Pusley Portulaca oleracea Portulacaceae Sembelit,Demam, Sistem urinari.
88 Gelenggang Candlestick senna, Ringworm bush Senna alata(L) Roxb Leguminosae Pelembap kulit.
89 Gelenggang Besar Candle Bush,Candle Stick Plant Cassia alata L Caesalpinaceae Kurap,Athlete’s Foot.
90 Gelenggang Kecil Foetid cassia,Sickle Sena Cassia tora L Leguminosae Pelembap kulit, Rawatan selepas bersalin.
91 Geli-Geli Cyrtosperma lasioides Aroideae Gout,Rawatan selepas bersalin.
92 Gorek Gray nicker,Nicker tree Caesalpinia bonducella (L) Roxb Caesalpinaceae Kencing manis, Hipertension.
93 Halia Ginger Zingiber officinale Roscoe Zingiberaceae Katar,Sinus,Sakit perut.
94 Halia Bara Zingiber officinale var.rubrum Zingiberaceae Batuk,Sakit gigi.
95 Hamba Raja Cenderai Gajah, Merlokan Croton argyratumn Euphorbiaceae Sakit perut,Cirit-birit.
96 Hempedu Beruang Telinga Kalawar, Tampunek Gajah Thottea grandiflora Aristolochiaciae Kencing manis,Luka.
97 Hempedu Bumi Akar Cerita,King of Bitter Andrographis paniculata Burm.f. Acanthaceae Darah tinggi,Selsema, Serangan virus.
98 Hujan Panas Daun Besar Glochidion spp Euphorbiaceae Tenaga batin,Rawatan selepas bersalin.
99 Inai Hanna Lawsonia Inermis L Lythraceae Jaundis,Sakit kepala, Amoebiasis.
100 Jambi Bulu Empusi Cibotium Barometz L Cyatheaceae Menjaga hati,Sengal tulang,Membuang kahak.
101 Jambu Batu Guava Psidium guajava L Myrtaceae Jerawat,Ruam kulit.
102 Jarak Bunting Bottle Plant,Coral Plant,Gout Stick Jatropha podagrica Euphorbiaceae Penyakit kulit (luaran)
103 Jarak Minyak Castor bean,Wonder tree Ricinus communis Euphorbiaceae Luka,Bengkak (tidak digalakkan ambil)
104 Jarak Pagar Jarak Cina Jatropha curcas L Euphorbiaceae Luka,Bengkak,Rambut gugur,Buasir (tidak digalakkan ambil).
105 Jarum Bintang Tujuh Rose Cactus Pereskia bleo Kunth,DC Cactaceae Kanser,Batuk,Sakit kepala.
106 Jarum Mas Witchweed Striga asiatica L Kuntz Scophulariaceae Memulihkan alat sulit (wanita),Pemulihan rahim.
107 Jati Belanda Bastard Cedar,Jati Londo Guazuma ulmifolia Sterculiaceae Cirit-birit,Herpes, Kolestrol tinggi.
108 Jelai Job’s tears,Pearl barley Coix lachrymal jobi Poaceae Buah pinggang, Migrain.
109 Jemuju Long coriander, Culantro,Ketumbar Jawa Eryngium foetidum L Apiaceae Darah tinggi.
110 Jerangau Sweet Flag,Calamus Acorus Calamus Araceae Batuk,Sejuk,Sakit kepala.
111 Jeremin Geranium,Pokok Halau Nyamuk Pelargonium citrosum Vanleeni Geraniaceae Kegatalan,Menghalau nyamuk.
112 Jering Blackbead Pithecellobium jiringa Jack Leguminosae Batu karang,Darah tinggi.
113 Jeruju Hitam Holly-Leaved Mangrove,Sea holly Acanthus ebracteatus Vahl Acanthaceae Batuk,Bengkak,Rambut gugur.
114 Jeruju Putih Daluari Acanthus ilicifolius L Acanthaceae Gastrik,Hepatitis,Kecacingan.
115 Jerun Seleguri Sida rhombifolia Malvaceae Kencing manis.
116 Jombang Pu Gong Ying Taraxacum mongolicum Hand-Mazz Compositae Penyakit kulit,Bisul, Sistem urinari.
117 Kacang Kelor Drumstick Tree, Merunggai Moringa oleifera Lam Moringaceae Batuk,Tidak hadam, Sengal tulang.
118 Kacang Malabar Vasaka,Malabar nut, Adathodai Adathoda Vasica Nees Acanthaceae Asma,Bronkitis,Batuk.
119 Kacang Telang Butterfly pea,Blue pea Clitoria ternatea Papilionaceae Gugur rambut.
120 Kacip Fatimah Mata Pelanduk Hutan Labisia pumila Benth Myrsinaceae Tenaga batin(wanita)
121 Kaduk Sirih Duduk,Wild Pepper Piper sarmentosum Roxb Piperaceae Batuk,Selsema,Sakit pinggang,Malaria.
122 Kancing Baju Farmer’s Friend, Begger’s Ticks Bidens pilosa Asteraceae Radang mata,Batuk.
123 Kancing Baju Merah Jute,Pokok jelita Corchorus capsularis Malvaceae Tidak hadam,Cirit-birit.
124 Kangkung Water spinach Ipomea reptans Poir Convolvulaceae Gastrik,Penyakit usus.
125 Kauki Lycium Chinese L Solanaceae Kencing manis, Demam,Tenaga batin.
126 Kayu Manis Cinnamon Cinnamomum zeylanicum Presl Lauraceae Radang perut dan usus,Nafas berbau.
127 Kayu Putih Bai qian cheng,Cajaput Tree Melaleuca cajeputi Powell Myrtaceae Asma,Bronkitis, Insomnia,Batuk ayam.
128 Kecubung Terung pugar Datura alba Nees Solanaceae Sengal tulang,Bengkak (tidak digalakkan ambil).
129 Kecubung Hitam Thorn Apple,Angel’s Trumpet Datura metel L Solanaceae Sakit otot (luaran).
130 Kedondong Polynesian Llum, Golden Apple Spondias cytherea Sonnerat Anacardiaceae Cirit-birit,Sistem urinari.
131 Keembung Impatiens balsamina Balsaminaceae Kuku pecah.
132 Keladi Candik Keladi Merbah Alocasia denudate Enggler Luka,Bengkak.
133 Keladi Murai Kelemoyang Air,White Bat Flower Tacca integrifolia Ker Gawl Taccaceae Alahan kulit,Tenaga batin.
134 Keladi Tikus Rodent Tuber Typhonium flagelliforme Araceae Kanser.
135 Kelapa Coconut Cocos nucifera L Palmae Demam,Keguguran rambut.
136 Keluak Football Fruit Pangium edule Reinw Flacourtiaceae Luka,Bengkak(tidak digalakkan ambil).
137 Kemangi Holy Basil,Sacred Basil Ocimum tenufolorum Linn Lamiaceae Asma,Batuk,Bronkitis.
138 Kembang Semangkuk Selayar,Thilaung, Samrung Scaphium macropodum Sterculiaceae Demam.
139 Kemoyang Homalomena sagittifolia Jungh Araceae Demam.
140 Kemunting Cina Tapak Dara,Rosy Periwinkle Catharanthus roseus L Apocynaceae Darah tinggi,Kencing manis,Sakit tekak.
141 Kenerak Selukai,Selukai Putih Goniothalamus umbrosus J.Sinclair Annonaceae Kanser.
142 Kerak-Kerak Nasi Pulut musang,Pecah kelambu Terenia polygonoides Sembelit.
143 Keremak Daun Tolod,Creeping Chaffweed,Sessile Joyweed Alternanthera sessilis L Amaranthacea Demam,Tidak hadam.
144 Kerian Black plum,Damson plum Syzygium cumini Myrtaceae Kerap kencing.
145 Kesidang Kerak Nasi,Bread Flower Vallaris glabra Apocynaceae Aromaterapi.
146 Kesum Cendehum,Spotted Lady’s Thumb Persicaria tenella (Blume)H.Hara Polygonaceae Kelemumur,Tidak hadam.
147 Kesumba Annato,Lipstick tree Bixa orellana L Bixaceae Demam.
148 Ketumbar Coriander,Cilantro Coriandrum sativum L Umbelliferae Sakit perut,Cirit-birit, Tidak hadam.
149 Ketumpang Air Shiny Bush,Pepper Elder Peperomia pellucida L Piperaceae Melecur,Bisul,Jerawat.
150 Kucai Bunching Onion Allium fistulosum L Liliaceae Sakit perut,Sejuk.
151 Kuching Galak Indian Nettle,Indian Acalypha Acalypha indica L Euphorbiaceae Kencing manis, Lemah, Ulser mulut.
152 Kulim Woodland onion,Wood garlic Scorodocarpus Borneensis Olacaceae Antivirus,Demam.
153 Kunyit Tumeric,Saffron Curcuma longa L Zingiberaceae Buah pinggang,Kudis buta,Kecacingan.
154 Kunyit Hitam Black turmeric,Black zedoary Curcuma Caesia Zingiberaceae Ketumbuhan sendi.
155 Kunyit Putih Temu Putih,White turmeric,Zedoary root Curcuma zedoaria Zingiberaceae Kejang perut dan otot atas,Melancarkan haid
156 Lada Hitam Pepper Piper nigrum L Piperaceae Melancarkan darah, Masalah perut dan usus.
157 Lakum Ubi kertas Vitis diffusa Vitaceae Rawatan selepas bersalin.
158 Larak Fissistigma latifolium (Dunal) Merr Annonaceae Rawatan selepas bersalin.
159 Lelipan Pedilanthus tithymaloides (L) Poit.Var variegate Euphorbiaceae Gigitan serangga, Pelembap kulit.
160 Lemba Lumbah,Weevil Wort Curculigo latifolia Dryand Hypoxidaceae Demam,Buah pinggang,Sakit mata.
161 Lemba Batu Staurogyne merguensis Acanthaceae Bilangan sperma rendah.
162 Lembiaga Crownplant,Giant milkweed Calotropis gigantean (L) W.T.Aiton Asclepiadaceae Sinus.
163 Lempoyang Gajah Pinecone ginger, Shampoo ginger Zingiber zerumbet (L) Roscoe ex Sm Zingiberaceae Penambah selera, Pelembap kulit.
164 Lemuju Mexican mint,Indian borage,Cuban oregano Plectranthus amboinicus Labiatae Luka,Bengkak, Kembung.
165 Lemuni Three leaves chaste tree,Indian Privet Vitex Trifolia var Negundo Lamiaceae Rawatan selepas bersalin.
166 Lengkuas Greater Galanga Alpinia galangal L Willd Zingiberaceae Demam,Bronkitis,Sakit otot perut.
167 Lengkuas Padi Lengkuas Genting, Kha Ling Alpinia conchigera Griff Zingiberaceae Kembung,Rawatan selepas bersalin.
168 Lengkuas Ranting Chewing John Alpinia galangal Zingiberaceae Peredaran darah.
169 Lenjuang Merah Andong Jenjuang, Lenjung Cordyline fruticosa Agavaceae Cirit-birit.
170 Letup-Letup Wild capegooseberry Physalis minima Solanaceae Sakit kepala,Sakit tekak,Sakit belakang.
171 Lidah Buaya Sabila,Aloe Vera Aloe barbadensis L, Burn F Liliaceae Asma,Kencing manis,Sembelit.
172 Lidah Jin Sansevieria trifasciata Liliaceae Keguguran rambut,Kegatalan.
173 Limau Kasturi Calamondin Lime, Calamansi Citrus microcarpa Bunge Rutaceae Batuk,Radang tekak.
174 Limau Nipis Lime Citrus aurantifolia Swingle Rutaceae Nafas berbau, Keguguran rambut, Kelemumur
175 Limau Purut Kaffir Lime Citrus  hystrix L Stemonaceae Bau badan.
176 Lontar Sea apple,Tal,Palmyra palm Borassus flabellifer Palmaceae Penyakit hati dan hempedu,Penyakit kelamin,Cirit-birit.
177 Mahkota Dewa Simalatama,Makuto Ratu Phaleria papuana Warb Thymelaeaceae Kencing manis, Hipertension.
178 Maman Hantu Kadugu,Pai Huat Tsai Cleome gynandra L Cappararaceae Buasir.
179 Maman Ungu Bastard mustard, Spiderflower Gynandropsis gynandra/Cleome gynandra L Cappararaceae Arthritis,Demam,Titis mata.
180 Mambu Indian lilac,Margosa, Neem Azadirachta indica A.Juss Meliaceae Demam,Sakit tekak, Kayap,Hepatitis.
181 Mangga Mango,Mangou Mangifera indica L Anacardiaceae Cirit-birit,Sistem urinari.
182 Manjakani Alleppo oak,Downy oak,Gal oak Quercus infectoria Oliv Fagaceae Luka dalaman,Hentikan pendarahan akibat keguguran.
183 Mas Cotek Mistletoe Ficus,Delima Sudip,Serapat Tunggal Ficus deltoidea Jack Moraceae Kencing manis,Darah tinggi.
184 Mata Itek Coral Ardisia, Coralberry Ardisia crenata Vent Myrsinaceae Sengal tulang,Sakit tekak,Bengkak tekak.
185 Melada Pahit Chinese gall,Chinese sumac,Gallnut Rhus chinensis Anacardiaceae Pelembap kulit, Bengkak.
186 Melaka Indian Gooseberry, Ammalaka Emblica officinalis Euphorbiaceae Saluran nadi, Eucorrhea,Ulser.
187 Melati Tongkeng Tonkin Creeper Telosma cordata Asclepiadaceae Mata lemah.
188 Melur Cina Kacapiring,Gardenia Gardenia Augusta Rubiaceae Kencing manis, Demam.
189 Mempelas Mempelas minyak Tetracera Indica Merr Dilleniaceae Selsema,Gigitan serangga,Kulit ruam.
190 Mengkirai Menarong,Trema,Pigeon wood Trema orientalis (L) Blume Celtidaceae / Ulmaceae Ulser mulut,Bengkak.
191 Mengkudu Mulberry,Noni Morinda citrifolia L Rubiaceae Cirit-birit, Sembelit,Malaria.
192 Mengkunyit Coscinium blumeanum Menispermaceae Pedih kulit,Sinus,Sakit, Luka.
193 Mindi Kecil Chinaberry Melia azederach Meliaceae Sakit kepala.
194 Misai Adam Christmas grass Themeda arguens Hack Gramineae Sakit pinggang,Tenaga batin.
195 Misai Kuching Cat Whiskers Orthosipon stamineus Benth Lamiaceae Hipertension,Buah pinggang.
196 Nanas Pineapple Ananas comosus,Merr Bromeliaceae Kerap kencing.
197 Oregano Greek oregano,Wild marjoram Origanum vulgare Labiatae /Lamiaceae Tidak hadam,Sakit kepala,Sakit tekak.
198 Paka Merah Asian spikemoss,Selai Jendela Selaginella plana Selaginellaceae Asma,Batuk,Sengal tulang.
199 Paku Gajah Mule’s foot fern Angiopterus evecta Marattiaceae Batuk,Hentikan pendarahan akibat keguguran.
200 Paku Miding Stenochlaena palustris (Burm) Bedd Blechnaceae Demam,Pelembap kulit
201 Panah Arjuna Meroyan Papan Syngramma alysmifolia Polypodiaceae Tenaga batin
202 Pandan Tikus Mapania spp Cyperaceae Rawatan selepas bersalin
203 Panggil -Panggil Pagoda flower Clerodendron paniculatum Verbenaceae Kembung.
204 Pasak Bumi Tutup Bumi,Prickly-leaved Elephants Foot,Tapak Gajah Elephantopus scaber L Compositae Kurang darah, Hepatitis,Pelembap kulit.
205 Patawali Seruntum,Heart-leaved Moonseed,Boraphed Tinospora tuberculata Lamk Menispermaceae Tidak hadam,Gout, Penyakit urinari.
206 Patikan Kerbau Asthma weed,Cats hair,Malnommee Euphorbia hirta Euphorbiaceae Asma,Bronkitis,Batuk.
207 Payung Ali Biohytum adiantiodes Oxalidaceae Tenaga batin.
208 Pecah Beling Bayam Karang,Jin Batu Strobilanthes crispus Acanthaceae Kanser,Kencing manis,Hipertension.
209 Pegaga Pennywort,Antanan Centella asiatica L Umbelliferae Rawatan selepas bersalin,Ulser,Luka.
210 Penaga Iron wood tree,Mesua naghas Messua ferrea L Clusiaceae Rawatan selepas bersalin.
211 Penawar Hitam Goniothalamus giganteus Hook,f Annonaceae Sejuk,Bengkak.
212 Perah Elateriospermum tapos Euphorbiaceae Malaria (tidak digalakkan ambil).
213 Peria Katak Bitter melon,Balsam Apple Momordica charantia L Cucurbitaceae Kencing manis,Gout, Sengal tulang.
214 Peria Pantai Lather bush Colubrina asiatica Rhamnaceae Kencing manis.
215 Periuk Kera Pitcher plant Nepenthes gracilis Nepenthaceae Asma.
216 Petai Parkia Parkia speciosa Hassk Leguminosae Kencing manis,Sistem urinari.
217 Petai Belalang Aroma blanka,Campeche, White popinac Leucaena leucocephala (Lam) De Wit Leguminosae Demam campak, Rambut gugur (tidak digalakkan ambil).
218 Pinang Areca Nut,Betel Nut Areca catechu Linn N.O.Palmaceae Demam,Sakit kepala,Sakit perut.
219 Pinang Putih White Betel Nut, Kamuku Areca catechu var alba Arecaceae Bengkak,Buang cacing pita,Tergeliat.
220 Pokok Ajaib Miracle berry,Magic berry Synsepalum dulcificum Sapotaceae Kencing manis,Buasir, Tenaga batin.
221 Pokok Akar Som Flameflower root,Galak Tua,Ginseng Jawa, Som Jawa Talinum paniculatum Gaertn Araliaceae Asma,Peredaran darah,Bronkitis,Batuk, Tenaga batin.
222 Pokok Kapal Terbang Busuk-busuk, Christmas Bush ,Cruciata Eupatorium odoratum L Compositae Pendarahan dalaman, Luka.
223 Pokok Nilam Patchouli Pogostemon cablin Benth Labiatae/Lamiacea Asma,Sengal tulang.
224 Pokok Rabu Kambang Stickbush Clerodendron fragrans Verbenaceae Penyakit kulit.
225 Pokok Tapak Kuda Ipomoea perscaprae Convolvulaceae Sakit lutut,Rawatan selepas bersalin,Ulser.
226 Pokok Teh Wild Tea Acalypha siamensis Euphorbiaceae Demam.
227 Pudina Mint Mentha arvensis L Lamiacea Tidak hadam, Demam,Sakit kepala.
228 Pulut-Pulut Aramina,Caesarweed,Pink Chinese burr Urena lobata L Malvaceae Sakit pinggang,Sakit perut.
229 Rancang Besi Honeycreeper Freycinetia malaccensis Pandanaceae Tenaga batin.
230 Rancang Tembaga Freycinetia spp Pandanaceae Tenaga batin.
231 Rempah Padang Mithi Patti Scoparia dulcis Linn Scrophulariaceae Rawatan selepas bersalin.
232 Rencam Buluh Lophatherum gracile, Brogn Gramineae Kepenatan.
233 Resam Dicranopteris spp.(Gleichenia turncata spreng) Gleicheniaceae Panas badan(Tidak digalakkan ambil).
234 Rumput Israel Ara Songsang,Chinese violet,Seri Pagi Asystasia gangetica L Acanthaceae Gigitan serangga.
235 Rumput Sambau Eluesine indica (L) Gaertn Gramineae Rawatan selepas bersalin,Luka,Bengkak.
236 Rumput Tahi Babi Floss Flower,Blue Billy Goat Weed Ageratum  houstonianum L Asteraceae Malaria,Penyakit urinari,Metrorrhagia.
237 Sakat Ribu-Ribu Sisek Naga Drymoglosurrn piloselloides (L) p Polypodiaceae Kegatalan.
238 Sambung Nyawa Passion Vine, Googoolipid,Mollucan spinach Gynura procumbens Merr Asteraceae Darah tinggi,Migrain.
239 Sarang Semut Raja satong,Ant plant Hydnophytum formicarum Jack Rubiaceae Sakit kepala,Tidak hadam.
240 Sedap Malam Orange jasmine,Jiu Li Xiang Murraya paniculata (L) Jack Rutaceae Orchitis,Sakit gigi.
241 Sedingin Setawar Kampung Kalanchoe laciniata L (DC) Crassulaceae Batuk,Demam.
242 Sehelai Setahun Nervilia punctata (Blume) Makino Orchidaceae Tenaga batin.
243 Selada Tuba Barah,Rempah Padang,Climbing Maidenhair Lygodium microphyllum Lygodiaceae Gigitan serangga.
244 Selada Air Brooklime,Water cresses Nasturtium officinale Cruciferea Kurang darah, Asma, Batuk,Sengal tulang.
245 Selasih Dandi Light blue snake-weed,Pokok Cawan Minyak. Stachytarpheta jamaicensis (L) Vahl Verbenaceae Luka,Bengkak,Kencing manis.
246 Selasih Hutan Hyptis suaveolens Poit Lamiacea Penghadaman,Loya, Pelembap kulit,Sakit perut.
247 Selayar Putih Gajah Beranak Goniothalamus scortechinii King Annonaceae Kembung,Rawatan selepas bersalin.
248 Selderi Wild Celery Apium graveolens Umbelliferae Athritis,Gout,Hipertension.
249 Selom Water Celery,Java dropwort Oenanthe javanica Blume Annonaceae Demam, Selsema, Jaundis.
250 Semalu Makahiya,Touch-me-not,Shame plant Mimosa pudica L Leguminosae Bengkak.
251 Sembung Blumea camphor, Capa,Sambung Blumea balsamifera (L) DC Compositae Kencing manis, Demam,Kembung.
252 Sena Malay Padauk, Philippine Mahogany Pterocarpus indicus Willd Fabaceae Air lebih dalam badan, Ulser mulut,Bengkak.
253 Senduduk Paksa Soapbush Clidemia hirta Melastomaceae Luka,Bengkak.
254 Senduduk Putih Keduduk Putih Melastoma imbricatum Wall Melastomaceae Batuk,Cirit-birit.
255 Sepang Bakkum wood, Pattanga,Sappan wood Caesalpinia sappan L Caesalpiniaceae Rawatan selepas bersalin.
256 Sepenoh Tambal Eurycles amboinensis Lindl Amaryllidaceae Bengkak.
257 Sepulih Lidah Rusa,Kopi Hutan,Pepulit Fagraea racemosa Jack ex Wallich Loganiaceae Ulser,Demam.
258 Serai Lemon Grass Cymbopogon citrates (DC) Stapf Gramineae Jaundis,Nafas berbau.
259 Serai Wangi Citronella Grass,Nard Grass Cymbopogon nardus (Linne) Rendle Gramineae Demam,Sengal-sengal tulang.
260 Sesudu Indian spurgetree Euphorbia neriifolia L Euphorbiaceae Bengkak,Sakit telinga.
261 Setawar Crepe Ginger, Coirama-blanca Costus speciosus Koenig Zingiberaceae Bronkitis,Sembelit, Pening.
262 Setawar Putih White costus,Lemba batu,White spiral ginger Costus speciosus Zingiberaceae Kecacingan,Pelembap kulit,Kurang darah.
263 Simpoh Kalambok,Palali Dillenia philippinesis Dilleniaceae Batuk.
264 Sintok Beluru Entada spiralis Leguminosae Rawatan selepas bersalin.
265 Sirih Betelvine Piper-betel Linn Piperaceae Batuk kering, Penghadaman, Melancarkan haid.
266 Sirih Harimau Kerakap Rimau, Susong-Kalabau Artabotrys Suaveolens Blume Annonaceae Taun,Melancarkan haid,Rawatan selepas bersalin.
267 Sirih Hutan Piper caninum Piperaceae Kembung,Berdarah hidung.
268 Sri Gading Tree of sorrow,Night flowering jasmine, Chennai tree Nyctanthes arbor-tristis Oleaceae Anti-kelemumur, Demam,Melancarkan haid.
269 Subang Nenek Butang baju Siti Fatimah Sphenodesme pentandra Verbenaceae Gingivitis,Sakit gigi.
270 Sumpuh Bulan Malayan Sword, Borneo Sword Aglaonema simplex Araceae Demam,Air lebih dalam badan.
271 Sungkai Jati Putih,Jati Sabrang Peronema canescens Jack Verbenaceae Pelembap kulit.
272 Susun Kelapa Wax flower,Valamburi Tabernaemontana divaricata(L)Burk Loganiaceae Demam,Sakit  pinggang.
273 Tambak Bukit Kembang pagi Vernonian cineria Less Compositae Pelembap kulit, Bengkak,Luka.
274 Tapak Sulaiman Solomon’s Sole Phyllagathis rotundifolia Jack. Melastomaceae Tenaga batin,Malaria.
275 Tebengau Medang Seminyak, Kayu Balung Ehretia laevis Roxb Boraginaceae Menambah selera.
276 Tebu Hitam Sugarcane,Noblecane Saccharum Officinarum Poaceae Athritis,Sakit badan, Bisul,Sejuk,Cirit-birit.
277 Teja Kayu Tija,Ulilawan Cinnamomum culilawan BI Lauraceae Lemah,Rawatan selepas bersalin.
278 Tembaga Suasa Arum,Bakong,Crinum Lily Crinum asiaticum Linn Amaryllidaceae Menggalak muntah, Sengal tulang, Pelembap kulit.
279 Temu Hitam Pink Ginger,Blue Ginger Curcuma aeruginosa Zingiberaceae Asma,Batuk.
280 Temu Kunci Chinese Ginger,Finger Root Boesenbergia rotunda Zingiberaceae Rawatan selepas bersalin.
281 Temu Lawak Java Tumeric Curcuma xanthorrhiza Roxb Zingiberaceae Darah tinggi,Penyakit hati.
282 Tenggek Burung Euodia red levi Rutaceae Hipertension.
283 Tepus Harimau Tepus Merah Amomum aculeate Zingiberaceae Rawatan selepas bersalin.
284 Tepus Huma Tepus Kecil Zingiber griffithii Zingiberaceae Demam.
285 Tepus Tanah Langkinang,Black gingerwort,Giant honeycomb Zingiber spectabile Zingiberaceae Bengkak.
286 Tepus Tundok Beehive Ginger, Chadak,Microfono Zingiber spectabile Zingiberaceae Bengkak,Mencuci kelopak mata.
287 Terung Kemar Akar bukit,Mentimun tikus Cyclea latiflora (Miers) Menispermaceae Asma,Sinus,Buasir.
288 Terung Meranti Garden Nightshade, Petty Morel Solanum nigrum Linn Solanaceae Batuk,Asma,Bronkitis, Ulser,
289 Terung Pipit Prickley Solanum, Devil’s Fig Solanum torvum Swartz Solanaceae Pekatkan darah, Batuk,Ubat gastric.
290 Terung Susu Kambing Apple of Sodom,Cow’s udder,Soresumba Solanum mammosum L Solanaceae Kencing manis,Gout, Hipertension.
291 Tongkat Ali Long Jack Eurycoma longifolia Jack Simaroubaceae Demam,Malaria, Tenaga batin.
292 Tongkat Ali Hitam Serat Polyalthia bullata King Annonaceae Sengal tulang.
293 Tunjuk Langit Kamraj,Tukod-langit Helminthostachys zeylanica Ophioglossaceae Batuk ayam,Demam, Tenaga batin.
294 Tutup Bumi Rimba Kapu Kapu Phyllagathis griffithii Hook,f.ex Triana,King Melastomaceae Mandian selepas bersalin.
295 Ubi Garut Juajua,West Indian arrowroot Maranta arundinaceae Marantaceae Asma,Batuk.
296 Ubi Jaga Similax Similax myosotiflora A.DC Liliaceae Tenaga batin.
297 Ubi Sarek Whitespot giant arum,Elephant’s foot,Pongapong Amorphophallus campanulatus Araceae Anti sengal tulang, Pendarahan.
298 Ulam Raja Wild Cosmos,Udu Geragarin Cosmos caudatus Kunth Asteraceae Peredaran darah,Nafas berbau.
299 Urang Aring False daisy,Swamp daisy,White eclipta Eclipta prostrate Asteraceae Hipertension,Sakit kepala,Hepatomegaly.
300 Zodia Halau nyamuk. Evodia suaveolens Rutaceae Halau nyamuk.

NOTA:

Dapatkan nasihat pakar dahulu,bagaimana hendak menggunakan setiap herba bagi tujuan perubatan.

ASID AMINO

ASID AMINO : NUTRIEN ASAS KEHIDUPAN BAGI BLOK PROTEIN

Asid amino adalah komposisi organik yang ringkas dan ianya turut menggabungkan beberapa kumpulan karbon (COOH) dengan beberapa kumpulan nitrogen (NH3) dalam satu kitaran atau rantaian yang susah untuk difahami.

Kerjasama antara rantaian ini secara biologi membentuk beberapa jajaran struktur protein bagi menjalankan fungsi khas dalam badan seperti membentuk struktur badan dalam fungsi tumbesaran ternakan.

Terdapat beratus-ratus jenis asid amino yang wujud secara semulajadi tetapi hanya 20-25 jenis sahaja yang boleh didapati pada haiwan ternakan dan tumbuhan.

Pada masa sekarang,kebanyakkan makanan ternakan diformulasikan berasaskan kepada “protein kasar”.Sebagai contoh dedak makan ternakan dipasaran arus perdana akan menggunakan spesifikasi kandungan nutrien bagi formulasi dedak keluaran syarikat mereka sebanyak 18%-21%.

Tujuan utama penggunaan asid amino adalah untuk menyokong pembentukkan kandungan protein dalam badan ternakan secara semulajadi dan melancarkan proses perjalanan dan pengaktifan metabolisma dengan betul.

Dalam situasi biasa bidang penternakan,sumber protein akan diperolehi daripada pemakanan yang berasaskan kacang soya,jagung dan bermacam-macam lagi.

Asid amino juga boleh digunakan bagi tujuan menjaga kesihatan ternakan dalam sistem pencernaan dan perkumbuhan kerana komponen asas asid amino seperti Methionine boleh berfungsi sebagai pemangkin kepekatan ion Hidrogen iaitu pH yang mana anion Sulfida pada urin ternakan yang rendah boleh menguraikan atau menggantikan kandungan Fosforus kepada Magnesium-Ammonium-Fosforus Haxehydrate (2 atau lebih unsur Fosforus jika terdapat kandungan Kalsium).

Kebaikan lain yang terdapat daripada penggunaan asid amino bagi tujuan menjaga kesihatan ternakan adalah seperti pencegahan penyakit kerosakkan buah pinggang dan Hepatic Lipidosis kerana unsur asas asid amino Methionine dapat menstabilkan kepekatan ion Hidrogen atau pH dalam urin pada kadar 6.4-6.6 urin ternakan dan secara tidak langsung dapat mengelakkan daripada penyakit merbahaya tersebut.

ASID AMINO-SULFUR

SULFUR

Unsur Sulfur adalah mineral yang unik dimana ia boleh bertindak untuk membentuk asid amino terutamanya unsur asas asid tersebut iaitu Methionine.

Mikrob dalam perut ruminan biasanya menggunakan unsur Sulfur dari bahan bukan organik untuk membentuk unsur Sulfur tersebut yang mengandungi asid amino.

Unsur Sulfur yang tinggi boleh didapati dalam pelbagai bentuk dari sumber makanan ternakan itu sendiri,sebagai contoh penggunaan bawang putih,jagung,soya dan rumput kering alfalfa.

Penggunaan unsur Sulfur dalam pemakanan ternakan biasanya tidak pernah diambil berat oleh pengusaha bidang ternakan ini tetapi kesan secara tidak langsung ia boleh membawa kepada ternakan yang mengalami kekurang unsur Sulfur mengalami penyakit-penyakit  seperti :

  1. Kurus.
  2. Lemah.
  3. Murung.
  4. Kurang selera makan.
  5. Mati.

Jadi untuk mengatasi masalah kekurangan unsur Sulfur pada ternakan,pelan atau perancangan bagi penyelarasan penggunaan asid amino secara betul adalah digalakkan kerana secara tidak langsung ia akan menyokong pertumbuhan mikrob dalam perut ruminan bagi proses mempermudahkan proses fermentasi makanan untuk dicernakan dengan baik.

Jadual Unsur Sulfur Bagi Setiap Bahan Makanan

No Bahan Makanan Unsur Sulfur (%)
1 Jagung dan bijiran lain 0.14-0.23
2 Produk soya 0.5
3 Alfalfa 0.25-0.50
4 Rumput 0.15

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Bawang putih : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik atau plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk atau kisar bahan asas.
  2. Gaulkan dengan molas atau gula merah dalam bekas seramik/plastik.
  3. Tutup dengan kertas.
  4. Biarkan selama 4-5 hari.
  5. Tapis cecair.
  6. Cecair bionutrien yang sedia digunakan.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN EKSTRAK ORGANIK ASID AMINO

TEKNIK 2

BAHAN ASAS

Ikan/tulang/perut/kepala ikan : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : Beberapa helai
Bekas seramik atau plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk atau kisar bahan asas.
  2. Gaulkan dengan molas atau gula merah dalam bekas seramik/plastik.
  3. Tutup dengan kertas.
  4. Biarkan selama 30 hari.
  5. Tapis cecair.
  6. Cecair asid amino yang sedia digunakan.
  7. Simpan ditempat yang sejuk.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN EKSTRAK ORGANIK ASID AMINO

KALSIUM DAN FOSFORUS

Kalsium (Ca) bagi ternakan tidak boleh bergantung sendirian tanpa Fosforus (P) dalam makanan dan kombinasi ini perlu berkerjasama antara satu sama lain.

Kalsium dan Fosforus adalah mineral penting dalam menyumbang kepada pembentukkan tulang dan menyokong sistem tumbesaran ternakan itu sendiri.

Peranan lain Kalsium adalah untuk fungsi pembentukkan gigi dan Fosforus pula merupakan metabolisma utama kepada karbohidrat,protein,lemak,saraf dan pembiakkan dan fungsi-fungsi lain dalam tubuh badan ternakan.

Sebagai contoh,dedak bagai ternakan ruminan akan memaparkan spesifikasi kandungan nutrient konsentrat bagi Kalsium dan Fosforus sebanyak 12% bagi Kalsium dan 12% bagi Fosforus atau dalam bentuk nisbah 12:12.

Makanan ternakan ruminan yang berasaskan rumput foder dan foraj biasanya mempunyai kandungan Kalsium yang tinggi berbanding kandungan Fosforus dan ia menyumbang kepada ketidakstabilan pemberian makanan kepada ternakan itu sendiri.

Bagi mengimbangi kandungan Kalsium yang tinggi dalam makanan yang berasaskan rumput,kandungan Fosforus perlulah ditambah dengan menggunakan makanan seperti bijiran,rufaj,molas dan dedak yang berasaskan makanan konsentrat.

Jika keseimbangan Kalsium pula tidak dijaga,keadaan ini akan mengwujudkan masalah kekurangan Kalsium pada ternakan yang boleh menyebabkan:

  1. Tumbesaran ternakan terjejas.
  2. Struktur tulang badan yang tidak kuat.
  3. Penyakit bawaan darah.
  4. Kematian.

Jika keseimbangan Fosforus pula tidak dijaga,keadaan ini akan mengwujudkan masalah kekurangan Fosforus pada ternakan yang boleh menyebabkan:

  1. Tumbesaran ternakan terjejas.
  2. Sistem pembiakkan akan terjejas.

Bagi penternakan yang berasakan ruminan adalah digalakkan menggunakan nisbah pembahagian makanan yang betul bagi diet ternakan dan nisbah pembahagian makanan adalah seperti berikut.

Jadual Nisbah Yang Disyorkan Bagi Penggunaan Kalsium Dan Fosforus.

No Kalsium Fosforus
1 1.5 1
2 2 1

Ca P

TEKNIK 1.

BAHAN ASAS

Kulit telor : 1 bahagian
Cuka asli : 10 bahagian
Bekas seramik atau plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Bakar kulit telor selama beberapa minit.
  2. Campurkan dengan cuka asli.
  3. Simpan dalam bekas.
  4. Biarkan selama 30 hari.
  5. Tapis cecair.
  6. Cecair yang sedia digunakan.
  7. Simpan ditempat yang sejuk.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN EKSTRAK ORGANIK KALSIUM DAN FOSFORUS

Ca P sedia untuk di gunakan.
Asid amino sedia untuk digunakan
Diinkubasi selama 1 bulan dan tapis cecair

P Ca

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Tulang : 1 bahagian
Cuka asli : 10 bahagian
Bekas seramik atau plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Bakar tulang selama beberapa minit.
  2. Campurkan dengan cuka asli.
  3. Simpan dalam bekas.
  4. Biarkan selama 30 hari.
  5. Tapis cecair.
  6. Cecair yang sedia digunakan.
  7. Simpan ditempat yang sejuk.

CARTA ALIR PROSES

PENYEDIAAN EKSTRAK ORGANIK FOSFORUS DAN KALSIUM

P Ca sedia untuk di gunakan.

BULUH : PENGGUNAAN KARBON PENGAKTIFAN/PRA-KARBON (ARANG) BAGI AKTIVITI PENGURUSAN KESIHATAN TERNAKAN MELALUI APLIKASI BERSEPADU TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memahami dan mengaplikasi teknologi penghasilan karbon pengaktifan/pra-karbon (arang) dalam penternakan semulajadi dan bioteknologi bagi menghasilkan produk-produk kesihatan ternakan.

Bab ini juga menerangkan kepentingan penggunaan karbon pengaktifan/pra-karbon (arang) yang di hasilkan daripada buluh dalam menjalankan aktiviti penternakan yang merangkumi semua aspek seperti pengurusan kesihatan ternakan,rawatan air minuman,rawatan makanan,rawatan air sisa buangan ternakan dan bermacam-macam lagi kegunaannya.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Menerangkan faedah dan kebaikan penggunaan karbon pengaktifan/pra-karbon (arang) daripada buluh atau sumber semulajadi yang lain dalam sistem kesihatan manusia dan ternakan.
  2. Menerapkan etika kerja D.I.Y (do-it-yourself) dalam penghasilan karbon pengaktifan/pra-karbon (arang) di rumah.
  3. Menjadikan ianya sebagai perusahaan alternatif di samping bidangusaha ternakan.
  4. Memahami peringkat pembakaran dalam penghasilan karbon pengaktifan/pra-karbon (arang).
  5. Menghasilkan produk hiliran daripada karbon pengaktifan/pra-karbon (arang) yang bertaraf bioteknologi.
  6. Manipulasi lestari sumber alam semulajadi dalam menjalankan aktiviti penternakan.

KARBON PENGAKTIFAN/ARANG(PRAKARBON).

Untuk pengetahuan umum,penggunaan karbon pengaktifan atau pra-karbon yang di hasilkan daripada buluh dan sumber-sumber semulajadi yang lain merupakan salah satu aplikasi tradisional yang telah lama di amalkan di negara Jepun terutama dalam bidang pertanian dan perubatan (kesihatan) sejak beratus-ratus tahun dahulu.

Di Malaysia,penggunaannya tidaklah begitu popular dan hanya di gunakan bagi di jadikan media pembakaran dapur,itupun bahan yang di gunakan adalah arang daripada pokok getah dan pokok bakau.

Malaysia merupakan negara pengeluar utama dunia bagi produk yang berasaskan arang atau pra-karbon ini.Eksport produk ini menerima permintaan yang tinggi sekali di negara-negara seperti Jepun dan Korea kerana ia mempunyai mutu dan kualiti yang terbaik dan di iktiraf.

Perusahaan penghasilan arang atau produk karbon ini banyak tertumpu dan di jalankan di Kuala Sepetang,Matang,Perak kerana terdapat banyaknya sumber semulajadi seperti pokok kayu bakau di kawasan tersebut.

Memandangkan terdapat banyak sekali faedah daripada penggunaan aplikasi arang ini tidak di manfaatkan sebaik-baiknya oleh masyarakat kita khususnya,masih ada lagi segolongan kecil yang mampu melihat potensi sebenar produk yang berasaskan karbon ini dan seterusnya mengangkat kedudukan penggunaannya ke tahap penghasilan bertaraf dunia menggunakan teknologi moden dan terkini.

FAEDAH DARIPADA PENGGUNAAN ARANG BULUH.

Dibawah ini disertakan pelbagai kegunaan yang boleh didapati daripada penggunaan arang daripada buluh.

  1. Letakkan sedikit atau serpihan arang buluh ketika hendak memasak nasi.Arang buluh boleh bertindak sebagai bahan penyerap unsur klorin,bau busuk dan toksik didalam air yang digunakan untuk memasak nasi.Kandungan mineral yang terdapat didalam arang buluh di larut di dalam air.
  2. Jika arang buluh direndamkan kedalam minyak masak yang sedang panas,rasa makanan yang digoreng akan bertambah sedap dimana aroma setiap bahan akan timbul.
  3. Arang buluh boleh digunakan bagi tujuan membersihkan udara atmosfera didalam rumah dan melindungi peralatan elektronik seperti TV,komputer dan pelbagai barangan elektronik yang lain.Arang buluh merupakan bahan penebat yang cukup berkesan dalam menyerap kuasa elektomagnet dan memantulkan sinaran infra merah.
  4. Letakkan sedikit arang buluh kedalam peti sejuk sebagai agen pewangi atau menyahbauan (deodorizer) gas ethylene yang terhasil secara semulajadi daripada bahan yang disimpan di dalam peti sejuk.
  5. Kegunaan arang buluh dalam proses pembersihan dan penyulingan air minuman.Arang buluh adalah agen antibakteria dan antikulat semulajadi. Rekomentasi nisbah penggunaan arang buluh dan air adalah  1:1 .Proses pembersihan dan penyulingan air ini hanya mengambil masa 4-5 jam sebelum ianya boleh digunakan.
  6. Arang buluh akan melepas mineral semulajadi kedalam air dan secara tidak langsung bunga atau ikan yang dibela akan berada dalam keadaan sihat.Arang buluh juga boleh digunakan sebagai pestisida organik bagi mencegah haiwan perosak seperti kutu dan sebagainya yang menyerang haiwan dan manusia.
  7. Bau rokok didalam kereta dan kuasa elektrik statik yang dihasilkan didalam kereta boleh diserap dengan penggunaan arang buluh.
  8. Penggunaan arang buluh boleh digunakan sebagai pewangi dalam almari baju dan kasut bagi menyerap kelembapan dan menghalang pertumbuhan kelapuk,lumut serta bau yang kurang menyenangkan.
  9. Arang buluh akan menapis bau klorin dan secara tidak langsung bunga akan bertahan lebih lama.
  10. Arang buluh boleh digunakan sebagai agen kawalan pestisida organik dalam pertanian dan penternakan yang berasaskan semulajadi.
  11. Kandungan mineral daripada arang buluh akan membuatkan rasa ceruk lebih sedap lagi.
  12. Mandian air panas dengan menggunakan rendaman arang buluh boleh menghasilkan air alkali semulajadi dan boleh digunakan sebagai media merawat penyakit kulit,menyegarkan badan,sengal-sengal pinggang,kelemumur dan melancarkan perjalanan darah.

FAKTA: Selepas aplikasi arang buluh telah digunakan,pecahkan kepada bahagian yang kecil dan taburkan atau campurkan dengan tanah bagi tujuan mempercepatkan proses pertumbuhan tanaman dan ketahanan melawan serangan penyakit.

FAEDAH PERUBATAN DARIPADA PENGGUNAAN ARANG BULUH.

Direkodkan bahawa faedah perubatan daripada penggunaan arang buluh didapati sebanyak lebih kurang 400 mineral boleh diperolehi dan beratus-ratus aplikasi perubatan boleh didapati bagi tujuan kesihatan manusia.

Penyerap Kelembapan.

Jika arang buluh ini dicerap dibawah mikroskop,akan kelihatan sejumlah liang-liang atau lubang bersaiz micron terbentuk dalam jumlah yang banyak sekali.Jika 1 gram atau bersamaan 1 cubit arang buluh dikira permukaan liang atau lubang tersebut,ianya boleh mencecah seluas hampir 300 meter persegi atau 3000 kaki persegi.

Oleh sebab itu,unsur seperti air dan udara boleh melalui media ini dengan lebih mudah bagi proses penyerapan bendasing dan lembapan.

Pewangi (Agen Penyahbauan)

Oleh sebab arang buluh mempunyai liang-liang atau lubang bersaiz micron,ianya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam menyerap bendasing terutamanya bau yang kurang menyenangkan.

Proses Mineralisasi Air.

Tumbuhan yang membesar biasanya akan menyerap segala nutrien tumbesaran dari dalam tanah.Oleh sebab itulah,setiap arang yang dihasilkan daripada tumbuhan boleh dilarutkan dengan mudah didalam air.Proses mineralisasi air ini boleh dilakukan dengan merendam bahan tersebut didalam air.

Sinaran Infra Merah.

Sinaran Infra Merah yang terhasil akibat daripada pembakaran arang buluh ini tidak boleh dilihat dengan mata kasar.Kebaikkan daripada proses ini boleh digunakan bagi tujuan perubatan seperti melancarkan perjalanan darah dan menyegarkan badan.Ianya sangat berguna bagi proses menyalai makanan yang berasaskan daging kerana ia dapat mengekalkan nutrien dan khasiat bahan tersebut.

Negatif Ionizer.

Arang buluh boleh menghasilkan ion negative.Ion negatif ini boleh digunakan bagi sistem saraf parasympathetic didalam badan manusia bagi tujuan merehatkan badan dan minda.

Cuka Arang Buluh.

Cuka arang buluh adalah cecair ekstrak yang terhasil daripada asap sewaktu penghasilan arang buluh dan boleh digunakan dalam merawat beratus-ratus jenis penyakit.Semasa proses penghasilan cuka arang buluh,asap yang keluar daripada cerobong dalam kebuk pembakaran akan diekstrak dan akan melalui proses kondensasi.Dalam proses kondensasi asap akan bertukar menjadi cecair yang berwarna hitam dan cecair ini dikenali sebagai cuka arang buluh.Cuka arang buluh ini mempunyai lebih kurang 400 jenis unsur kimia dan boleh diaplikasikan dalam pelbagai bidang seperti kosmetik,pestisida organik(racun serangga) ,pewangi, pemprosesan makanan dan pertanian.

TEKNIK PENGHASILAN KARBON PENGAKTIFAN/PRA-KARBON.

TRADISIONAL.

(Kaedah penghasilan secara tradisional).

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT.

TEKNIK 1.

BAHAN ASAS.

Bilah buluh : 1 bahagian
Kertas aluminium : 1 bahagian
Penunu alkohol atau spirit : 1 set

CARA MEMBUAT.

  1. Bungkus dan balut buluh dengan kertas aluminium bagi kedap udara.
  2. Paling sesuai,buluh itu dibalut beberapa kali.
  3. Tebuk bungkusan tersebut dengan keluasan lubang yang paling kecil bagi mengelakkan letupan kecil berlaku kerana terjadinya  pembakaran udara yang terperangkap dalam bungkusan akibat proses pembakaran.
  4. Pasangkan grill pada set penunu dan panggang bungkusan tersebut.
  5. Semasa proses pembakaran berlaku,asap putih akan keluar buat kali pertama dan diikuti dengan asap kuning.
  6. Proses pembakaran ini berjaya apabila kertas pembalut aluminium ini bertukar menjadi kekuningan.Warna pada kertas pembalut aluminium ini menjadi kekuningan akibat daripada pembebasan tar akibat daripada aktiviti pembakaran.
  7. Jangan buka bungkusan pembalut tersebut ketika ianya sedang panas kerana ia akan menyebabkan buluh yang telah dibakar itu menjadi rosak dengan mudah.
  8. Gambar.

TEKNIK 2.

BAHAN ASAS.

Bilah buluh : 1 bahagian
Kertas aluminium : 1 bahagian
Dapur : 1 set

CARA MEMBUAT.

  1. Bungkus dan balut buluh dengan kertas aluminium bagi kedap udara.
  2. Paling sesuai,buluh itu dibalut beberapa kali.
  3. Tebuk bungkusan tersebut dengan keluasan lubang yang paling kecil bagi mengelakkan letupan kecil berlaku kerana terjadinya  pembakaran udara yang terperangkap dalam bungkusan akibat proses pembakaran.
  4. Pasangkan grill pada set dapur dan panggang bungkusan tersebut.
  5. Pastikan api yang telah dinyalakan itu berada pada pembakaran kecil dan lemah.
  6. Tunggu sehingga wap putih keluar kemudian barulah dinaikkan sedikit demi sedikit nyalaan api sehinggalah beberapa minit sehingga wap putih tadi bertukar menjadi asap yang berwarna putih.
  7. Kemudian tutup nyalaan api tersebut.
  8. Rendamkan bungkusan tersebut kedalam air selama beberapa minit.
  9. Buka bungkusan tersebut dan anda akan dapati karbon pengaktifan/prakarbon sudah siap untuk digunakan.
  10. Untuk memastikan kualiti karbon pengaktifan/prakarbon berada dalam tahap yang baik langkah-langkah seperti memastikan tiada kebocoran pada bungkusan aluminium untuk mengelakkan berlakunya pengoksidaan berlaku semasa proses pembakaran.
  11. Jika karbon pengaktifan/prakarbon tiada kehitaman melekat pada tangan maka ia berada pada tahap kualiti yang baik tetapi jika ia berlaku proses sebaliknya ia tidak berada pada tahap kualiti yang baik.
  12. Gambar.

TEKNIK 3.

BAHAN ASAS.

Tong drum dan penutup (aluminium) : 1 set
Cerobong besi (G.I) 12cm dia.x90 cm panjang : 1 set
Kepingan aluminium 15cm x 20 cm : 1 set
Grinder : 1 set
Ragum : 1 set
Pemotong besi : 1 set
Buluh : 1 bahagian

CARA MEMBUAT.

  1. Potong tong drum dengan grinder untuk membuat lubang pelepasan haba dan asap kira-kira 8cm x 8cm.
  2. Bengkokkan sisi atas untuk proses melekatkan cerobong asap.
  1. Potong dan buat lubang pada penutup dram kira-kira 8cm x 8cm.
  2. Potong dan buat lubang pada cerobong asap kira-kira 8cm x 8cm.
  1. Berdasarkan gambar dibawah,kepingan plate biru (digunakan untuk pelarasan udara dalam tong pembakaran) digunakan bagi tujuan untuk menutup lubang pada tong pembakaran.
  2. Semasa pembakaran pastikan bahan yang hendak dibakar perlulah bermula dari atas.Asap yang terhasil daripada pembakaran akan keluar melalui cerobong asap.
  1. Untuk memulakan proses,masukkan bahan yang hendak dibakar.
  2. Bagi bahan seperti tempurung hampas isirong kelapa sawit dan tempurung kelapa akan mengalami sedikit masalah kerana tidak dapat disusun dengan sempurna dan tidak mempunyai peredaran udara antara bahan dan ini sedikit sebanyak akan menyebabkan kualitinya tidak bagus berbanding buluh.
  3. Pengguna bahan seperti buluh adalah sesuai kerana ia dapat disusun secara sempurna didalam tong drum pembakaran dan mempunyai peredaran udara yang baik.
  4. Jarak susunan buluh yang sesuai adalah 3-4 cm antara satu sama lain.
  5. Gunakan kertas untuk nyalaan dalam tong drum pembakaran.
  1. Gali lubang bagi tong drum pembakaran.
  2. Pastikan jarak tong drum pembakaran yang telah ditanam mempunyai lebihan lebih kurang setengah kaki dari paras tanah.
  1. Selepas selesai pemasangan set pembakaran dan cerobong asap pastikan set tersebut ditanam dan ketika ini boleh api dinyalakan.
  1. Apabila pembakaran berlaku dengan sempurna,pastikan suhu pembakaran diselaraskan dengan betul.
  2. Suhu pembakaran hanya boleh dikawal menggunakan lubang udara dengan kaedah buka dan tutup.
  3. Semasa pembakaran berlaku,asap putih akan keluar melalui cerobong asap disebabkan berlakunya penyejatan kelembapan buluh.
  1. Selepas proses pembakaran berlaku selama 30 minit,selaraskan lubang udara pembakaran seluas 1 cm.
  1. Proses untuk menghasilkan karbon pengaktifan/prakarbon ini adalah sangat susah dimana ianya bergantung sepenuhnya kepada udara atau oksigen.Pengurangan udara yang masuk akan menyebabkan bahan tidak terbakar sepenuhnya dan jika udara terlebih akan menyebabkan bahan akan menjadi debu.Jadi hati-hati ketika melakukan proses ini.
  2. Selepas 1 jam proses pembakaran berlaku,selaraskan bukaan lubang udara seluas 5 mm.
  3. Tanam permukaan tong drum pembakaran separuh permukaan tanah.
  1. Pada tahap ini asap akan kelihatan jernih.
  1. Pada tahap ini atau lebih kurang 2 jam proses pembakaran berlaku dengan sempurna,perhatikan asap terlebih dahulu.Jika asap kelihatan seperti tiada asap barulah ditanam permukaan tong drum pembakaran sepenuhnya.
  2. Eksperimentasi “trial and error” telah sampai kepada penghujungnya dimana pembakaran akan berakhir disini kira-kira selama 3 jam proses.
  3. Biarkan proses penyejukkan berlaku selama 1 hari lagi.
  4. Gambar dibawah kelihatan ada sesuatu yang melekat pada cerobong asap.Bendasing ini dipanggil tar yang mana ia boleh digunakan untuk tujuan kesihatan dan penghasilan cecair yang dikenali sebagai ekstrak cuka buluh.
  1. Perubahan pada bahan.

Teknik ini mempunyai persamaan dengan teknik penghasilan arang secara tradisional yang berasaskan kayu pokok bakau di Kuala Sepetang (Perak).

Gambar 1.

Gambar 2.

KEBAIKAN.

  1. Tidak memerlukan kos yang tinggi bagi bahan api pembakaran kerana janaan bahan api hanya melalui kaedah pembakaran dalaman bahan yang hendak di bakar.
  2. Boleh menjadi perusahaan yang besar dalam satu-satu masa kerana kos infrastrukturnya yang rendah.
  3. Perusahaan yang boleh di miliki oleh sesiapa sahaja.
  4. Mutu arang yang di hasilkan adalah berkualiti tinggi.
  5. Boleh menghasilkan produk hiliran karbon seperti tar,alkohol methanol dan cuka.

KEBURUKAN.

  1. Pencemaran asap yang tidak terkawal.
  2. Penghasilan arang ini boleh mengambil masa yang agak lama sehingga mencapai 30 hari.
  3. Memerlukan operator pembakaran yang mempunyai kepakaran yang tinggi dalam mengendalikan proses pembakaran arang.
  4. Proses mengekstrak bahan-bahan seperti tar,alkohol methanol dan cuka daripada asap pembakaran susah untuk di lakukan.

TEKNIK 4.

BAHAN ASAS.

Kebuk pembakaran tekanan tinggi : 1 set
Cerobong asap : 1 set
Buluh : 1 bahagian

CARA MEMBUAT.

  1. Masukkan semua bahan seperti buluh ke dalam kebuk pembakaran tekanan tinggi.
  2. Mulakan nyalaan api.
  3. Pastikan pintu kebuk pembakaran tekanan tinggi dibuka sedikit bagi membenarkan kemasukkan oksigen dan membantu pembakaran.
  1. Pada peringkat ini,operator pembakaran perlulah mempunyai kepakaran yang tinggi bagi memastikan proses pembakaran bahan berjalan lancer dan mengelakkan bahan yang ingin di hasilkan bertukar menjadi abu.
  2. Proses pembakaran boleh berlaku selama 3-8 hari kerana bahan yang ingin di hasilkan terlalu banyak dalam satu-satu masa.
  3. Proses mengekstrak bahan seperti cuka,alkohol methanol dan tar boleh di lakukan dengan memerhatikan asap yang keluar berwarna jernih atau tiada warna (perlu di perhatikan secara berterusan).

PERINGKAT PEMBAKARAN KARBON PENGAKTIFAN/PRA-KARBON.

TAHAP 1 (PENGERINGAN).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu dibawah 120°C.
  2. Kepanasan pada suhu ini adalah bertujuan untuk menyejat kandungan air yang ada pada bahan tersebut.
  3. Proses penghasilan karbon adalah perlahan dan komposisi molekul kimia bahan tersebut masih tidak berubah.

TAHAP 2 (ARANG/PRAKARBON).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 120°C hingga 260°C.
  2. Komposisi molekul kimia pada bahan tersebut akan berubah secara drastik.
  3. Ketidakstabilan komposisi molekul kimia pada bahan berlaku akibat daripada aktiviti kompos bahan tersebut (penyulingan/ekstrak) berlaku dan pelepasan gas karbon dioksida dan karbon monoksida terhasil.

TAHAP 3 (KARBON PENGAKTIFAN).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 260°C hingga 450°C.
  2. Komposisi molekul kimia pada bahan tersebut akan berubah secara drastik.
  3. Ketidakstabilan komposisi molekul kimia pada bahan berlaku akibat daripada aktiviti kompos bahan tersebut (penyulingan/ekstrak) berlaku dan berulang bagi menghasilkan produk seperti cecair dan gas.

Produk Cecair :

  • Asitik asid (cuka makan),alkohol methanol dan tar.

Produk Gas :

  • Metana dan ethylene.

TAHAP 4 (MENAPIS/MENGEKSTRAK).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 450°C.
  2. Kualiti karbon pengaktifan berada dalam kualiti yang paling baik.
  3. Proses penyejukkan akan mengambil masa 5-8 hari (bergantung kepada cuaca).
  4. Pada tahap ini pelbagai produk boleh dihasilkan seperti :

Produk Cecair :

  • Asitik asid (cuka makan),alkohol methanol dan tar.

Produk Gas :

  • Metana dan ethylene.

Produk Perubatan :

  • Antibiotik,cecair sucihama,ubat demam dan selsema,awet muda dan banyak lagi.

Produk kosmetik :

  • Syampu,pelembap muka,sabun,pencuci pakaian dan banyak lagi.

TEKNOLOGI MODEN.

  • Model ubahsuai struktur proses Haber.

(Proses asal ialah menukarkan gas nitrogen dan hidrogen kepada cecair ammonia bagi penghasilan baja urea oleh saintis Jerman bernama Fritz Haber,Nobel 1918).

  • Penghasilan produk karbon tanpa pembakaran.

(Menggunakan kepanasan yang tinggi tanpa pembakaran bagi menghasilkan karbon pengaktifan).

MODEL UBAHSUAI STRUKTUR PROSES HABER.

Proses ubahsuai ini di ambil daripada proses asal penghasilan cecair ammonia untuk menghasilkan baja urea di mana gas nitrogen dan gas hidrogen di bakar dengan menggunakan besi oksida pada suhu 500 °C di dalam kebuk pembakaran atau bilik pemangkin.

Gambar.

KEBAIKAN.

  1. Tidak memerlukan kos yang tinggi bagi bahan api pembakaran kerana janaan bahan api hanya melalui kaedah pembakaran dalaman bahan yang hendak di bakar.
  2. Boleh menjadi perusahaan yang besar dalam satu-satu masa kerana kos infrastrukturnya yang rendah.
  3. Perusahaan yang boleh di miliki oleh sesiapa sahaja.
  4. Mutu arang yang di hasilkan adalah berkualiti tinggi.
  5. Kerja-kerja mengekstrak senang di lakukan.
  6. Boleh menghasilkan produk hiliran karbon seperti tar,alkohol methanol dan cuka.

KEBURUKAN.

  1. Pencemaran asap yang tidak terkawal.
  2. Penghasilan arang ini boleh mengambil masa yang agak lama sehingga mencapai 30 hari.
  3. Memerlukan operator pembakaran yang mempunyai kepakaran yang tinggi dalam mengendalikan proses pembakaran arang.
  4. Proses mengekstrak bahan-bahan seperti tar,alkohol methanol dan cuka daripada asap pembakaran susah untuk di lakukan.
  5. Memerlukan sedikit penambahan perkakasan pada sistem jenis seperti penapis asap,tangki penyejuk dan tangki simpanan.

TEKNIK 5

BAHAN ASAS.

Buluh : Ikut saiz pengeluaran
Kebuk pembakaran tekanan tinggi : 1 set
Penapis asap : 1 set
Sistem penyejukkan : 1 set
Cerobong asap : 1 set
Tangki simpanan : 1 set

CARA MEMBUAT.

  1. Masukkan semua bahan seperti buluh ke dalam kebuk pembakaran tekanan tinggi.
  2. Mulakan nyalaan api.
  3. Pastikan pintu kebuk pembakaran tekanan tinggi dibuka sedikit bagi membenarkan kemasukkan oksigen dan membantu pembakaran.
  4. Pada peringkat ini,operator pembakaran perlulah mempunyai kepakaran yang tinggi bagi memastikan proses pembakaran bahan berjalan lancer dan mengelakkan bahan yang ingin di hasilkan bertukar menjadi abu.
  5. Proses pembakaran boleh berlaku selama 3-8 hari kerana bahan yang ingin di hasilkan terlalu banyak dalam satu-satu masa.
  6. Proses mengekstrak bahan seperti cuka,alkohol methanol dan tar boleh di lakukan dengan memerhatikan asap yang keluar berwarna jernih atau tiada warna (perlu di perhatikan secara berterusan).
  7. Penapis asap digunakan bagi membuang atau mengeluarkan asap yang tidak diperlukan semasa proses awal pembakaran.

PERINGKAT PEMBAKARAN KARBON PENGAKTIFAN/PRA-KARBON.

TAHAP 1 (PENGERINGAN).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu dibawah 120°C.
  2. Kepanasan pada suhu ini adalah bertujuan untuk menyejat kandungan air yang ada pada bahan tersebut.
  3. Proses penghasilan karbon adalah perlahan dan komposisi molekul kimia bahan tersebut masih tidak berubah.

TAHAP 2 (ARANG/PRAKARBON).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 120°C hingga 260°C.
  2. Komposisi molekul kimia pada bahan tersebut akan berubah secara drastik.
  3. Ketidakstabilan komposisi molekul kimia pada bahan berlaku akibat daripada aktiviti kompos bahan tersebut (penyulingan/ekstrak) berlaku dan pelepasan gas karbon dioksida dan karbon monoksida terhasil.

TAHAP 3 (KARBON PENGAKTIFAN).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 260°C hingga 450°C.
  2. Komposisi molekul kimia pada bahan tersebut akan berubah secara drastik.
  3. Ketidakstabilan komposisi molekul kimia pada bahan berlaku akibat daripada aktiviti kompos bahan tersebut (penyulingan/ekstrak) berlaku dan berulang bagi menghasilkan produk seperti cecair dan gas.

Produk Cecair :

  • Asitik asid (cuka makan),alkohol methanol dan tar.

Produk Gas :

  • Metana dan ethylene.

TAHAP 4 (MENAPIS/MENGEKSTRAK).

  1. Proses pembakaran berlaku pada suhu diatas 450°C.
  2. Kualiti karbon pengaktifan berada dalam kualiti yang paling baik.
  3. Proses penyejukkan akan mengambil masa 5-8 hari (bergantung kepada cuaca).
  4. Pada tahap ini pelbagai produk boleh dihasilkan seperti :

Produk Cecair :

  • Asitik asid (cuka makan),alkohol methanol dan tar.

Produk Gas :

  • Metana dan ethylene.

Produk Perubatan :

  • Antibiotik,cecair sucihama,ubat demam dan selsema,awet muda dan banyak lagi.

Produk kosmetik :

  • Syampu,pelembap muka,sabun,pencuci pakaian dan banyak lagi.

ZEOLITE : PENGGUNAAN LESTARI BAGI MENGHASILKAN PRODUK-PRODUK KESIHATAN TERNAKAN MELALUI APLIKASI BERSEPADU TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memahami dan mengaplikasi teknologi zeolite dalam penternakan semulajadi dan bioteknologi bagi menghasilkan produk-produk kesihatan ternakan.

Bab ini juga menerangkan kepentingan penggunaan zeolite dalam menjalankan aktiviti penternakan yang merangkumi semua aspek seperti pengurusan kesihatan ternakan,rawatan air minuman,rawatan makanan,rawatan air sisa buangan ternakan dan bermacam-macam lagi kegunaannya.

Zeolite tidak boleh didapati secara semulajadi di Malaysia.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi termaju (tanpa kita sedari) yang boleh di gunakan bagi menguruskan aktiviti yang berkaitan dengan kesihatan ternakan dengan menggunakan bahan semulajadi.
  2. Teknologi zeolite adalah teknologi yang murah dan mesra alam.
  3. Kesan penggunaan zeolite ke atas ternakan.
  4. Mempertahankan pengurusan mampan dalam menghasilkan produk dan pengurusan kesihatan ternakan yang menggunakan input (zeolite) luaran yang rendah tetapi bermutu tinggi.

ZEOLITE

APA ITU ZEOLITE?

“Zeolite dalam bahasa Greek ialah zein yang membawa maksud “mendidih”;lithos pula membawa maksud “batu”.Zeolite adalah mineral hydrated aluminosilicate yang mempunyai struktur liang-liang mikro yang banyak.Terma zeolite telah digunakan sejak kurun ke-18 oleh seorang mineralogi yang bernama Axel Fredrik Cronstedt.Axel sentiasa memerhatikan mineral semulajadi ini yang selalu bertindakbalas terhadap proses penyejatan air.Dari kejadian inilah,beliau menggunakan bahasa Greek iaitu “batu yang sentiasa mendidih”atau zeolite.

Zeolite ialah bahan yang berasal dari batuan alam semulajadi yang mempunyai nilai kapasiti penukaran kation atau ion-ion positif yang sangat besar.Secara komposisinya,zeolite boleh dikatakan mempunyai persamaan dengan mineral tanah liat kerana kedua-dua bahan ini mempunyai kandungan aliminium silikat tetapi mempunyai perbezaan dalam model struktur garisan kristalnya.

Model struktur garisan kristal yang ada pada tanah liat adalah seperti lapisan kertas yang berlapis dimana air akan diserap dari satu lapisan kepada satu lapisan dibawahnya.Bagi zeolite pula,model struktur garisan kristalnya adalah seperti sarang lebah dalam bentuk 3 dimensi yang mempunyai liang-liang atau jaringan terowong atau gua yang banyak dan berkait di antara satu sama lain.Air boleh bergerak secara bebas sama ada keluar atau masuk kedalam liang-liang zeolite tersebut.

Kelebihan zeolite yang lain ialah,zeolite mempunyai saiz rangkaian liang-liang yang seragam dan boleh bertindak sebagai penapis molekul semulajadi kepada ion potassium dan ion kalsium di dalam air terlalu kecil saiznya untuk diserap oleh media lain selain zeolite.

Gambarajah model struktur garisan kristal zeolite.

Gambar A                      Gambar B                Gambar C

BUKAN SEMUA ZEOLITE ITU SAMA.

Jika hendak membangunkan aplikasi atau penggunaan zeolite,perlu di ingat tidak semua kandungan mineral di dalam zeolite itu sama.Ada yang bertindak dalam mempercepatkan tumbesaran tumbuhan dan sebahagian lagi bertindak sebagai media penapis yang baik.Ini memerlukan pemahaman yang tinggi atau kritikal tentang rangkakerja zeolite itu sendiri diaplikasikan di dalam bidang pertanian.

Terdapat lebih kurang 50 jenis zeolite seperti clinoptilolite, chabazite, phillipsite,mordenite dan sebagainya yang mempunyai pelbagai ciri-ciri fizikal dan komposisi kimia yang berbeza.Rangkakerja zeolite ini bergantung kepada model struktur garisan kristal,komposisi kimia,kepadatan bahan, jenis-jenis molekul,saiz molekul dan kelebihan dalam penggunaannya. Sebagai contoh,clinoptilolite,adalah zeolite semulajadi yang sangat biasa digunakan dalam pelbagai aplikasi yang mempunyai lebih kurang 16% jumlah petak dan liang yang berukuran 0.2 nm lebih kecil dari zeolite jenis analcime.

Variasi pada zeolite bukan sahaja berlaku seperti yang telah dinyatakan diatas tetapi faktor lain seperti sumber clinoptilolite yang diperolehi dari sesuatu kawasan mungkin tidak sama dengan komposisi clinoptilolite dari kawasan lain.Variasi pada zeolite ini bergantung kepada keadaan persekitaran dan asal-usul geologi bahan tersebut.

KAREKTOR FIZIKAL ZEOLITE

(MINERAL CLINOPTILOLITE)

Nama kimia bahan : (Na,K,Ca)2-3A13(A1,Si)2Si13O36-12H2O,Hydrated Sodium Potassium Calcium Aluminum Silicate.

Kelas : Silikat.

Subkelas : Tectosilicates.

Kumpulan : Zeolite.

Keluarga zeolite : Heulandite.

Keluarga zeolite yang paling dekat : Calcite,aragonite, thenardite, hectorite,quartz,apophyllite,opal,clays,pyrite,halite,mordenite,chabazite,analcime,erionite,ferrierite,harmotome,dachiardite,phillipsite dan bermacam-macam lagi.

Negara pengeluar : Arizona (USA);Pergunungan Hoodoo,Nevada (USA);Pergunungan Yucca,Washington (USA);Altoona,Oregan (USA);Agate Beach dan Madres dan beberapa lagi kawasan di California (USA), Syria,Bulgaria,British Columbia,Canada;Kuari Ortenberg,Jerman;Alpe di Siusi, Itali;Kuruma Pass;Jepun,Lembah McQueens dan Moeraki;New Zealand,Chinchwad;India dan lain-lain lagi.

Alamat pengimport zeolite di Malaysia : ZEOTECH Plantation Sdn.Bhd,PT 790,Bandar Baru Kubang Kerian,16150 Kota Bharu.Kelantan.09-7666300/012-4930307.Harmony Organic Fertilizer,Lot 2-29 & 2-30,Tingkat 2,Wetex Parade,Jalan Ali,84000 Muar.Johor.06-9526311.Advance Valley dan lain-lain lagi.

ANALISA KANDUNGAN ZEOLITE

BAHAN : ALUMINIUM SILIKAT

JADUAL MINERAL BAHAN.

NO BAHAN KOMPOSISI
1 Clinoptilolite : 23.0 %
2 Mordenite : 59.7 %
3 Montmorillonite :
JUMLAH : 82.7 %

JADUAL KANDUNGAN MAKRO DAN MIKRO.

NO BAHAN KOMPOSISI
1 Aluminium (Al) : 37110.17 ppm
2 Calcium Oxide (CaO) : 2.45 %
3 Iron (Fe) : 0.67 %
4 Potassium Oxide (K2O) : 0.99 %
5 Magnesium Oxide (MgO) : 0.22 %
6 Manganese (Mn) : 98.28 ppm
7 Sodium (Na) : 8429.45 ppm
8 Zinc (Zn) : 25.07 ppm
9 Vitamin : 2.0 %
10 Loss of ignition : 7.77 %
11 Cation Exchange Capasity : 80 – 170 meq / 100 grs

*Miliequivalen (meq) adalah unit yang menyatakan 1 meq bersamaan dengan berat sesuatu kation yang diperlukan untuk menggantikan 1 miligram ion atau 100 gram ion.

(Sumber dari MARDI)

JADUAL APLIKASI ZEOLITE DALAM PERTANIAN.

NO APLIKASI FUNGSI
1 Akuakultur -          Penapis kepada gas toksin dan logam berat.-          Media Bio-penapis.-          Penapis kepada ammonia dan hidrogen sulfida.
2 Penternakan -          Mengawal bau.-          Mengawal persekitaran ternakan.-          Bahan makanan aditif ternakan.-          Penghasilan baja organik.
3 Agrikultur -          Nurseri dan rumah hijau.-          Florikultur.-          Sayuran dan herba.-          Penggalak daun.

-          Pokok.

-          Rumput hiasan.

-          Landskap.

-          Sektor perladangan.

-          Media tumbesaran hidroponik.

AKUAKULTUR.

Bahan makanan konvensional ternakan akuakultur dan persekitaran habitat akan bertindak secara semulajadi sebagai agen pemangkin kepada kehadiran paras ammonia yang tinggi didalam habitat seterusnya mendatangkan kesan-kesan tegasan yang cukup kuat kepada ternakan.

Zeolite merupakan produk yang mempunyai kapasiti yang tinggi dalam penukaran dan penyerapan ion serta gas yang merbahaya dalam meningkatkan pengeluaran udang dan ikan.Zeolite juga dapat mengekalkan pH tanah dan air didalam kolam dari masa ke semasa.

Selain daripada itu,penggunaan zeolite juga membekalkan sifat mudah adaptasi kepada persekitaran kolam ternak dimana ia boleh mengwujudkan populasi bakteria baik dan memusnahkan populasi bakteria tidak baik semasa proses perubahan kimia ammonia (NH3) kepada ammonium (NO4).

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE.

Zeolite 1

Saiz zeolite Partikal atau pasir bersaiz 1 ~ 2 mm.
Parameter rawatan 500 kg / inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam kolam ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam inlet / saluran setelah dirawat.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam kolam.

Zeolite 2

Saiz zeolite Debu.
Parameter rawatan 500 kg / Ha.6.5% zeolite.
Tujuan Menyuburkan tanah di dalam kolam sebelum digunakan.Mengekalkan pH tanah dalam tanah.
Penggunaan Zeolite ditaburkan kedalam kolam dan hendaklah dikekalkan selama 7 hari sebelum udang / ikan dilepaskan.

Zeolite 3

Saiz zeolite Partikal atau pasir bersaiz 1 ~ 2 mm dan debu.
Parameter rawatan 500 kg / outlet (penapis air).6.5% zeolite ditabur dalam kolam.2.0% atau 2.5 % dicampurkan dengan makanan udang / ikan.
Tujuan Digunakan bagi merawat air keluar ke dalam kolam ternakan.Mengurangkan tegasan di dalam kolam.
Penggunaan Dijadikan bahan aditif kepada bahan makanan konvensional.Memerangkap ammonia di dalam air yang terhasil daripada tinja ternak air tersebut.

KEBAIKAN

  • Merawat air dan meningkatkan kebersihan air kolam.
  • Menyerap unsur cecair NH3,H2S,Fe di dalam air.
  • Menyerap gas toksid dan logam berat seperti LEAD,Cadmium,Copper dan Zink.
  • Mengurangkan kandungan ammonia dan toksid dalam air yang mana ini akan menggalakan pembesaran udang/ikan dan hidupan air yang lain.
  • Melanjutkan jangkahayat,menambahkan hasil keluaran udang/ikan.
  • Mengurangkan bau busuk air dan hanyir.
  • Mengurangkan/menjimatkan penggunaan air dalam menyelenggara kolam udang/ikan dan sebagainya.
  • Meningkatkan pengeluaran udang/ikan sehingga 25%.

PENTERNAKAN

BAHAN MAKANAN TERNAKAN.

Zeolite seperti clinoptilolite adalah produk yang tidak begitu popular digunakan dalam bidang penternakan tetapi penggunaannya telah lama digunakan dalam bidang ini sebagai bahan makanan aditif bagi ternakan seperti,lembu,kambing,babi,kuda dan ayam.

Selain daripada itu,makanan aditif yang menggunakan zeolite juga berfungsi sebagai agen yang memerangkap ammonia semasa proses penghadaman makanan,agen penapan pH semasa pelepasan nutrisi kalsium makanan yang dimakan dan mineral-mineral lain.

Disebabkan ciri-ciri uniknya yang berfungsi sebagai penyerap gas toksid yang terhasil daripada tindakbalas kulat dan bakteria yang tidak baik di dalam perut ternakan semasa proses penghadaman.

Dalam kajian pemakanan ternakan yang telah dilakukan bagi menilai keberkesanan makanan aditif yang berasaskan zeolite bagi makanan ternakan :

  1. Menunjukkan bahawa jika penggunaan zeolite digunakan ianya boleh menambahbaik lagi makanan sebanyak 5 %.
  2. Aplikasi kepada ternakan muda menunjukkan selera makan semakin bertambah dan penyakit yang berkaitan dengan perut berkurangan.

Kajian #1.

Sebanyak 5% zeolite yang digunakan dalam makanan yang berasaskan rumput basah dan kering bagi ternakan lembu muda yang berumur 10 hari dan 184 hari dan digunakan selama 180 hari atau 6 bulan,didapati kenaikkan berat badan bertambah sebanyak 20 %.

Kajian#2.

Sebanyak 2% zeolite yang digunakan dalam makanan campuran 72% makanan mudah hadam dan 11% protein kasar selama 329 hari,didapati kenaikkan berat badan juga kekal sebanyak 20%.

Kajian#3.

Penggunaan kepada penternakan ayam didapati,tiada kesan melecur pada tapak kaki ayam yang disebabkan tindakbalas fosforus dalam tinja dan kualiti daging serta telor semakin bertambah baik.

Makanan yang menggunakan zeolite.

Sebanyak 1% zeolite yang digunakan dalam makanan didapati,pencemaran alfatoksid dalam makanan ayam berkurangan sebanyak 115 ppm atau 5.8% dan berat badan meningkat sebanyak 5.3 %.

Makanan yang tidak menggunakan zeolite.

Pencemaran alfatoksid dalam makanan ayam tanpa zeolite didapati,sebanyak 115 ppm atau 1.1% dan berat badan hanya meningkat sebanyak 3.7% sahaja.

Jadual aplikasi zeolite dan keberkesan kalori dalam penternakan ayam.

No Zeolite % Purata berat awal (g) Purata berat akhir (g) Purata berat (g) Purata makanan yang diambil Nisbah keberkesanan makanan
1 10% 553.7 95.6 241.9 668 0.362
2 5% 540.7 778 237.3 697 0.340
3 3% 556.7 796 239.3 748 0.320
4 10% 532.3 757.3 225.0 634 0.355
5 5% 552.3 814.6 262.3 775 0.334
6 3% 534.5 791.3 256.8 769 0.334
7 KAJIAN 556.5 789.3 232.8 782 0.298

Ujian diatas telah dilakukan terhadap ayam baka Leghorns yang berumur 14 hari dengan menggunakan 16.5% protein kasar dan 66% nutrisi makanan mudah hadam.

Tujuan zeolite diperkenalkan dalam penggunaan makanan tambahan.

  1. Meningkatkan kadar tumbesaran ternakan.
  2. Menambahbaik nutrisi makanan ternakan.
  3. Mengawal ammonia,ammonia boleh memasuki sistem darah ternakan.
  4. Zeolite boleh digunakan sebagai agen penapan bagi perut rumen,semakin tinggi Kadar Penukaran Kation semakin baik agen penapan ini dalam perut rumen.
  5. Mengurangkan penyakit dalam perut seperti cirit-birit,sakit dan gangguan usus,penghadaman,keracunan makanan dan sebagainya.
  6. Meningkatkan kualiti indek daging,telor dan susu.
  7. Meningkatkan makanan yang berasaskan NPN (nitrogen bukan protein) dagi makanan ternakan.
  8. Pengurusan kandungan fosforus dengan baik makanan dan tinja ternakan.
  9. Mengawal tumbesan tulang.
  10. Mengurangkan kematian.
  11. Agen pengawetan (anti kembang) yang baik bagi makanan yang berasaskan pellet seperti dedak.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE.

Zeolite 1

Saiz zeolite Debu.
Parameter rawatan 0.5-5 % zeolite.
Tujuan Mengawal penyakit,menambahbaik kandungan nutrien dan menghasilkan tinja yang berkualiti.
Penggunaan Ditaburkan dan digaulkan terus dengan dedak makanan ternakan.Boleh ditaburkan dan digaulkan terus dengan makanan yang berasaskan fodder,foraj dan rufaj.

KEBAIKAN ZEOLITE DALAM PEMAKANAN TERNAKAN.

  • Boleh diintergrasikan dengan pelbagai jenis makanan.
  • Mineral seperti fosforus dalam makanan ternakan mudah dilarutkan bagi pembentukkan tulang.
  • Meningkatkan pH di dalam perut rumen.
  • Boleh mengurangkan penyakit hati akibat daripada diet yang tidak betul.
  • Mengurangkan kematian ternakan.
  • Tinja ternakan hasil pemakanan yang berasaskan zeolite secara semulajadi mempunyai kandungan nitrogen yang tinggi dan sesuai untuk di jadikan baja organik yang berkualiti tinggi.
  • Ternakan cepat membesar.
  • Lebit sihat dan meningkatkan pemakanan yang efisyen.
  • Meningkatkan produktiviti sehingga 30%.
  • Meningkatkan kualiti daging.
  • Memberikan zat-zat penting.

KEBERSIHAN DAN KESIHATAN TERNAKAN.

Keberkesanan fungsi zeolite dalam mengawal ammonia yang terhasil daripada kumuhan ternakan dalam ladang ternakan dan kawasan persekitarannya bukan sahaja memberi kesan yang buruk terhadap ternakan tetapi juga personnel atau pekerja ladang itu sendiri.

Paras ammonia yang tinggi dalam ladang ternakan boleh menyebabkan kerosakkan yang teruk terhadap sistem pernafasan ternakan dan juga manusia.Akibatnya yang paling ketara ialah kita boleh dapati ternakan akan menjadi kurus dengan ketara dan meningkatnya kadar penyakit pneumonia dikalangan ternakan yang muda.

Bagi mengawal masalah yang timbul akibat dari pelepasan ammonia yang tinggi,sudah tiba masanya zeolite ini digunakan bagi mengatasi masalah tersebut.

APLIKASI ZEOLITE BAGI KEBERSIHAN DAN KESIHATAN TERNAKAN.

Boleh digunakan bagi :

  1. Agen penyahbauan kandang atau ladang ternakan.
  2. Agen penyerapan kelembapan kandang atau ladang ternakan.
  3. Agen penyerap ammonia.
  4. Bahan dalam pembuatan tinja organik yang bermutu tinggi.
  5. Menambahbaik kualiti udara.
  6. Merawat air bawah tanah dan air yang tercemar.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE.

Zeolite 1

Saiz zeolite Partikal atau pasir bersaiz 1 ~ 2 mm.
Parameter rawatan 1 bahagian / 3 bahagian inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam tangki minuman ternakan.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam tangki.

Zeolite 2

Saiz zeolite Debu.
Parameter rawatan 20 kg zeolite bagi kandang berukuran 100 ‘ x 24’.
Tujuan Mengeringkan lantai,memerangkap ammonia dan memelihara persekitaran ladang ternak.
Penggunaan Ditaburkan zeolite keseluruhan lantai atau petak ternakan dan persekitaran lading ternak.

KEBAIKAN DARIPADA APLIKASI ZEOLITE KEPADA TERNAKAN.

  • Mengurangkan bau busuk.
  • Memudahkan mencuci najis.
  • Mengurangkan jangkitan disebabkan oleh telur cacing dan protozoa.
  • Meningkatkan jangkahayat ternakan.
  • Mengurangkan cirit-birit keatas ternakan.

APLIKASI PENGHASILAN BAJA TINJA TERNAKAN.

Dianggarkan lebih kurang 50% gas ammonia memasuki ruang udara kita setiap hari akibat daripada industri penternakan yang dijalankan di seluruh dunia.Secara tidak langsung bagi mengurangkan permasalahan yang berlaku,zeolite adalah satu-satu cara yang sangat berinovasi bagi menyelesaikan masalah yang sedang berlaku kini.

Dalam kajian yang pernah dijalankan mendapati,aplikasi zeolite  bagi penghasilan baja tinja organik di dapati :

  1. Jika penghasilan baja tinja organik tanpa menggunakan zeolite atau sebarangan agen lain seperti enzim dan bakteria bermanafaat,didapati masalah ketidak seimbangan nitrogen dalam tinja yang belum diproses berlaku dan mengakibatkan tanaman yang menggunakan baja ini akan rosak dan seterusnya berlakunya masalah pada akar tanaman.
  2. Kandungan fosforus yang tinggi dalam baja tinja organik yang belum diproses menjadi satu lagi masalah kerana keadaan ini akan mengwujudkan pencemaran semulajadi kepada tanah dan juga air jika digunakan.
  3. Bagi aplikasi zeolite dalam penghasilan baja tinja organik didapati,kadar ammonia dalam tinja yang diproses akan menurun sehingga mencapai kadar 55% jika menggunakan 6.25% zeolite dalam proses awal.
  4. Bagi campuran aplikasi zeolite dalam diet makanan ternakan yang menggunakan kadar 2% zeolite,didapati kandungan ammonia di dalam tinja ternakan yang masih baru akan menurun kepada 40%.
  5. Secara tidak langsung jika penggunaan zeolite diaplikasikan terus kepada kedua-dua proses diatas,kualiti baja tinja organik yang dihasilkan akan meningkatkan sebanyak 102% dan secara tidak langsung menjadikan baja ini bermutu tinggi.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE.

Zeolite 1

Saiz zeolite Debu.
Parameter rawatan 6.5% zeolite.
Tujuan Menambahbaik lagi kualiti baja tinja organik dan merawat tinja ternakan.
Penggunaan Zeolite ditaburkan dan digaulkan ketika menghasilkan baja tinja organik.

KEBAIKAN

  • Meningkatkan lagi kualiti baja tinja ternakan.
  • Mempercepatkan kadar pengkomposan bahan organik.
  • Menjadi agen penyerap yang baik bagi menghasilkan baja tinja organik.
  • Mengawal pencemaran ammonia yang dilepaskan ke udara dari ternakan.
  • Menjaga alam persekitaran.
  • Menghapuskan kitaran hidup protozoa dan cacing dalam tinja ternakan.
  • Menghapuskan kitaran hidup bakteria yang tidak baik dalam perut ternakan.

AGRIKULTUR.

Dikenali sebagai “baja pintar”,disebabkan oleh ciri-ciri zeolite yang unik iaitu bahan yang berasal dari batuan alam semulajadi (debu-debu dan lahar dari gunung berapi) yang mempunyai nilai kapasiti penukaran kation atau ion-ion positif yang sangat besar dalam menyerap unsur-unsur mineral ianya sangat diperlukan oleh tumbuhan bagi membantu tumbesaran tanaman dalam bidang pertanian.

Zeolite bertindakbalas sebagai agen pelembap tanah dan agen penyerap baja perlahan yang berasaskan urea iaitu ammonia nitrogen dimana ia boleh bertindak sebagai pelepas nutrisi kepada akar tanaman secara perlahan di dalam tanah dalam satu tempoh jangkamasa yang lama.Ini kerana jika jumlah ammonia nitrogen yang tinggi terdapat pada akar tanaman yang diperolehi daripada aktiviti pembajaan yang tidak betul,tanaman akan rosak serta merta seterusnya menyebabkan tanaman akan terbantut atau mati.

TUJUAN APLIKASI ZEOLITE KEPADA TANAH

  1. Membebaskan nutrisi secara teratur dan sepanjang masa kepada tanah.
  2. Menyerap dan memegang toksid yang merbahaya didalam tanah.
  3. Menjaga keseimbangan pH tanah.
  4. Mengurangkan kesan alkali pada tanah.
  5. Memperbaiki struktur tanah.
  6. Menambahbaik aerasi tanah.
  7. Menggalakkan keseimbangan unsur besi dalam tanah yang beralkali.
  8. Menggalakkan pertumbuhan mikrobiologi dalam tanah.
  9. Memperbaiki pertumbuhan akar tanaman supaya ianya kuat dan sihat.
  10. Mengekalkan kelembapan tanah.
  11. Menggalakkan percambahan tunas-tunas baru tanaman.
  12. Mengurangkan kadar kerosakkan akar akibat daripada pembajaan yang tidak sempurna.
  13. Memegang ammonia nitrogen di atmosfera dan seterusnya melepaskan kepada akar tanaman.Dengan cara ini ammonia nitrogen tidak hilang begitu sahaja di udara.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE

JENIS WAKTU / MASA KUANTITI CARA
Kelapa sawitSawah padi 15-20 hari sebelum dan 50-60 hari selepas ditabur 300kg/ekar100kg/ekar100kg/ekar 3 kali setahun2 kali semusim2 kali semusim
Semua jenis sayuran Setiap masa 100kg/ekar Semasa penyediaan tanah dan semasa semaian
Tanaman ladang (getah,kelapa,jagung,tebu,kentang,kacang,nenas dan lain-lain lagi. Setiap masa 150-200kg/ekar Tabur di keliling tanaman
Pokok buah Setiap masa 100-200kg/ekar Tabur di keliling tanaman
Kebun bunga Setiap masa 100-200kg/ekar Tabur di keliling tanaman
Tanaman pasu Setiap masa 2-3 sudu Tabur di keliling tanaman

KEBAIKAN

  • Ia merupakan bahan mesra alam dan tidak memudaratkan kepada manusia,binatang dan alam sekitar.
  • Meningkatkan keuntungan hasil pertanian dan meningkatkan hasil pengeluaran.
  • Memperbaiki kesuburan dan kualiti tanah.
  • Menambahkan imunisasi kepada tanah dari serangan penyakit serangga dan bawaan tanah.
  • Mengurangkan kos operasi tanaman yang melibatkan penggunaan baja dan racun serangga.
  • Pengurangan penggunaan air siraman.

INOVASI DALAM PENGHASILAN BAHAN ADITIF SEPERTI JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Dalam bab ini menerangkan keperluan menerapkan aplikasi Jamu Fermentasi Rawatan Makanan dalam menghasilkan makanan ternakan yang bermutu tinggi dan beberapa langkah untuk menghasilkan bahan aditif yang berasaskan penggunaan total jamu jenis ini yang boleh di integrasikan dengan penggunaan dedak dan penghasilan silaj.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Memahami peranan penggunaan Jamu dan Jus Fermentasi Rawatan Makanan dalam penternakan.
  1. Teknik-teknik menghasilkan Jamu dan Jus Fermentasi Rawatan Makanan mengikut citarasa penternak.
  1. Perbezaan harga makanan ternakan yang berasaskan Jamu dan Jus Fermentasi Rawatan Makanan dan konvensional.
  1. Mempertahankan pengurusan mampan bagi menghasilkan bahan makanan yang bermutu tinggi menggunakan sumber alam sekitar yang tidak dimanfaatkan sebaik-baiknya.

JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN DAN MINUMAN TERNAKAN

Jamu Fermentasi Rawatan Makanan Ternakan

(Mulakan dengan makanan ternakan)

Jamu Fermentasi Rawatan Makanan Ternakan adalah satu aplikasi yang menyerupai teknologi Bokashi membawa maksud fermentasi bahan organik dan rawatan di dalam Bahasa Jepun dan proses rawatan ini menggunakan fermentasi BIMO sebagai media rawatannya. Rasionalnya daripada penggunaan najis atau tinja ternakan untuk penyediaan makanan ternakan adalah kerana najis atau tinja ternakan yang dihasilkan oleh ayam mengandungi jumlah protein yang terkumpul sebanyak 14%,manakala kambing dan lembu pula mengandungi sejumlah protein terkumpul sebanyak 12% dan 80% serat hijau.

Penerapan Model Bersepadu Teknologi Penternakan Semulajadi Dan Aplikasi Bioteknologi Di dalam Perladangan Berasaskan Penternakan dapat mengurangkan kemasukkan sumber dari luar sistem pertanian untuk menghasilkan produk pertanian berasaskan penternakan kerana melalui proses fermentasi,kandungan nutrien makanan ternakan yang berasal daripada najis atau tinja ternakan menjadi lebih bermutu tinggi.

Biasanya makanan untuk ternakan secara konvensional memerlukan kos operasi harian yang tinggi berbanding kos pengendalian yang lain  seperti utiliti dan sebagainya sebanyak 60% – 70%.Sistem ternakan konvensional pada hari ini boleh di ibaratkan sebagai pembunuh senyap kepada industri ini.Jadi dinasihatkan kepada bakal-bakal penternakan yang baru atau ingin mencuba bidang ini perlulah merangka halatuju projek atau cuba bangunkan aplikasi sistem penternakan yang sesuai bagi mendapatkan pulangan yang lumayan.

Berdasarkan ujian yang telah dijalankan dengan menggunakan Penerapan Model Bersepadu berasaskan Jamu Fermentasi Rawatan Makanan Ternakan,didapati margin atau pengurangan kos operasi harian dapat dikurangkan sehingga 30% – 60% (bergantung kepada penggunaan bahan) berbanding bahan makanan ternakan konvensional seperti pellet.

PENGHASILAN JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 2

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 3

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Cuka asli/kayu/sirup : 100 ml
Ca P : 100 ml
P Ca : 100 ml
Asid amino : 100 ml
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 4

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 3 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 5

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 6

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Cuka asli/kayu/sirup : 100 ml
Ca P : 100 ml
P Ca : 100 ml
Asid amino : 100 ml
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  3. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN DARIPADA SISA MAKANAN DAPUR (BYPRODUCTS).

Dalam kajian,didapati kita membuang hampir 30-50% makanan yang kita makan setiap hari dalam bentuk sisa makanan.Oleh demikian,bagi mengelakkan kejadian pembaziran bahan makanan berlaku selain daripada pencemaran alam sekitar hasil daripada pembuangan sisa-sisa makanan tersebut,amalan lestari proses kitar semula bahan makanan tersebut adalah digalakkan.

Amalan lestari proses kitar semula sisa-sisa bahan makanan ini boleh menghasilkan input pertanian dan penternakan seperti baja organik yang bermutu tinggi dan makanan terawat bagi ternakan jika digunapakai oleh masyarakat petani dan penternak umumnya.Fikirkan!

Jadual bahan sisa makanan (byproducts) yang boleh dikitar semula.

No Jenis bahan DM(%) CP(%) CF(%) EE(%) Ash(%) NFE(%) TDN(%) ME(mj/kg) Ca(%) P(%)
1 Betik dan kulit 12.6 21.0 10.2 3.7 12.5 52.6 51.5 7.63 1.30 0.67
2 Biskut tawar dan reject 89.1 12.7 0.4 5.5 1.5 79.9 69.5 11.61 0.04 0.11
3 Durian dan biji 47.8 7.6 3.6 1.1 3.4 84.3 70.9 10.78 0.03 0.17
4 Ikan dan kepala ikan bilis 34.6 54.7 0.4 9.3 29.5 6.1 24.7 3.18 4.00 0.43
5 Kacang hijau dan biji 88.5 20.4 17.1 2.7 4.1 55.7 54.0 7.91 0.28 0.26
6 Kulit kacangHampas tauhuHampas kicapHampas soya 96.415.582.612.0 14.630.428.022.6 35.519.114.117.5 4.211.17.27.4 4.54.49.7- 41.235.041.0- 77.869.549.063.1 11.929.547.189.50 0.390.410.54- 0.170.320.18-
7 Kacang sepat dan kulit 88.0 8.1 42.8 0.4 3.6 45.1 52.9 7.81 0.35 0.16
8 Hampas santan kelapa 87.9 19.1 12.6 13.5 7.3 47.5 67.8 10.27 0.09 0.37
9 Buah kopiKulit kopi 32.592.2 11.48.7 22.929.4 2.61.8 5.25.7 57.954.4 33.532.5 4.624.46 -0.38 -0.24
10 Buah koko 86.2 7.6 29.5 1.5 14.3 47.1 38.6 5.46 0.34 0.82
11 Hampas miSisa mee hoon 91.785.7 11.74.6 0.20.1 19.00.2 2.10.0 67.095.2 70.088.9 10.6313.74 0.011.07 0.091.69
12 Kulit nangkaBiji nangka 15.117.9 10.814.4 18.811.3 6.53.2 3.83.1 60.168.0 71.269.5 10.8310.55 0.320.23 0.170.25
13 Kulit nenas 14.7 5.3 10.7 0.5 8.4 75.1 75.4 11.52 0.20 0.10
14 Buah pisang mudaBuah pisang masakKulit pisang TandukKulit pisang NipahBatang pisang AwakBatang pisang TandukTunggul pisang AwakPelepah pisang AwakTandan pisang AwakJantung pisang Awak 17.415.217.819.95.64.84.711.311.711.6 5.46.110.26.72.06.27.03.64.915.4 4.74.88.010.848.235.619.638.237.113.1 1.70.95.010.41.41.02.21.62.07.4 5.46.713.41.714.918.920.07.03.913.3 82.881.663.470.433.538.351.219.652.150.8 67.565.858.451.125.949.545.245.842.444.3 10.219.938.737.523.377.266.556.656.096.41 0.040.030.480.460.120.750.220.140.200.70 0.120.110.280.330.060.570.110.070.080.35
15 Tunggul saguHampas saguKerak saguBatang sagu 34.422.291.347.9 1.31.60.21.3 4.110.30.24.5 0.60.10.20.4 5.44.810.33.7 88.683.189.190.1 88.172.494.867.1 13.6111.0214.7210.15 0.240.14– 0.120.03–
No Jenis bahan DM(%) CP(%) CF(%) EE(%) Ash(%) NFE(%) TDN(%) ME(mj/kg) Ca(%) P(%)
16 Taugeh 19.5 19.1 23.6 0.7 2.2 54.4 40.3 5.74 0.40 0.32
17 Hampas tebuMolas 45.976.4 2.0- 31.20.0 0.50.1 1.510.5 64.885.2 47.573.5 6.9311.21 0.100.91 0.030.09
18 Tembikai dan kulit 5.3 12.2 20.5 1.1 13.6 52.6 55.5 8.24 0.46 0.58
19 Isi ubi kayuKulit ubi kayuHampas ubi kayu 41.531.188.4 6.94.61.9 10.19.817.0 1.10.80.2 5.2-4.2 76.7-76.7 69.464.480.9 10.549.7112.34 0.26-0.52 0.13-0.89
20 Kepala udang 27.5 46.4 16.6 2.6 31.2 3.2 56.8 8.46 2.28 8.84
21 Nasi lebih 38.6 8.7 0.5 1.1 0.4 89.3 88.5 13.67 0.05 0.09
22 Roti dan kepala roti 93.4 13.5 0.2 3.0 1.2 82.1 87.8 13.56 0.04 0.12
23 Najis ayam 85.6 24.0 27.3 0.9 23.1 24.7 56.8 8.32 5.16 1.11
24 Najis ayam dan habuk 88.6 18.6 25.4 2.1 18.1 45.8 52.5 7.69 1.58 0.30
25 Sisa pemprosesan ayam 91.6 84.2 0.1 7.2 1.4 7.1 80.4 12.34 - 0.14
26 Najis lembu 14.9 11.5 36.2 4.9 8.8 38.6 54.3 8.04 0.69 0.32

Sumber :

Edisi ke-2,Kandungan nutrien bahan makanan ternakan di Malaysia dan panduan pemberian makanan untuk lembu dan kambing.

JABATAN PERKHIDMATAN HAIWAN.

PENGHASILAN JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN DARIPADA SAMPAH/SISA MAKANAN DAPUR DAN SISA PERTANIAN

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Jamu fermentasi rawatan teknik 1-6 : 3 bahagian
Sisa makanan dapur : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Selepas selesai proses fermentasi,bahan hendaklah dijemur terlebih dahulu bagi membuang kelembapan pada bahan tersebut dan ia boleh digunakan pada jangkamasa yang lama seperti dedak.
  2. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  3. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  4. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 2

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Jamu fermentasi rawatan teknik 1-6 : 3 bahagian
Sisa daripada penghasilan BIMO : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Selepas selesai proses fermentasi,bahan hendaklah dijemur terlebih dahulu bagi membuang kelembapan pada bahan tersebut dan ia boleh digunakan pada jangkamasa yang lama seperti dedak.
  2. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  3. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  4. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

TEKNIK 3

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Jamu fermentasi rawatan teknik 1-6 : 3 bahagian
Sisa daripada penghasilan Bionutrien : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Selepas selesai proses fermentasi,bahan hendaklah dijemur terlebih dahulu bagi membuang kelembapan pada bahan tersebut dan ia boleh digunakan pada jangkamasa yang lama seperti dedak.
  2. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  3. Boleh di berikan terus kepada ternakan.
  4. Cara penggunaan lain adalah bergantung kepada pengusaha bidangternak itu sendiri dalam menggunakan bahan tambahan seperti dedak soya,jagung dan multivitamin atau konsentrat.

JUS JAMU FERMENTASI RAWATAN MINUMAN TERNAKAN

Salah satu daripada aplikasi bioteknologi tradisional dan proses ini adalah adaptasi daripada aplikasi penghasilan bionutrien yang mana ia menggunakan kaedah fermentasi rawatan dan bantuan BIMO dalam menyokong kerja-kerja khas rawatan bahan tersebut.

Kebaikan menggunakan kaedah ini adalah seperti :

  1. Dapat menghasilkan bahan aktif sesuatu bahan organik dengan banyak.
  2. Asimilasi bahan aktif dan nutrien.
  3. Meningkatkan populasi mikrob yang baik pada bahan aktif.
  4. Menambahbaik lagi sistem imunisasi ternakan.
  5. Mengurangkan bau pada tinja ternakan.
  6. Menghasilkan daging yang berkualiti tinggi.

BAHAN-BAHAN YANG BIASA DIGUNAKAN :

  1. Bionutrien bawang putih.
  2. Bionutrien halia.
  3. Bionutrien kunyit.
  4. Bionutrien kulit kayu manis.
  5. Bionutrien liqurise (choa-choa).
  6. Bionutrien angelica (tong wee).

BIMO YANG BIASA DIGUNAKAN :

  1. BIMO-Laktobasillus.
  2. BIMO-Buluh.

PENGHASILAN JUS JAMU FERMENTASI RAWATAN MINUMAN TERNAKAN

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 1 liter
Molas atau gula merah : 2 liter
Bionutrien bawang putih : 0.5 liter
Bionutrien halia : 0.5 liter
Bionutrien kunyit : 0.5 liter
Bionutrien kulit kayu manis : 0.5 liter
Bionutrien liqurise : 0.5 liter
Bionutrien angelica : 0.5 liter
Air untuk adunan : 35 liter
Tangki simpanan : 1 set

*persediaan bagi 40 liter

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  2. Pastikan bahan digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Jus jamu fermentasi rawatan yang telah dihasilkan tadi adalah satu sebatian cecair yang pekat dan asli.
  2. Untuk mendapatkan cecair pengaktifan,larutan 100 ml jus jamu fermentasi rawatan yang asli dengan 100 ml molas dan larutkan di dalam air sebanyak 10 liter.
  3. Larutan cecair pengaktifan ini boleh digunakan sebagai media rawatan air,rawatan makanan dan sebagainya.
  4. Gunakan setiap hari kepada ternakan.

TEKNIK 2

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 4 ml
Molas atau gula merah : 4 ml
Air : Secukupnya
Tangki simpanan 1 : 1 set
Bawang putih : 0.5 kg
Halia : 0.5 kg
Kunyit : 0.5 kg
Lengkuas : 0.5 kg
Sireh : 0.5 kg
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 1 liter
Molas atau gula merah : 2 liter
Air untuk adunan : 35 liter
Tangki simpanan 2 : 1 set

*persediaan bagi 40 liter

CARA MEMBUAT

Kaedah 1.

  1. Hancurkan semua bahan asas tersebut bersama air secukupnya.
  2. Tapis cecair dan gaulkan sehingga rata dengan campuran BIMO dan molas.
  3. Biarkan proses fermentasi selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan 1 dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  4. Pastikan bahan digoncang dan gas dibuang setiap hari.

Kaedah 2.

  1. Sebatian cecair yang telah dihasilkan tadi hendaklah di campurkan lagi dengan 37 liter air,1 liter BIMO-Laktobasillus/Buluh dan 2 liter molas.
*Persediaan sebatian ini boleh digunakan terus tanpa melalui proses fermentasi.

RAWATAN

  1. Jus jamu fermentasi rawatan yang telah dihasilkan tadi adalah satu sebatian cecair yang pekat dan asli.
  2. Untuk mendapatkan cecair pengaktifan,larutan 100 ml jus jamu fermentasi rawatan yang asli dengan 100 ml molas dan larutkan di dalam air sebanyak 10 liter.
  3. Larutan cecair pengaktifan ini boleh digunakan sebagai media rawatan air,rawatan makanan dan sebagainya.
  4. Gunakan setiap hari kepada ternakan.

TEKNIK 3

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 1-2 ml
Molas atau gula merah : 1-2 sudu
Air : 1 liter

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  2. Pastikan bahan digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Campurkan larutan jus jamu rawatan yang berasaskan BIMO di dalam tangki simpanan air ternakan setiap hari.
  2. Penggunaan ini adalah untuk jangka masa 1 hari sahaja.

PENYEDIAAN JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN

PERBANDINGAN KOS MEMBUAT JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN DENGAN MAKANAN TERNAKAN BIASA

JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN TERNAKAN

(persediaan bagi 100 kg)

BAHAN KG KOS SE UNIT(RM) JUMLAH (RM)
Dedak 50 0.70 35.00
Tinja kambing 41 0 0
Jagung 8 1.60 12.80
BIMO 5 ml 0.02 0.10
Molas 5 ml 0.01 0.05
Zeolite 1 1.00 1.00
JUMLAH 100 3.33 48.95

MAKANAN TERNAKAN KONVENSIONAL

(persediaan bagi 100 kg)

BAHAN KG KOS SE UNIT(RM) JUMLAH (RM)
Dedak 100 0.70 70.00
Tinja kambing 0 0 0
Jagung 0 0 0
BIMO 0 0 0
Molas 0 0 0
Zeolite 0 0 0
JUMLAH 100 0.70 70.00

PERBANDINGAN HARGA BAHAN MENTAH BAGI KOS PENGHASILAN MAKANAN TERNAKAN.

HARGA BAHAN MENTAH 2005

NO BAHAN KUANTITI HARGA SE UNIT (RM)
1 Jagung “A” 1 mt 830.00
2 Mil kacang soya 1 mt 1400.00
3 Bran beras 1 mt 450.00
4 Mil ikan 1 mt 2100.00
5 Hampas isirong kelapa sawit 1 mt 250.00
6 Enapcemar kelapa sawit 1 mt 240.00
7 Hampas sagu 1 mt 200.00
8 Gandum 1 mt 450.00
9 Garam 1 mt 350.00
10 Kapur 1 mt 100.00
11 Vitamin 1 mt 2000.00
12 Urea 1 mt 1200.00
13 Molas 1 mt 500.00
14 Hampas minyak sawit 1 mt 1800.00
15 Dikalsium fosfat 1 mt 1900.00

HARGA BAHAN MENTAH 2008

NO BAHAN KUANTITI HARGA SE UNIT (RM)
1 Jagung “A” 1 mt 1650.00
2 Mil kacang soya 1 mt 2700.00
3 Bran beras 1 mt 1200.00
4 Mil ikan 1 mt 4500.00
5 Hampas isirong kelapa sawit 1 mt 700.00
6 Enapcemar kelapa sawit 1 mt 600.00
7 Hampas sagu 1 mt 500.00
8 Gandum 1 mt 2700.00
9 Garam 1 mt 700.00
10 Kapur 1 mt 500.00
11 Vitamin 1 mt 4000.00
12 Urea 1 mt 2400.00
13 Molas 1 mt 1000.00
14 Hampas minyak sawit 1 mt 3800.00
15 Dikalsium fosfat 1 mt 3900.00

PERBANDINGAN HARGA DEDAK PADA TAHUN 2005

PERSEDIAAN BAGI 100 KG

NO BAHAN KG RM KOS
1 Hampas kelapa sawit 20 0.32 6.40
2 Hampas sagu 30 0.20 6.00
3 Dedak halus 17 0.40 6.80
4 Mil kacang soya 10 1.40 14.00
5 Jagung 15 0.80 12.00
6 Kapur 2 0.10 0.20
7 Dikalsium fosfat 0.5 1.90 0.95
8 Garam 1 0.35 0.35
9 Urea 4 1.20 4.80
10 Vitamin 0.5 2.00 1.00

RM 52.50/100 KG

@

RM 27.25/50 KG

PERBANDINGAN HARGA DEDAK PADA TAHUN 2008

PERSEDIAAN BAGI 100 KG

NO BAHAN KG RM KOS
1 Hampas kelapa sawit 20 0.70 14.00
2 Hampas sagu 30 0.50 15.00
3 Dedak halus 17 1.20 20.40
4 Mil kacang soya 10 2.70 27.00
5 Jagung 15 1.60 24.00
6 Kapur 2 0.50 1.00
7 Dikalsium fosfat 0.5 3.90 1.95
8 Garam 1 0.70 0.70
9 Urea 4 2.40 9.60
10 Vitamin 0.5 4.00 2.00

RM 115.65/100 KG

@

RM 57.82/50 KG

6

INOVASI DALAM PENGHASILAN MAKANAN TERNAKAN (SILAJ) BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Dalam bab ini menerangkan beberapa aspek yang penting bagi menghasilkan silaj dengan cara yang betul dan pengurusan makanan ternakan yang berasaskan silaj dari beberapa sudut.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

10 langkah yang betul dalam menghasilkan silaj yang bermutu tinggi.

  • Proses menuai rumput.
  • Mengeringkan rumput supaya bahan tersebut mengandungi 30% bahan kering.
  • Penggunaan Jamu Fermentasi Rawatan/Jus Fermentasi Rawatan dan bahan aditif dalam menghasilkan silaj.
  • Potong bahan dalam saiz yang kecil.
  • Proses memampatkan bahan dalam storan silaj.
  • Menutup storan silaj dengan cepat.
  • Pastikan storan kedap udara.
  • Pastikan storan kedap udara diselenggara dan diperiksa selalu.
  • Proses akhir bahan dan membuka storan silaj.
  • Kenalpasti kelemahan penghasilan silaj dan perbaiki kelemahan.

SILAJ

Apa itu SILAJ?

Silaj ialah bahan makanan ternakan hasil daripada pemeraman foder basah atau bahan sampingan pertanian yang disimpan ditempat yang kedap udara. Tanaman yang biasanya dibuat silaj ialah jagung, sekoi dan rumput-rumput seperti rumput gajah, rumput kuda dan rumput para.

Diantara bahan sampingan pertanian yang mungkin boleh dibuat silaj ialah seperti kulit koko, buangan kilang nenas, kulit kopi, pelepah kelapa sawit, jerami padi dan sisa tanaman jagung.

Tujuan utama pengeluaran silaj adalah untuk menyimpan foder atau bahan makanan ternakan tanpa mengurangkan mutu pemakanan dan silaj yang dihasilkan digunakan terutama ketika kekurangan foder atau bahan makanan ternakan.

Proses penyimpanan secara semulajadi bahan-bahan tersebut adalah berdasarkan kepada tindakbalas proses fermentasi asid laktik daripada bahan-bahan yang hendak digunakan sebagai bahan silaj  dalam keadaan anaerobik (tanpa kehadiran udara).

Bakteria asid laktik akan terbentuk akibat daripada proses fermentasi kompos sumber gula tumbuhan (sumber karbohidrat) pada bahan yang hendak digunakan sebagai silaj.

Dalam proses penghasilan makanan yang berasaskan silaj dan tidak menggunakan molas atau gula merah,kandungan asid tumbuhan pada bahan akan berkurangan secara semulajadi dan menyebabkan bahan tersebut akan menjadi habitat kepada mikrob-mikrob yang tidak baik dan bahan makanan tersebut mudah dikontiminasi atau tercemar.

Tindakbalas kimia dalam penghasilan Silaj.

Silaj adalah sumber bagi “Volatile Fatty Acid” atau asid lemak terwap yang tersedia bagi perut rumen.Hampir 70% makanan ruminan ditukarkan kepada asid lemak terwap atau VFA dan memasuki sistem darah atau tenaga untuk menjanakan sistem tumbesaran badan ternakan,pengeluaran susu dan fungsi metabolik badan.

Apa yang berlaku ketika pemeraman itu ialah karbohaidrat dalam bahan yang diperam bertukar menjadi asid laktik atau asetik. Proses penukaran dilakukan oleh bakteria-bakteria anaerobik.

Asid-asid ini akan merendahkan pH yan menebabkan proses biokimia dalam bahan-bahan yang diperam terhenti. Dengan ini bahan-bahan yang diperam akan disimpan dengan baik dan mutu pemakanan tidaklah begitu terjejas. bahan-bahan aditif seperti bijiran, asid formik, formaldehyde, asid propionik, garam biasa, amonia dan enzim sering juga ditambah untuk membaiki proses pemeraman.

4 FASA BIOLOGI DALAM PENGHASILAN SILAJ

1.         FASA 1 (FASA ANAEROBIK)

Oksigen yang terperangkap dalam bahan akan terhapus akibat daripada terputusnya kitaran proses atau pernafasan pada bahan dan aktiviti tindakbalas udara ( aerobik ) daripada yis dan bakteria.

Enzim tambahan pada bahan juga secara tidak langsung menyumbang kepada mengekalkan pH yang normal pada bahan segar (pH 6.0 – 6.5 )

Fasa ini, bahan tumbuhan hendaklah dipadatkan dan ditutup secepat mungkin.

Aspek praktikal yang hendak ditekankan pada fasa ini.

  • Proses penghasilan silaj haruslah dilakukan dalam masa 1-2 hari.
  • Potongan bahan dalam julat 1- 3 cm.
  • Simpanan bahan haruslah berada dalam keadaan kedap udara.

2.         FASA 2 (FASA FERMENTASI)

Pada tahap ini aktiviti aerobik bahan akan menjadi anaerobik di mana bahan akan menjalani proses fermentasi.

Fermentasi pada bahan yang baik berlaku apabila sejumlah laktik asid yang dihasilkan oleh bakteria asid laktik mendominasikan proses bagi mengurangkan kepekatan pH bahan dari 3.5 – 4.5.

Aspek praktikal yang patut dibuat pada fasa ini.

  • Penggunaan bahan aditif silaj.

*aditif boleh dibahagikan kepada 3 bahagian :

Penggalak fermentasi ( bakteria dan enzim )

  1. Dari kumpulan Laktobasillus.
  2. Boleh membiak dalam julat suhu dan kelembapan yang luas.

Penghalang fermentasi ( enzim, asid sulfurik, asid formik ).

(Tidak di galakkan penggunaannya kerana harga yang relatif mahal)

  1. Memecahkan dinding sel tanaman dan kanji dan menghasilkan gula tambahan untuk fermentasi asid laktik.

Subtrak atau sumber nitrogen.

  1. Molas dan urea.
  2. Memanjangkan tempoh kestabilan aerobik di samping menambah nilai nitrogen bagi tumbuhan kurang protein.
  3. Pastikan tiada udara masuk.

3.         FASA 3 (FASA STABIL BAHAN )

Apabila paras pH menurun, pastikan tiada air atau udara masuk ke dalam bekas simpanan. Kebanyakan aktiviti bakteria dalam fasa fermentasi akan menurun secara mendadak dan akan menyebabkan bahan yang disilaj akan berada dalam keadaan stabil.

Walaubagaimanapun, jika silaj yang disimpan secara tidak betul ianya akan mengundang aktiviti mikrob yang mempunyai toleransi dengan asid dan akan membentuk spora Clostridia dan Basilli.

Aspek yang pelru dibuat pada fasa ini.

  • Pastikan tiada udara.

4.         FASA 4 ( KEROSAKAN SILAJ PADA FASA AEROBIK )

Fasa kerosakan silaj ini biasanya terjadi apabila silaj yang disimpan berada dalam tahap atau fasa ke-2 iaitu fasa fermentasi.

Dalam mengekalkan asid organik yang terdapat pada bahan silaj akan menurun secara drastik di mana terdapatnya aktiviti yis dan bakteria asid asitik dan pH akan menurun.

Silaj yang rosak akan mewujudkan aktiviti mikrob yang merbahaya seperti basilli, kulat dan Clostridia.

SISTEM PENYIMPANAN SILAJ.

Jadual jenis-jenis Silo dan berat bahan Silaj yang dicadang.

Jenis storan silaj Berat silaj (berat rumput segar/kg)
Beg plastik kecil, 30 x 30 cm 4-6
Beg plastik sederhana, 105 x 85 cm 35-45
Drum plastic, 20L 15-20
Drum plastik, 120L 60-120
Drum besi, 200L 140-190
Timbunan dalam tanah 300-500kg/m³
Pit dalam tanah 200-400kg/m³
Silo simen 200-400kg/m³

Sistem Perancangan Penghasilan Silaj.

Perancangan penghasilan silaj bagi makanan ternakan oleh penternak haruslah mengambilkira beberapa faktor seperti :

  • Berapa banyak ternakan bagi sesebuah ladang.
  • Penghasilan silaj bagi ternakan untuk tempoh beberapa bulan.
  • Berapa banyak yang harus diberikan kepada ternakan.
  • Ruang simpanan yang ada.
  • Jumlah nutrisi silaj.
  • Jumlah bahan kering.
  • Kos operasi.

(Kajian bagi sebuah ladang ternakan lembu yang mempunyai stok makanan yang berasaskan silaj).

#Contoh kes 1 (Penternakan Lembu)

Pak Mat mempunyai 4 ekor lembu baka Brahman yang harus diberi makan silaj selama 90 hari atau 3 bulan dan setiap seekornya harus diberi makan sebanyak 20 kg/ekor/hari.

Berapa banyakkah silaj yang sepatutnya Pak Mat hasilkan bagi ternakan beliau dalam masa 90 hari atau 3 bulan?

Penyelesaian kepada masalah diatas adalah seperti :

FASA SILAJ.

Pengiraan sebenar bagi menghasilkan silaj yang sepatutnya adalah :

4 ekor lembu x 20kg/ekor/hari x 90 hari = 7200 kg atau 7.2 tan

FASA RUMPUT SEGAR

Semasa proses penghasilan silaj,rumput segar akan kehilangan hampir 15 % berat sebenar akibat proses fermentasi dan berat silaj akan berkurang lagi jika terdapat udara yang banyak didalam storan silaj.

Bagi penghasilan 7200 kg atau 7.2 tan silaj,pengiraan rumput segar adalah seperti :

Parameter (%) rumput segar yang hilang semasa proses fermentasi.15 ÷ 100 = 0.15100 ÷ 100 = 11 – 0.15 = 0.85

7200 kg ÷ 0.85 = 8.5 tan atau 8500 kg rumput segar.

Storan silaj seperti pit atas tanah atau pit dalam tanah mestilah mempunyai kapasiti isipadu storan seperti 300kg/m³ bagi rumput segar.

Jadi pengiraan isipadu storan adalah seperti :

v  8500 kg ÷ 300kg/m³ = 28 m³.

Jika isipadu pit atas tanah atau dalam tanah mempunyai 1.5 m lebar dan 1 m tinggi,berapa pula panjang pit yang diperlukan?

v  28 m³ ÷ ( 1.5 m x 1.0 m ) = 18.7 m panjang.

Disebabkan ukuran pit terlalu panjang,dinasihatkan supaya ukuran panjang pit tersebut dipecahkan kepada beberapa buah pit seperti :

v  2 buah pit yang berukuran 9 m panjang.

v  3 buah pit yang berukuran 6 m panjang.

Dicadangkan lebih baik jika pit ini dipecahkan kepada banyak bahagian pit kerana ianya akan memudahkan pengendalian storan silaj tersebut.

FASA SIAP SILAJ

Jika pemberian silaj kepada semua lembu Pak Mat ( 4 ekor lembu Brahman ) adalah sebanyak 80 kg/hari.

Pak Mat hanya perlu mengukur panjang pit storan silaj sepanjang 20 cm atau 0.2 m untuk mengeluarkan silaj dan ini menyamai berat silaj iaitu sebanyak 80 kg/hari.

Pengiraannya adalah seperti :

1.5 m x 1.0 m x 300kg/m³ x 0.2 m atau 20 cm = 90 kg.

(ini adalah pengiraan lebih kurang)

(Kajian bagi sebuah ladang ternakan kambing Boer yang mempunyai stok makanan yang berasaskan silaj).

#Contoh kes 2 (Penternakan Kambing)

Pak Ali mempunyai 40 ekor kambing baka Boer yang harus diberi makan silaj selama 90 hari atau 3 bulan dan setiap seekornya harus diberi makan sebanyak 2 kg/ekor/hari.

Berapa banyakkah silaj yang sepatutnya Pak Ali hasilkan bagi ternakan beliau dalam masa 90 hari atau 3 bulan?

Penyelesaian kepada masalah diatas adalah seperti :

FASA SILAJ.

Pengiraan sebenar bagi menghasilkan silaj yang sepatutnya adalah :

40 ekor kambing x 20kg/ekor/hari x 90 hari = 7200 kg atau 7.2 tan

FASA RUMPUT SEGAR

Semasa proses penghasilan silaj,rumput segar akan kehilangan hampir 15 % berat sebenar akibat proses fermentasi dan berat silaj akan berkurang lagi jika terdapat udara yang banyak didalam storan silaj.

Bagi penghasilan 7200 kg atau 7.2 tan silaj,pengiraan rumput segar adalah seperti :

Parameter (%) rumput segar yang hilang semasa proses fermentasi.15 ÷ 100 = 0.15100 ÷ 100 = 11 – 0.15 = 0.85

7200 kg ÷ 0.85 = 8.5 tan atau 8500 kg rumput segar.

Storan silaj seperti pit atas tanah atau pit dalam tanah mestilah mempunyai kapasiti isipadu storan seperti 300kg/m³ bagi rumput segar.

Jadi pengiraan isipadu storan adalah seperti :

v  8500 kg ÷ 300kg/m³ = 28 m³.

Jika isipadu pit atas tanah atau dalam tanah mempunyai 1.5 m lebar dan 1 m tinggi,berapa pula panjang pit yang diperlukan?

v  28 m³ ÷ ( 1.5 m x 1.0 m ) = 18.7 m panjang.

Disebabkan ukuran pit terlalu panjang,dinasihatkan supaya ukuran panjang pit tersebut dipecahkan kepada beberapa buah pit seperti :

v  2 buah pit yang berukuran 9 m panjang.

v  3 buah pit yang berukuran 6 m panjang.

Dicadangkan lebih baik jika pit ini dipecahkan kepada banyak bahagian pit kerana ianya akan memudahkan pengendalian storan silaj tersebut.

FASA SIAP SILAJ

Jika pemberian silaj kepada semua kambing Pak Ali ( 40 ekor kambing Boer ) adalah sebanyak 80 kg/hari.

Pak Ali hanya perlu mengukur pit storan silaj sepanjang 20 cm atau 0.2 m untuk mengeluarkan silaj dan ini menyamai berat silaj iaitu sebanyak 80 kg/hari.

Pengiraannya adalah seperti :

1.5 m x 1.0 m x 300kg/m³ x 0.2 m = 90 kg.

(ini adalah pengiraan lebih kurang)

10 LANGKAH MUDAH UNTUK MENGHASILKAN SILAJ.

Kejayaan dan kegagalan menghasilkan silaj yang bermutu oleh penternak bergantung kepada pengetahuan  dan pengalaman.Tiada jalan pintas!Dibawah adalah 10 langkah mudah untuk menghasilkan silaj yang bermutu tinggi.

Langkah 1

Proses menuai rumput.

Bagi rumput seperti Napier dan Sekoi,kadar pertumbuhan boleh mencapai 2-3 meter dalam tempoh 30-40 hari.Pada masa ini,rumput tersebut sangat sesuai diproses untuk menghasilkan makanan ternakan segar dan silaj kerana kandungan nutrien pada bahan tersebut sangat tinggi.

Langkah 2

Mengeringkan rumput supaya bahan tersebut mengandungi 30% bahan kering.

Disebabkan rumput ini ditanam dalam cuaca tropika,keupayaan untuk menampan pH pada bahan adalah sangat rendah kerana tindakbalas bakteria asid laktik pada bahan dalam proses pereputan sangat kritikal dan boleh merosakkan bahan bagi memproses silaj jika tidak dikendalikan dengan betul.Oleh sebab itu,proses pengeringan selama 1-2 hari diperlukan untuk menghasilkan silaj yang bermutu tinggi.

Proses pengeringan ini bertujuan menyerap kelembapan bahan dan secara tidak langsung menjadikan bahan tersebut mengandungi lebih kurang 30% bahan kering,berbeza dari bahan segar yang mengandungi 15-20% bahan kering.

Gambar

Proses pengeringan rumput Napier.

Jadual kesan pengeringan pada daun dan batang rumput Napier bagi mengetahui % bahan kering.

(Sumber : Moran dan Mickan 2004)

0 jam (% DM) 24 jam (% DM) 28 jam (% DM)
Daun 22 27 46
Batang 10 12 17

BAGAIMANA HENDAK MENGETAHUI KANDUNGAN BAHAN KERING MENGANDUNGI 30% DM PADA RUMPUT NAPIER?

Kandungan bahan kering (DM) pada rumput boleh di ketahui dengan cara seperti:

  • Ambil sedikit sampel rumput Napier yang telah dikeringkan sepanjang 1-2 cm.
  • Renyutkan rumput tersebut dengan menggunakan kedua-dua tapak tangan selama 30-60 saat.
  • Buka tapak tangan,perhatikan bahan dan kandungan kelembapan bahan tersebut.

Rumput Napier yang mempunyai 30% bahan kering mempunyai ciri-ciri seperti :

  • Tapak tangan akan kelihatan lembap.
  • Tiada air yang mengalir.
  • Bahan yang telah direnyut tadi tidak kembali kepada bentuk asal.

Langkah 3

PENGGUNAAN JAMU FERMENTASI RAWATAN MAKANAN/JUS FERMENTASI RAWATAN DAN BAHAN ADITIF LAIN DALAM PENGHASILAN SILAJ.

Jika ingin menghasilkan silaj tanpa menggunakan rumput yang telah dikeringan,penggunaan jamu fermentasi rawatan/jus fermentasi rawatan dan bahan aditif adalah digalakkan.

Jamu fermertasi rawatan/Jus fermentasi rawatan.

(Rujuk dalam bab 5)

Aditif boleh dibahagikan kepada 3 bahagian :

Penggalak fermentasi ( bakteria dan enzim )

  • Dari kumpulan Laktobasillus.
  • Boleh membiak dalam julat suhu dan kelembapan yang luas.

Penghalang fermentasi ( enzim, asid sulfurik, asid formik ).

  • Memecahkan dinding sel tanaman dan kanji dan menghasilkan gula tambahan untuk fermentasi asid laktik.

Subtrak atau sumber nitrogen.

  • Molas dan urea.
  • Memanjangkan tempoh kestabilan aerobik di samping menambah nilai nitrogen bagi tumbuhan kurang protein.

Aspek yang pelu ditekankan.

Jika ingin menggunakan molas atau gula merah dalam proses menghasilkan silaj jangan campurkan dengan air kerana bahan seperti rumput mempunyai kandungan air yang tinggi semulajadi dan secara tidak langsung ia boleh merosakkan kualiti fermentasi bahan.

Dicadangkan penggunaan molas atau gula merah adalah sebanyak 3-5% daripada bahan.

Langkah 4

Potong bahan dalam saiz yang kecil.

Potongan bahan adalah sangat kritikal kerana ia secara tidak langsung akan berkait dengan kos penghasilan silaj tersebut iaitu molas atau gula merah.

Potongan bahan pada saiz 1-3 cm,cuma menggunakan 3-5% molas berbanding potongan bahan yang bersaiz lebih iaitu 3-8 cm menggunakan 5-6% molas.

Selain daripada itu,kebaikan daripada potongan bahan yang lebih kecil memudahkan proses memampatkan bahan dan storan silaj.

Langkah 5

Proses memampatkan bahan dalam storan silaj.

Pilih sistem storan silaj yang hendak digunakan dan mampatkan bahan tersebut sepadat yang mungkin.

Bagi memproses silaj secara manual,bahan hendaklah dipijak sehingga mampat dan padat.

Storan seperti beg plastik hendaklah bebas daripada sebarang kebocoran kerana ia boleh merosakkan kualiti fermentasi dan seterusnya boleh merosakkan bahan tersebut.

Pastikan tiada udara yang boleh masuk dalam bahan yang telah dimampatkan.

Gambar

Memproses silaj menggunakan tenaga manusia

Gambar

Memproses silaj menggunakan sistem mekanikal.

Langkah 6

Menutup storan silaj dengan cepat.

Bagi proses menghasilkan silaj dalam kuantiti yang kecil,storan seperti beg plastik,dram dan kotak simen boleh digunakan.Pastikan kerja-kerja memampatkan bahan tersebut perlulah dilakukan dalam tempoh sehari.

Bagi storan yang besar pula,kerja-kerja ini mungkin memakan masa yang lama untuk dipadatkan.Bagi mengelakkan bahan yang hendak diproses itu rosak akibat terkena embun malam dan pagi,bahan tersebut hendaklah ditutup dengan menggunakan daun kelapa,daun pisang atau plastik pada malam hari.

Langkah 7

Pastikan storan kedap udara.

Kedap udara pada storan adalah kunci kejayaan bagi menghasilkan silaj yang bermutu tinggi dan selain daripada itu,silaj ini dapat digunakan dalam tempoh yang panjang.

Bagi storan yang menggunakan beg plastik,pastikan beg plastik yang hendak digunakan bagi storan silaj menggunakan 2 lapisan plastik.

Gambar

Silaj dengan menggunakan beg plastik di daerah Guizhou,China.

Gambar

Storan silaj yang menggunakan drum

Storan yang menggunakan silo simen,kotak simen dan timbunan.

Pastikan setiap bahagian atau jumlah silaj yang hendak diberikan kepada ternakan dalam satu hari disukat dan dibuat pembahagi (lapisan) bagi mengelakkan berlaku kemerosotan anaerobik dan kualiti silaj yang lain.

Gambar.

Silo simen

Gambar.

Kotak simen

Gambar,

Timbunan silaj atas tanah.

Gambar.

Storan silaj menggunakan timbunan atas tanah.

Gambar.

Storan silaj menggunakan pit simen atas tanah.

Gambar.

Storan silaj yang menggunakan pit dalam tanah.

Langkah 8

Pastikan storan kedap udara diselenggara dan diperiksa selalu.

Semua jenis storan silaj mestilah mempunyai keupayaan kedap udara yang baik semasa proses fermentasi anaerobik berlaku pada bahan.Jika ada udara masuk secara sedar atau tidak sedar semasa proses menghasilkan silaj,seluruh proses akan rosak dan ianya harus diulang semula pada langkah 7 secepat yang mungkin.

Kerosakkan pada silaj akan kelihatan pada minggu ke-2 sehingga ke-4 akibat udara yang telah masuk semasa proses storan silaj.Oleh sebab itu,kenalpasti tempat storan silaj yang bocor dan perbaiki kebocoran kawasan tersebut supaya seluruh proses penghasilan silaj tidak rosak.

Kelebihan bahan yang menggunakan rumput yang dijemur bagi menghasilan silaj akan menghasilkan sedikit kulat dan air enapcemar bahan pada permukaan silaj semasa proses akhir berbanding rumput yang tidak dijemur.Silaj pada rumput yang tidak dijemur dibiasanya akan menghasilkan permukaan kulat dan air enapcemar yang banyak dan ini sangat bahaya kepada ternakan itu sendiri jika ia dijadikan bahan makanan ternakan.

Kulat dan air enapcemar ini perlulah diselenggara dengan baik kerana jika tidak,kesan buruk akan berlaku dan mengundang pencemaran terhadap ternakan dan alam sekitar.

Walaubagaimana pun,anda semua tidak perlulah risau jika silaj yang ingin dihasilkan tadi rosak dan tidak perlu dibuang kerana silaj ini masih boleh digunakan sebagai baja kompos yang bermutu tinggi.

Langkah 9

Proses akhir bahan dan membuka storan silaj.

Silaj yang telah siap diproses perlulah dibuka dan diberikan terus kepada ternakan dan secara tidak langsung udara akan masuk kedalam storan silaj tersebut.

Jika menggunakan storan seperti drum dan kotak simen,silaj yang telah terdedah dengan udara secara tidak langsung perlulah digunakan dalam tempoh 1-3 hari sahaja.

Jika menggunakan storan silaj timbunan atas tanah atau simen,lebihan silaj tadi perlulah ditutup segera bagi mengelakkan udara masuk kedalam storan dan seterusnya menjaga kualiti fermentasi anaerobik silaj yang lain.Penggunaan berterusan silaj pada storan jenis ini hendaklah sentiasa dibuang (boleh digunakan sebagai baja kompos) permukaannya sepanjang 20cm setiap hari dan kemudian barulah boleh digunakan sebagai bahan makan ternakan.

Langkah 10

Kenalpasti kelemahan penghasilan silaj dan perbaiki kelemahan.

Paling penting kepada penternakan adalah untuk belajar daripada kesilapan dan memperbaiki kelemahan yang ada semasa proses menghasilkan silaj.

Kita sedia maklum bahawa kualiti makanan ternakan yang berasaskan silaj yang tidak baik akan menyebabkan keracunan makanan (pencemaran bakteria) dan tidak selamat digunakan.Oleh itu,para penternak mestilah mengikut langkah yang betul dan tepat bagi menghasilkan silaj yang bermutu tinggi.

Pemerhatian dan analisa aspek-aspek yang penting bagi penghasilkan silaj yang bermutu tinggi adalah seperti :

1.         Udara.

  • Udara yang terperangkap akan menghasilkan silaj yang berkualiti.
  • Udara yang boleh masuk ke dalam storan akan menghasilkan silaj yang hitam dan berbau busuk.

2.         Saiz keratan.

  • Potongan yang senang dipadatkan.
  • Saiz 1-3 cm.

3.         Kandungan air.

  • Kandungan air antara 30% – 75%.
  • Kandungan air melebihi 80% menyebabkan kehilangan nutrien.

4.         Tahap gula.

  • Pembentukan asid laktik bergantung kepada gula dalam tumbuhan.

5.         Bahan asing.

  • Pencemaran boleh merosakkan silaj. Sumber pencemaran selalunya datang dari tanah.

6.         Kualiti bahan yang digunakan.

  • Bahan yang bermutu bagi menghasilkan silaj yang bermutu.
  • Bahan yang dipertimbangkan seperti protein, tenaga, penghadaman dan lain-lain.

ASPEK-ASPEK LAIN YANG PERLU DINILAI.

1.         Warna.

1.1 Kualiti baik

  • Terang
  • Hijau cerah kekuningan atau hijau kelabu.

1.2  Sederhana

  • Hijau kekuningan atau hijau perang.

1.3 Tidak baik

  • Hijau gelap.
  • Biru.
  • Perang atau kelabu.
  • Suhu atau haba tinggi.

2.         Bau.

2.1 Kualiti baik

  • Bau asid laktik.

2.2 Sederhana

  • Sedikit bau asid laktik dan ammonia.

2.3 Tidak baik

  • Bau asid laktik dan ammonia yang kuat.
  • Haba atau suhu tinggi.
  • Bau gula terbakar atau bau tembakau.

3.         Tekstur.

3.1 Kualiti baik

  • Bahan tidak mudah terlerai.

3.2 Sederhana

  • Bahan mudah terlerai.

3.3 Tidak baik

  • Bahan mereput.
  • Suhu tinggi.
  • Kering.
  • Berkulat.

KELEBIHAN SILAJ

  • Nilai pemakanan yang tidak berubah sepanjang masa.
  • Kaedah yang ekonomik di mana berlaku ragutan pilihan.
  • Silaj hanya memerlukan wang simpanan tiga kali kurang berbanding dengan hay (rumput kering ).
  • Tidak boleh dimusnahkan dengan api.
  • Menyediakan makanan yang mengandungi air yang tinggi di musim kemarau.
  • Meningkatkan kandungan protein mudah hadam.
  • Memelihara kebanyakkan vitamin.
  • Boleh menggunakan Unsur Bukan Protein Nitrogen ( Urea ) atau NPN tanpa bahaya.
  • Boleh menggunakan sisa haiwan dengan selamat.

KELEMAHAN SILAJ.

  • Tidak boleh diberikan kepada ternakan yang bunting akhir dan yang sedang menyusu.
  • Mengandungi vitamin D yang kurang berbanding dengan rumput segar.
  • Lebih berat tiga kali ganda berbanding dengan hay.
  • Boleh menyebabkan berlakunya kehilangan sehingga 30% DM ( Bahan Kering ) jika pengurusan silo yang tidak sempurna.

7

INOVASI DALAM SISTEM RAWATAN AIR BAGI MINUMAN TERNAKAN BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memahami peranan penggunaan teknologi sistem rawatan air secara semulajadi dan bioteknologi bagi ternakan dan teknik-teknik merawat air mengikut citarasa penternak.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi termaju dan termurah yang boleh digunakan bagi merawat air bagi makanan dan minuman ternakan dengan menggunakan bahan semulajadi.
  1. Memastikan sumber mineral didalam air tidak terjejas dengan aplikasi yang digunakan.
  1. Memastikan ternakan mendapat sumber air yang bersih bagi menjamin kesihatan ternakan.
  1. Teknik-teknik yang digunakan bagi rawatan air mengikut citarasa penternak.
  1. Mempertahankan pengurusan mampan rawatan air minuman bagi ternakan.

Tanpa kita sedari penggunaan air bagi sumber makanan dan minuman adalah penting untuk ternakan dan air juga adalah cecair yang digunakan oleh ternakan untuk menstabilkan suhu badan ternakan.Selain daripada itu fungsi air bagi ternakan adalah sebagai media pengangkutan dan pencernaan nutrien,perkumbuhan dan sebagainya.

Kehilangan air melalui aktiviti-aktiviti perkumbuhan dan peluh perlulah digantikan dengan seberapa segera oleh sistem badan ternakan dengan mengambilkira beberapa faktor seperti :-

  1. Suhu persekitaran.
  2. Pengambilan bahan makanan kering.
  3. Kandungan air dan garam dalam bahan makanan.
  4. Tahap fisiologi atau peringkat pengeluaran ternakan.

Keperluan air bagi kambing boleh dirujuk kepada fakta-fakta berikut :-

  1. 3-5 kali ganda bahan kering.
  2. 450-680 ml/hari bagi kambing 18-20 kg.
  3. 25% lebih bagi bunting bulan ke-3.
  4. 40%-50% lebih bagi bunting akhir.

Keperluan air bagi lembu boleh dirujuk kepada fakta-fakta berikut :-

Jadual: Anggaran keperluan air oleh seekor lembu sehari.

Tapi adakah kita sedar dari mana sumber air yang kita perolehi untuk kegunaan makanan dan minuman ternakan?Kebanyakkan penternakan yang biasanya menggunakan sumber air bersih dari pihak pembekal air sebagai contoh Jabatan Bekalan Air.

Tetapi soalan masih lagi timbul,adakah air yang digunakan selamat untuk digunakan kepada ternakan?Jawapannya adalah hampir kepada tidak.Kerana kebanyakkan air yang telah dirawat oleh loji rawatan air banyak menggunakan bahan kimia seperti Klorin,PAC,NaOH,Hcl dan sebagainya sebagai media rawatan air.

Selain daripada itu kehadiran gas toksik (Ammonia dan Hydrogen Sulfida) dan logam berat (LEAD,Cadmium,Copper,Sulfur dan Zink) biasanya terdapat dalam kandungan air yang telah dirawat.

Dalam laporan kajian Universiti Selatan Dakota USA,menyatakan kehadiran unsur Sulfur yang terlalu tinggi dalam air bagi minuman ternakan lebih daripada 100 mg/liter boleh menyebabkan kesan kepada penyakit merbahaya seperti :-

  1. Polio.
  2. Buta mata.
  3. Tempang.
  4. Maut.

MIKROORGANISMA PATOGEN DI DALAM AIR.

Kebiasaannya,air yang tidak dirawat akan mengandungi sejumlah besar koloni mikroorganisma yang tidak baik di atas permukaan air tesebut jika ia dibiarkan bertakung selama beberapa hari.Paling ketara,terbentuknya biofilem (permukaan yang berminyak) di atas permukaan air tersebut.

Kehadiran biofilem ini menandakan bahawa air yang hendak digunakan itu sudah tidak selamat lagi digunakan kerana ianya telah dicemari oleh bakteria patogen.Kehadiran mikrob biofilem ini di dalam air secara tidak langsung akan meningkatkan lagi keupayaan toleransi aktiviti mikrob patogen dan ianya susah untuk dirawat atau dibuang.

Terdapat 3 jenis mikrob patogen di dalam air.

1.         Bakteria.

E.coli dan Salmonella.

2.         Virus.

Polio dan Rotavirus.

3.         Protozoa.

Cryptosporidium Purvum dan Giardia Lambia

Jika kita menggunakan air yang datang dari sumber seperti kolam tadahan pertanian atau semulajadi (paya),kebarangkalian ternakan dijangkiti oleh penyakit bawaan air seperti E.coli dan Salmonella adalah sangat tinggi.

Air dari sumber bawah tanah atau air bukit adalah sangat bagus digunakan kerana ianya mempunyai sumber mineral yang sangat tinggi tetapi haruslah dirawat terlebih dahulu.

KEBAIKAN

  1. Aplikasi teknologi yang termaju,mudah,murah dan selamat.
  2. Meningkatkan pH air secara semulajadi dengan penggunaan karbon pengaktifan/prakarbon.
  3. Memakmurkan biologi air secara semulajadi dengan meningkatkan kehadiran mikrob yang baik dengan banyaknya.
  4. Tidak mendatangkan kesan buruk kepada alam sekitar.
  5. Menjadi agen pengikat nitrogen yang baik didalam air.
  6. Agen pewangi dan sucihama semulajadi.

BIMO-LAKTOBASILLUS/BULUH

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 1-2 ml
Molas atau gula merah : 1-2 sudu
Air : 1 liter

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  2. Pastikan bahan digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Kadar aplikasi BIMO yang hendak digunakan sebagai media rawatan air hendak disukat terlebih dahulu kerana ia bergantung kepada jumlah ternakan yang minum bagi satu-satu ladang bagi mengelakkan pembaziran.
  2. Campurkan BIMO di dalam tangki simpanan air ternakan setiap hari.
  3. Penggunaan ini adalah untuk jangka masa 1 hari sahaja.

KARBON PENGAKTIFAN-BULUH.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Karbon pengaktifan-Buluh : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Karbon pengaktifan perlulah ditambat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

RAWATAN

  1. Kadar bahagian air dan karbon pengaktifan perlulah sama banyak dalam tangki air minuman ternakan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI KARBON PENGAKTIFAN.

Saiz karbon pengaktifan Partikal bersaiz 5 ~ 10 mm.
Parameter rawatan 1 bahagian / inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam inlet / saluran setelah dirawat.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.

SERAMIK/TEMBIKAR.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Seramik/tembikar : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Seramik atau tembikar lama perlulah dipecahkan dengan sekata.
  2. Tambat atau kawat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

RAWATAN

  1. Kadar bahagian air dan seramik perlulah sama banyak dalam tangki air minuman ternakan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI SERAMIK/TEMBIKAR.

Saiz seramik Partikal bersaiz 5 ~ 10 mm.
Parameter rawatan 1 bahagian / inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam inlet / saluran setelah dirawat.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.

ZEOLITE.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Zeolite : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Zeolite perlulah ditambat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

RAWATAN

  1. Kadar bahagian air dan zeolite perlulah sama banyak dalam tangki air minuman ternakan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI ZEOLITE.

Saiz zeolite Partikal atau pasir bersaiz 1 ~ 2 mm.
Parameter rawatan 1 bahagian / inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam inlet / saluran setelah dirawat.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.

BATU-BATUAN PELBAGAI JENIS.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Batu-batuan pelbagai jenis : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Batu-batuan perlulah ditambat dalam jaring yang halus bagi mengelakkan ianya terkeluar atau hanyut bersama air.

RAWATAN

  1. Kadar bahagian air dan bahan perlulah sama banyak dalam tangki air minuman ternakan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI BATU-BATUAN.

Saiz batu-batuan Batu-batuan pelbagai jenis
Parameter rawatan 1 bahagian / inlet (penapis air).
Tujuan Digunakan bagi merawat air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.
Penggunaan Diletakkan ke dalam inlet / saluran setelah dirawat.Kawat dan sebelum air masuk ke dalam tangki minuman ternakan.

Gambar 1.

Bagi penternak yang mempunyai tangki air yang bersaiz 400 -500 liter.

Gambar 2.

Bagi penternak yang mempunyai tangki air drum 120 liter.

Cara atau teknik rawatan air pada gambar ini adalah cadangan sahaja tetapi ia boleh disuaipadankan dengan kehendak atau citarasa penternak.

8

INOVASI DALAM RAWATAN AIR SISA BUANGAN TERNAKAN BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Dalam bab ini menerangkan keperluan dan kepentingan tentang rawatan air sisa buangan ternakan yang menjadi salah satu aspek pengurusan ladang ternakan yang sangat kritikal kerana ia melibatkan kefahaman teknikal Akta Kualiti Alam Sekitar,1974 – mengguna pakai Peraturan Kualiti Alam Sekeliling : Effluen,Kumbahan dan Industri,1979 yang perlu di selenggara dengan sempurna supaya tidak menjadi faktor penyumbang pencemaran alam sekitar semasa menjalankan aktiviti penternakan.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Memahami peranan penggunaan aplikasi dan teknik-teknik mudah dalam rawatan air.
  1. Memahami keperluan asas sistem kolam rawatan air buangan ternakan atau implementasi yang sesuai.
  1. Mematuhi Akta Kualiti Alam Sekitar,1974 – mengguna pakai Peraturan Kualiti Alam Sekeliling : Effluen,Kumbahan dan Industri,1979.
  1. Mempertahankan pengurusan mampan rawatan air sisa buangan ternakan bagi menjaga alam sekitar di samping menjalankan aktiviti penternakan.

KOLAM AIR SISA BUANGAN PENTERNAKAN.

Difahamkan bahawa proses terjadinya bau busuk bahan organik atau sisa buangan ternakan pada kolam rawatan yang tidak diuruskan dengan cara atau teknik yang betul boleh berlansung selama 2-3 bulan.Proses pembusukan ini akan berlanjutan secara perlahan-lahan atau lebih lambat dan berterusan akibat daripada penambahan sisa buangan ternakan yang berterusan dalam tempoh penahan hidraulik dan tiada berlakunya proses fermentasi sisa buangan ternakan.

Selain daripada itu,sisa buangan ternakan yang terdiri daripada bahan organik dan tidak diurus secara betul biasanya menimbulkan banyak masalah kepada pencemaran alam sekitar dan vektor penyakit kepada ternakan.Ini dapat dilihat daripada tindakbalas sisa buangan ternakan yang boleh menghasilkan gas yang merbahaya seperti hydrogen sulfida,ammonia,mercaptan dan lain-lain lagi.

Persekitaran dan pengudaraan yang busuk akibat daripada pengurusan sisa buangan ternakan yang tidak betul boleh mengwujudkan dan menyokong aktiviti-aktiviti populasi patogen atau bakteria yang tidak baik seperti Salmonella dan E.coli yang boleh menyerang ternakan dan manusia.

Piawaian Air Buangan.

Air buangan ladang ternakan boleh terdiri daripada air cucian kandang,air minuman,air yang digunakan untuk membersihkan peralatan ladang,urin ternakan, dan sedikit tinja ternakan.Di Malaysia,nyahcas air buangan adalah dikawal dibawah Akta Kualiti Alam Sekitar,1974 – mengguna pakai Peraturan Kualiti Alam Sekeliling : Effluen,Kumbahan dan Industri,1979.

Had-had parameter yang termaktub dalam kawalan dan piawaian Akta Kualiti Alam Sekeliling adalah seperti mana yang ditunjukkan di dalam jadual dibawah.

Parameter Piawaian A Piawaian B
Suhu,Celsius 40 40
pH 6.0 – 9.0 5.5 – 9.0
BOD (permintaan oksigen biokimia) 20 mg/L 50 mg/L
Suspended solids (pepejal terapung) 50 mg/L 100 mg/L
Oil and grease Not detected 10 mg/L
COD (permintaan oksigen kimia) 50 mg/L

Nota :

Piawaian A – Jika kolam terletak dalam kawasan tadahan air.

Piawaian B – Jika kolam terletak di luar kawasan tadahan air.

CIRI-CIRI SISA BUANGAN.

Ciri-ciri tinja lembu.

Kandungan tinja lembu bergantung kepada kandungan bahan makanan yang telah diberi.Walau bagaimanapun,pada umumnya ciri-ciri tinja lembu adalah sepertimana yang ditunjukkan dalam jadual dibawah.

Jadual ciri-ciri tinja lembu.

Total solid,% 3 – 6
Total volatile solids,% TS 80 – 90
Total Kjeldahl nitrogen,% 2 – 4
Cellulose,% 15 – 20
Lignan,% 5 – 10
Hemicellulose,% 20 – 25

Ciri-ciri air buangan.

Air buangan ladang ternakan boleh terdiri daripada air cucian kandang,air minuman,air yang digunakan untuk membersihkan peralatan ladang,urin ternakan, dan sedikit tinja ternakan (bahan yang terlarut).

Jadual dibawah menunjukkan ciri-ciri air buangan yang biasa dihasilkan oleh ladang ternakan.Jika hendak dibandingkan dengan piawaian yang terkandung dalam Jadual Pencemaran diatas,potensi pencemaran air buangan adalah sangat tinggi.

Jadual menunjukkan ciri-ciri air buangan ladang ternakan.

Total solid,% 3 – 6
BOD,mg/L 5000 – 9000
COD,mg/L 3000 – 6000
Total Kjeldahl nitrogen,mg/L 2000 – 3000
Ammoniacal nitrogen,mg/L 500

PENGOLAHAN SISA BUANGAN LADANG TERNAK.

Sistem Kolam Rawatan Untuk Pengolahan Air Buangan Konvensional.

Salah satu kaedah bagi mengurangkan pencemaran air buangan ialah dengan menggunakan sistem Kolam Rawatan.Penguraian bahan pencemar berlaku melalui 2 proses iaitu :

  • Pengenapan pepejal.
  • Penstabilan bahan organik.

a.Kolam Rawatan Aerobik.

Didalam kolam rawatan jenis ini,bakteria dan alga bersama-sama menstabilkan bahan organik secara simbiosis.Oleh kerana cahaya matahari sangat mustahak dalam pengeluaran oksigen dan alga,kekeruhan air dan kedalaman kolam rawatan merupakan 2 faktor penting dalam proses rawatan air kolam jenis ini.

Oleh itu,kedalaman kolam rawatan ini biasanya tidak melebihi 1.5 meter dan sebaik-baiknya proses rawatan sisa air buangan bagi membuang kekeruhan perlulah menggunakan kolam rawatan anaerobik dan fakultatif terlebih dahulu.

Kedalaman air bagi alga membiak subur adalah terhad pada jarak 50 cm dari permukaan kolam.

b.Kolam Rawatan Anaerobik.

Kolam rawatan ini sangat dalam (sehingga mencapai 4 meter) dan penguraian bahan organik berlaku melalui pencernaan secara anaerobik.Keadaan tanpa oksigen dalam kolam rawatan jenis ini dapat mengurangkan kandungan BOD sebanyak 80-90%.

Saiz kolam rawatan bergantung kepada pengeluaran air buangan,tempoh rawatan dan kedalaman kolam.Contoh pengiraan saiz kolam adalah seperti berikut :

Jadual pengiraan saiz sebenar kolam rawatan bagi penternakan lembu.

Kadar pengeluaran air 50 liter/ekor/hari
Purata populasi ternakan 100 ekor
Jumlah air buangan sehari 50 x 100 = 5000 liter @ 5 m3
Tempoh rawatan 12 hari
Isipadu kolam rawatan 12 x 5 = 60 m3
Kedalaman kolam rawatan 3 m
Keluasan kolam rawatan 60/3 = 20 m2
Ukuran keluasan sebenar kolam 3 m x 5 m x 4m

Dalam keadaan anaerobik,gas metana dan karbon dioksida akan terhasil secara semulajadi melalui proses fermentasi.

Satu kelemahan kolam rawatan jenis ini ialah pengeluaran biogas yang berbau busuk.Walau bagaimanapun,ia boleh ditutup dengan bahan plastik dan seterusnya biogas ini boleh simpan dan digunakan bagi menjana tenaga.

c.Kolam Rawatan Yang Di Udarakan.

Apabila kandungan kolam rawatan ini di udarakan,pemindahan oksigen ke dalam air akan bertambah dan ke dalam kolam rawatan boleh bertambah sehingga 4 meter.Pengudaraan boleh dilakukan dengan mengepam air ke udara atau mengepam udara ke dalam air.

Kebanyakan alat pengudaraan kolam rawatan mengepam air ke udara dan sebahagian besar daripada bahan pepejal mengenap (pepejal yang berat) ke bahagian bawah dasar kolam dan seterusnya berlakunya proses penguraian bahan sisa secara anaerobik.

Kebaikan daripada proses pengudaraan bahan boleh mengurangkan bau busuk pada kolam rawatan tetapi kos penyelenggaraan peralatan ini adalah sangat mahal.

d.Kolam Rawatan Fakultatif.

Kolam rawatan fakultatif ini mengandungi 2 jenis kolam rawatan iaitu kolam rawatan aerobik dan kolam rawatan anaerobik.Didalam kolam rawatan aerobik,alga yang berfotosintesis akan menghasilkan oksigen.Bakteria aerobik akan menggunakan oksigen untuk menstabilkan bahan organik.Pada kolam rawatan anaerobik,lebih banyak karbon akan dibebaskan melalui proses fermentasi dan penghasilan gas metana.

Kebanyakan biojisim yang terjadi pada lapisan aerobik di bahagian atas akan mengenap ke dalam kolam rawatan anaerobik di bahagian bawah dan dihadamkan bersama dengan pepejal yang berada di dalam air buangan.

e.Kolam Rawatan Keladi Bunting.

Kolam rawatan jenis ini boleh digunakan untuk menanam keladi bunting. Tumbuhan ini menyerap nutrient daripada air buangan dan tumbuh dengan cepat,sehingga air buangan tidak kelihatan.

Keladi bunting ini boleh dijadikan bahan makanan ternakan dan berupaya membersihkan air di dalam kolam rawatan dengan syarat ia mestilah dituai sekerap yang mungkin.Jika tidak,apabila keladi bunting ini menjadi terlampau banyak ia akan mereput dan kandungan organik di dalam kolam rawatan ini akan meningkat.

Pertumbuhan keladi bunting ini perlulah diurus dengan baik kerana jika tidak ia akan menimbulkan masalah seperti :

  1. Kandungan organik di dalam air buangan menjadi terlampau tinggi.
  2. Merebak liar ke luar kawasan kolam rawatan dan susah untuk dikawal.
  3. Menjadi tempat perlindungan bagi vektor seperti nyamuk dan kutu.

Penerapan Model Bersepadu Teknologi Penternakan Semulajadi Dan Aplikasi Bioteknologi Bagi Sistem Rawatan Kolam Untuk Pengolahan Air Buangan.

Kolam rawatan air buangan atau bioreaktor dalam sistem ini bukan sahaja menghadam sisa air buangan secara biologi tetapi dalam masa yang sama turut menjaga kualiti alam sekitar dimana proses saringan awal sisa air buangan ini dilakukan bagi mengelakan ketidakupayaan sisa-sisa seperti enapcemar daripada tinja ternakan,plastik,sampah-sarap dan lain-lain lagi mereput atau kompos dalam julat masa yang terdekat dalam kolam rawatan tersebut ketika tempoh penahanan hidraulik dan rawatan intensif dilakukan.

Model sistem kolam rawatan untuk pengolahan air buangan konvensional masih boleh digunakan tetapi ianya haruslah di integrasikan dengan penerapan model bersepadu teknologi penternakan semulajadi dan aplikasi bioteknologi bagi sistem rawatan kolam untuk pengolahan air buangan dengan menggunakan aplikasi-aplikasi seperti :

1.SISTEM SARINGAN AWAL.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI SISTEM SARINGAN (PENAPISAN).

saringan 1

Bahan saringan Jaring halus dan non-weaving filter.
Parameter rawatan Bergantung kepada saiz kolam saringan.
Tujuan Menapis enapcemar daripada tinja ternakan, plastik, sampah-sarap dan lain-lain lagi.
Penggunaan Mestilah berada pada peringkat pertama dalam proses saringan atau penapis sisa air buangan ternakan.

KEBAIKAN PENGGUNAAN SISTEM SARINGAN 1.

  • Boleh mengelakan berlakunya limpahan bahan enapcemar di dalam kolam rawatan secara berterusan.
  • Tidak memerlukan pam atau mesin pengasingan cecair dan pepejal bagi mengeluarkan bahan enapcemar dari dasar kolam rawatan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI SISTEM SARINGAN (PENAPISAN DAN RAWATAN).

saringan 2

Bahan saringan Arang buluh atau karbon pengaktifan.
Parameter rawatan Bergantung kepada saiz kolam saringan.
Tujuan Rawatan Air.Kegunaan arang buluh dalam proses pembersihan dan rawatan air semulajadi.Pemangkin pH.Meningkatkan pH air.Pewangi (Agen Penyahbauan).Oleh sebab arang buluh mempunyai liang-liang atau lubang bersaiz mikron,ianya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam menyerap bendasing terutamanya bau yang kurang menyenangkan.Proses Mineralisasi Air.Arang buluh akan melepas mineral semulajadi kedalam air dan secara tidak langsung bunga atau ikan yang dibela akan berada dalam keadaan sihat.

Pestisida Organik.

Arang buluh juga boleh digunakan sebagai pestisida organik bagi mencegah haiwan perosak seperti kutu dan sebagainya yang menyerang haiwan dan manusia.

Arang buluh adalah agen antibakteria dan antifungal semulajadi yang baik.

Penggunaan Mestilah berada pada peringkat kedua dalam proses saringan atau penapis sisa air buangan ternakan.

KEBAIKAN PENGGUNAAN SISTEM SARINGAN 2.

  • Tidak memerlukan teknologi yang maju dan mahal dalam merawat sisa air buangan ternakan.
  • Aplikasi teknologi yang pintar dan mesra alam.
  • Boleh diterapkan dalam semua industri ternakan.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI SISTEM SARINGAN (PENAPISAN DAN RAWATAN).

saringan 3

Bahan saringan Partikal zeolite bersaiz 1-3 mm
Parameter rawatan Bergantung kepada saiz kolam saringan.
Tujuan Rawatan Air.Zeolite merupakan produk yang mempunyai kapasiti yang tinggi dalam penukaran dan penyerapan ion serta gas yang merbahaya dalam merawat sisa air buangan.Pemangkin pH.Zeolite juga dapat mengekalkan pH tanah dan air di dalam kolam rawatan dari masa ke semasa.Pemangkin Populasi Bakteria Baik.Penggunaan zeolite juga membekalkan sifat mudah adaptasi kepada persekitaran kolam rawatan di mana ia boleh mengwujudkan populasi bakteria baik dan memusnahkan populasi bakteria tidak baik semasa proses perubahan kimia ammonia (NH3) kepada ammonium (NO4).Pewangi (Agen Penyahbauan).Oleh sebab zeolite mempunyai liang-liang atau lubang bersaiz mikron,ianya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam menyerap bendasing terutamanya bau yang kurang menyenangkan.

Proses Mineralisasi Air.

zeolite akan melepas mineral semulajadi kedalam air dan secara tidak langsung bunga atau ikan yang dibela akan berada dalam keadaan sihat.

Penggunaan Mestilah berada pada peringkat ketiga dalam proses saringan atau penapis sisa air buangan ternakan.

KEBAIKAN PENGGUNAAN SISTEM SARINGAN 3.

  • Merawat air dan meningkatkan kebersihan air kolam.
  • Menyerap unsur cecair NH3,H2S,Fe di dalam air.
  • Menyerap gas toksid dan logam berat seperti LEAD,Cadmium,Copper dan Zink.
  • Mengurangkan kandungan ammonia dan toksid dalam air yang mana ini akan menggalakan pembesaran hidupan air yang lain.
  • Mengurangkan bau busuk air dan hanyir.
  • Mengurangkan dan menjimatkan kos penyelenggara dan rawatan kolam.

2.SISTEM RAWATAN INTENSIF BIOREAKTOR.

Tempoh penahanan hidraulik semasa proses rawatan bioreaktor atau kolam rawatan boleh mengambil masa selama 3~7 hari rawatan sebelum air boleh dilepaskan ke dalam longkang atau sungai.

Tempoh rawatan intensif pada kolam ini sangat kritikal kerana ia bergantung kepada aplikasi yang digunakan bagi menguraikan bahan organik atau sisa buangan ternakan dan sistem pengaliran tambahan bagi mengalirkan air hujan (hendaklah ditakung dan boleh digunakan bagi kerja-kerja pembersihan kandang pada masa akan datang) jauh daripada kolam rawatan kerana ia boleh merosakkan proses rawatan tersebut.

Dalam fasa ini,rawatan intensif pada kolam rawatan sisa buangan ternakan boleh menggunakan pelbagai aplikasi seperti :

  1. Aplikasi Teknologi BIMO.
  2. Aplikasi Teknologi Jamu Fermentasi Rawatan.
  3. Aplikasi Teknologi Zeolite.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI TEKNOLOGI BIMO.

Bahan BIMO-Laktobasillus/BIMO-Buluh.
Parameter rawatan Semburan pada kolam rawatan.
Tujuan Mengurangkan pencemaran bau ammonia didalam kolam rawatan sisa buangan ternakan.Mengurangkan aktiviti jangkitan daripada kehadiran lalat,kutu dan serangga yang merbahaya.Kitar semula bahan buangan daripada ternakan yang akan disenyawakan secara organik melalui proses fermentasi.BIMO adalah organisma hidup dan memanipulasi alam sekitar bagi menggalakkan aktivitinya.Mesra alam dan tidak mendatangkan kemudaratan kepada manusia dan haiwan ternakan.
Penggunaan Semburan setiap hari dalam kolam rawatan selama 3-7 hari berturut-turut.

BIMO-LAKTOBASILLUS/BULUH

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 10 liter
Molas atau gula merah : 10 liter
Air : 100 liter

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  2. Pastikan bahan digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Semburkan BIMO di dalam kolam rawatan sisa buangan ternakan setiap hari.
  2. Penggunaan ini adalah untuk jangka masa 3-7 hari sahaja.
  3. Pastikan cecair pengaktifan ini tidak diberikan terus kepada ternakan kerana dos cecair pengaktifan ini adalah terlalu tinggi.
  4. Bagi ladang ternakan yang ingin menghasilkan biogas melalui sistem HDPE atau high density polyethelene,kaedah ini tidak sesuai kerana ia boleh mengurangkan penghasilan methane.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI TEKNOLOGI JAMU FERMENTASI RAWATAN KOLAM.

Bahan Jamu fermentasi rawatan teknik 1~6
Parameter rawatan Seluruh kawasan kolam rawatan.
Tujuan Mengurangkan pencemaran bau ammonia didalam kolam rawatan sisa buangan ternakan.Mengurangkan aktiviti jangkitan daripada kehadiran lalat,kutu dan serangga yang merbahaya.Kitar semula bahan buangan daripada ternakan yang akan disenyawakan secara organik melalui proses fermentasi.BIMO adalah organisma hidup dan memanipulasi alam sekitar bagi menggalakkan aktivitinya.Menjadi bahan makanan kepada ikan dan hidupan air yang lain.
Penggunaan Jamu fermentasi rawatan ini hendaklah dikepal-kepal menjadi bola dan dicampakkan ke dalam kolam rawatan selama 3-7 hari berturut-turut.

PENGHASILAN JAMU FERMENTASI RAWATAN KOLAM.

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.

TEKNIK 2

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.

TEKNIK 3

BAHAN ASAS

Tinja ayam yang kering : 2 bahagian
Tinja kambing yang kering : 1 bahagian
BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Cuka asli/kayu/sirup : 100 ml
Ca P : 100 ml
P Ca : 100 ml
Asid amino : 100 ml
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.

TEKNIK 4

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 3 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.

TEKNIK 5

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.

TEKNIK 6

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas atau gula merah : 100 gm
Air : 1 liter
Dedak makanan ternakan : 3 bahagian
Air untuk adunan : 30%
Zeolite : 1 – 2 kg
Bionutrien : 1 liter
Cuka asli/kayu/sirup : 100 ml
Ca P : 100 ml
P Ca : 100 ml
Asid amino : 100 ml
Karbon pengaktifan(hancurkan) : 1 kg
Tangki simpanan : 1 set

*setiap bahagian bahan berjumlah 5 kg.

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan dahulu cecair pengaktifan BIMO.
  2. Campurkan semua bahan asas kemudian fermentasikan selama 4 – 7 hari didalam tangki simpanan dalam keadaan anaerobik (tanpa oksigen).
  3. Pastikan cecair digoncang dan gas dibuang setiap hari.

RAWATAN

  1. Ambil separuh bahan jamu fermentasi rawatan tersebut dan campurkan 5 bahagian dedak.
  2. Kepalkan seperti bola dan campakkan ke dalam kolam rawatan.
Bagi memastikan proses rawatan bagi kolam sisa air buangan ternakan berjaya,dinasihatkan supaya membela ikan bagi dijadikan sebagai indek atau petunjuk keselamatan tanpa cemar  air yang telah dirawat.Penggunaan Jamu Fermentasi Rawatan boleh juga digunakan sebagai bahan makanan ikan atau hidupan air yang lain.

JADUAL GERAK KERJA APLIKASI TEKNOLOGI ZEOLITE.

Bahan Debu zeolite
Parameter rawatan Tabur pada permukaan kolam
Tujuan Rawatan Air.Zeolite merupakan produk yang mempunyai kapasiti yang tinggi dalam penukaran dan penyerapan ion serta gas yang merbahaya dalam merawat sisa air buangan.Pemangkin pH.Zeolite juga dapat mengekalkan pH tanah dan air di dalam kolam rawatan dari masa ke semasa.Pemangkin Populasi Bakteria Baik.Penggunaan zeolite juga membekalkan sifat mudah adaptasi kepada persekitaran kolam rawatan di mana ia boleh mengwujudkan populasi bakteria baik dan memusnahkan populasi bakteria tidak baik semasa proses perubahan kimia ammonia (NH3) kepada ammonium (NO4).Pewangi (Agen Penyahbauan).Oleh sebab zeolite mempunyai liang-liang atau lubang bersaiz mikron,ianya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam menyerap bendasing terutamanya bau yang kurang menyenangkan.

Proses Mineralisasi Air.

zeolite akan melepas mineral semulajadi kedalam air dan secara tidak langsung bunga atau ikan yang dibela akan berada dalam keadaan sihat.

Penggunaan Tabur pada permukaan kolam setiap hari selama 3-7 hari berturut-turut.

INOVASI DALAM PENGHASILAN BIOGAS METANA DARIPADA AIR SISA BUANGAN DAN TINJA TERNAKAN BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Dalam bab ini menerangkan kepada umum terutamanya warga penternak tentang signifikan pengeluaran dan penghasilan biogas metana serta fungsi bersepadu dalam operasi sesuautu ladang ternak.

Paling penting sekali ialah aspek dalam menjaga alam persekitaran dan mengurus dengan sempurna gas hijau ini (biogas metana) supaya tidak mencemarkan alam sekitar.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Teknik penghasilan biogas metana adalah satu kaedah alternatif bagi merawat air sisa buangan ternakan seterusnya menjadikannya sebagai baja kompos.
  1. Menyedarkan masyarakat kepentingan menjaga dan memelihara alam sekitar di mana tiada sumber yang patut di bazirkan semasa menjalankan aktiviti penternakan.
  2. Kesedaran tentang masalah pemanasan global yang di hasilkan oleh gas hijau ini (biogas metana) yang tidak di urus dengan sempurna.
  3. Kebaikan menggunakan biogas metana ini dalam operasi sesuatu ladang ternak dan perusahaan alternatif yang boleh di usahakan.
  4. Menerapkan beberapa teknik mudah dan mesra penternakan dalam menghasilkan biogas metana terutama etika kerja D.I.Y (do-it-yourself) dalam membina sistem penjanaan biogas metana di rumah atau di ladang ternakan dengan kos yang murah.
  5. Pengurusan mampan sumber kitar semula bagi menjaga alam sekitar.

PENGELUARAN BIOGAS.

Biogas atau metana ialah satu bahan bakar yang boleh digunakan untuk tujuan memasak dan penjanaan kuasa elektrik alternatif.Ia dihasilkan oleh aktiviti mikrob apabila sesuatu bahan organik mengalami proses fermentasi dalam keadaan anaerobik.

Komponen utama biogas adalah seperti jadual di bawah.

No Gas Kandungan (%)
1 Metana (CH4) 55 – 65
2 Karbon dioksida (CO2) 35 – 45
3 Nitrogen (N2) 0 – 3
4 Hidrogen (H2) 0 – 1
5 Hidrogen sulfide (H2S) 0 – 1

*Buletin Teknol.Ternakan,Bil.1(2005):53-58,Pengurusan Najis Fidlot,H.K.Ong.

Untuk menghasilkan biogas,alat yang dipanggil tangki bio-penghadam metana/biogas diperlukan untuk menjalankan proses fermentasi bahan organik bagi menghasilkan biogas.

Terdapat 2 kaedah dalam sistem penjanaan bahan bio-penghadam metana :

1.Penjanaan bahan berperingkat (batch-fed).

Bahan penjanaan bio-penghadam metana dimasukkan sekaligus sehingga penuh ke dalam tangki bio-penghadam.

KEBAIKAN.

  1. Memudahkan kerja-kerja rawatan air.
  2. Boleh menghasilkan baja kompos dalam kuantiti yang banyak.
  3. Kurang kerja-kerja penyelenggaraan.

KEBURUKAN.

  1. Penghasilan metana terhad dan tidak berpanjangan.
  2. Berlakunya pembaziran metana,dimana penghasilannya terlalu banyak dalam satu-satu masa dan penggunaannya terhad.

2.Penjanaan bahan berterusan (continous-fed).

Bahan penjanaan bio-penghadam metana dimasukkan ke dalam tangki bio-penghadam setiap hari mengikut nisbah penjanaan yang sesuai.

KEBAIKAN.

  1. Boleh digunakan pada semua peringkat pengguna.
  2. Penghasilan metana secara konsisten (2-3 bulan).
  3. Tiada pembaziran berlaku.

KEBURUKAN.

  1. Melambatkan proses rawatan air.
  2. Kerja-kerja penyelenggaraan seperti mengisi bahan penjanaan ke dalam tangki bio-penghadam setiap hari.

Beberapa langkah yang perlu di ambilkira sebelum sistem bio-penghadam metana ini dapat diperkenalkan kepada masyarakat umumnya dan ia adalah seperti :

1.Mentaliti.

  • Masyarakat mudah merasa jijik atau kurang selesa apabila media pembakaran seperti metana digunakan untuk memasak makanan mereka.
  • Lebih senang menggunakan media pembakaran seperti arang kayu atau kayu tanpa memikirkan berapa banyak kawasan hutan yang perlu ditebang untuk menghasilkan media pembakaran tersebut.
  • Lebih senang dan mudah menggunakan gas masakan kerana harganya yang murah (barangan subsidi kerajaan) tanpa memikirkan gas atau minyak akan kehabisan sumber pada suatu hari nanti.
  • Tidak pernah terfikir bahawa kedua-dua sumber tersebut tidak boleh diganti atau dihasilkan dalam masa yang terdekat.

2.Isu-isu semasa.

  • Sumber bahan buangan yang boleh dikitar semula tidak diaplikasikan sebaik-baiknya oleh masyarakat secara umumnya dan secara tidak langsung ianya menjadi faktor yang menyumbang kepada masalah pemanasan global atau kesan rumah hijau.
  • Sektor pertanian yang dijalankan diseluruh dunia termasuk penternakan,menyumbang kepada pencemaran ammonia di ruang atmosfera atau udara sebanyak 50%-60% setiap hari.
  • Isi rumah dan sektor industri pembuatan masih menjadi penyumbang utama kepada pencemaran alam sekitar yang paling tinggi setiap hari.

3.Teknologi mesra alam yang tidak mesra pengguna.

  • Baru-baru ini,satu teknologi mesra alam telah dperkenalkan iaitu penggunaan sistem pembakaran dapur masakan yang menggunakan kuasa solar atau cahaya matahari.Masalah yang timbul apabila kuasa yang dijanakan tidak dapat berfungsi akibat daripada cuaca hujan (penggunaan yang terhad).

Cadangan penggunaan atau golongan sasar Sistem Penghasilan Metana/Biogas di Malaysia.

1.Industri Pembuatan.

  • Aplikasi dan implementasi sistem ini boleh digunapakai dalam sector pembuatan seperti mana yang telah dilakukan oleh seperti Amerika dan negara-negara Eropah yang lain.

2.Isi rumah.

  • Boleh menjimatkan belanja gas dapur.
  • Boleh mendapat faedah secara langsung hasil bahan buangan apabila proses biogas berakhir baja kompos akan terhasil.

3.Utiliti.

  • Sumber pembakaran percuma dan tiada had.
  • Penjanaan kuasa elektrik alternatif.

4.Industri Bioteknologi.

  • Penghasilan arang buluh atau bahan-bahan lain.
  • Penghasilan karbon pengaktifan.
  • Penghasilan bionutrien hasil daripada proses pembakaran bahan.

5.Pertanian dan Penternakan.

  • Memasak media tanaman cendawan (6-8 jam).
  • Pemasangan sistem pemanas (heater) dalam kandang ternakan.

6.IKS/PKS/EKS.

  • Pengeluaran produk makanan dan minuman.

Cadangan Pembangunan Sistem Pengoperasian Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas.

1.Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas bersaiz 4.5 m3.

  1. Dimensi tangki.

= 3 m x 1.5 m x 1.0 m

= 4.5 m3.

  1. Bahan penjanaan.
No Bahan Kuantiti Nisbah Air Hari
1 Sisa dapur 5 kg – 10 kg : 5 L – 10 L 1
2 Tinja ternakan 5 kg – 10 kg : 20 L – 40 L 1

(bagi kes merawat gas karbon dioksida di dalam tangki bio-penghadam metana/biogas boleh menggunakan nisbah rawatan air sebanyak 40 L atau yang paling tinggi).

  1. Kapasiti pembakaran.
  • 2 – 3 jam sehari.
  1. Tempoh pembakaran.
  • Boleh diguanakan selepas 3 minggu.
  • Penggunaan selama 50 – 60 hari.
  1. Berat bahan penjanaan yang mampu di tampung oleh tangki bio-penghadam metana/biogas sepanjang proses penghasilan selama 50 – 60 hari (pengiraan ini adalah berdasarkan buat maksima bahan iaitu 50 kg – 60 kg sehari).

Berat bahan penjanaan bagi saiz tangki bio-penghadam 4.5 m3 adalah seberat 75 % atau

= 3 m x 1.5 m x 0.75 m

=3.375 m3 atau 3375 kg.

= 50 ~ 60 kg sehari x 50 ~ 60 hari (tempoh fermentasi).

= 3000 kg ~ 3600 kg.

2.Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas bersaiz 19.5 m3.

  1. Dimensi tangki.

= 13 m x 1.5 m x 1.0 m

= 19.5 m3.

  1. Bahan penjanaan.
No Bahan Kuantiti Nisbah Air Hari
1 Sisa dapur 25 kg – 50 kg : 25 L – 50 L 1
2 Tinja ternakan 25 kg – 50 kg : 100 L – 200 L 1

(bagi kes merawat gas karbon dioksida di dalam tangki bio-penghadam metana/biogas boleh menggunakan nisbah rawatan air sebanyak 200 L atau yang paling tinggi).

  1. Kapasiti pembakaran.
    • 16 jam sehari.
  1. Tempoh pembakaran.
  • Boleh diguanakan selepas 3 minggu.
  • Penggunaan selama 50 – 60 hari.
  1. Berat bahan penjanaan yang mampu di tampung oleh tangki bio-penghadam metana/biogas sepanjang proses penghasilan selama 50 – 60 hari (pengiraan ini adalah berdasarkan buat maksima bahan iaitu 250 kg – 260 kg sehari).

Berat bahan penjanaan bagi saiz tangki bio-penghadam 19.5 m3 adalah seberat 75 % atau

= 13 m x 1.5 m x 0.75 m

= 14.625 m3 atau 14625 kg.

= 250 ~ 260 kg sehari x 50 ~ 60 hari (tempoh fermentasi).

= 12500 kg ~ 15000 kg.

Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas.

1.Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas bersaiz 4.5 m3.

2.Tangki Bio-Penghadam Metana/Biogas bersaiz 19.5 m3.

TATACARA PEMBINAAN TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS YANG MUDAH DAN MURAH.

LANGKAH 1.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PEMASANGAN TAPAK ASAS SISTEM TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Bangsal 1 set
2 Pagar keliling 1 set
3 Bahan asas pembinaan (simen,pasir,bata dll) 1 set
4 Bunker dalam tanah 1 set
5 Tali 1 set
6 Penyakut tali 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Bangsal dan pagar perlulah dipasang pada set tapak asas tangki bio-penghadam metana/biogas kerana ia boleh mengelakkan beberapa pekara yang tidak diingini berlaku seperti :
  1. Terjadinya hujan.
  • Air yang masuk ke dalam set tapak tangki bio-penghadam metana/biogas boleh menyebabkan ketidakseimbangan atau menjejaskan rupabentuk asal tangki yang bulat menjadi senget.
  • Air yang masuk ke dalam set tapak tangi juga boleh merosakkan proses penghasilan metana/biogas dimana proses fermentasi anaerobic pada bahan akan terganggu.
  1. Sinaran matahari.
  • Sinaran matahari secara terus menerus ke tangki bio-penghadam metana/biogas yang diperbuat daripada plastik HDPE boleh merosakkan struktur bahan tersebut.

c.    Haiwan ternakan dan peliharaan.

  • Haiwan seperti ayam dan kucing yang mempunyai kuku yang tajam perlu dikawal dan dielak dari memasuki kawasan ini kerana ia boleh menjadi faktor penyebab tangki bio-penghadam metana/biogas jenis HDPE bocor.
  1. Bunker dalam tanah yang bakal dijadikan tapak asas tangki bio-penghadam metana/biogas perlulah digali atau dikorek terlebih dahulu samada menggunakan kaedah manual atau mekanisasi jentera.
  1. Pilih saiz bakal tangki bio-penghadam metana/biogas yang sesuai dibangunkan :
  1. 4.5 m3.

= 3 m X 1.5 m X 1 m

  1. 19.5 m3.

= 13 m X 1.5 m X 1 m

  1. Setelah selesai proses pengalian dijalankan, proses selanjutnya ialah seperti menyimen dinding bunker tanah tersebut dengan menggunakan set bahan asas binaan. Pastikan 2 saluran utama seperti isian semula bahan penjanaan dan saluran buangan sisa bahan dibuat semasa proses menyimen.
  1. Kebaikan daripada proses menyimen tapak asas dalam bunker tanah ialah seperti :
    1. Dapat melindungi tangki bio-penghadam biogas yang diperbuat daripada plastik HDPE bocor akibat terkena objek tajam di dalam tanah.
    2. Dapat mengelakkan berlakunya kejadian tanah runtuh semasa hujan.
  1. Pengangkut tali perlulah dipasang pada celah setiap blok batu dan dicantumkan semasa proses menyimen.

Tujuan

  1. Tangki bio-penghadam biogas ini perlu ditambat atau diikat dengan tali bagi menyokong kedudukan tangki tersebut.

LANGKAH 2.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS DENGAN MENGGUNAKAN PLASTIK HDPE.

  1. Terdapat 2 jenis plastik HDPE iaitu :
  1. Helaian  – akan dibentuk menjadi tiub plastik.
    1. 4.5 m3 : 7 m X 2.8 m
    2. 19.5 m3 : 17 m X 2.8 m
  1. Tiub

i.        4.5 m3 : 7 m X 1.27 m

ii.        19.5 m3 : 17 m X 1.27 m

  1. Kebaikan penggunaan tangki bio-penghadam metana/biogas berasaskan plastik HDPE.
    1. Harga yang murah dan mudah untuk didapati.
    2. Mudah dan senang disediakan.
    3. Tangki konvensional menggunakan tangki berkenaan tinggi dan harganya sangat mahal.

( Penyediaan dan penghasilan tangki bio-penghadam metana/biogas ini berdasarkan penggunaan plastik HDPE jenis helaian yang akan dibentuk menjadi tiub plastik dan berkapasiti 4.5 m3 ).

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Plastik HDPE (jenis helaian) 2 ~ 3 helai
2 Gunting 1 set
3 Gam plastik 1 set
4 Gam simen getah PVC 1 set

CARA-CARA MEMBUAT

  1. Kerja-kerja mengunting plastik dan mencantumkan helaian plastik HDPE menjadi tiub,haruslah di lakukan di dalam rumah atau di tempat yang mempunyai permukaan lantai yang bersih dan bebas daripada sebarang objek tajam.
  2. Dapatkan 2 -3 helaian plastik HDPE bersaiz 7 m x 2.8 m dan letakkannya secara berlapis-lapis.
  3. Dapatkan setiap ukuran pada bahagian helaian plastik HDPE berukuran 13 cm dan gariskan bahagian tersebut (lihat gambar di bawah).
  4. Lipat 2 bahagian lebar plastik tersebut atau cantumkan bahagian yang telah di tandakan dengan menggunakan gam plastik dan diikuti dengan gam simen getah PVC.
  5. Fasa cantuman helaian plastik kepada jenis tiub ini adalah sangat kritikal kerana ia bergantung kepada cara atau teknik terbaik proses cantuman tersebut bagi mengelakkan berlakunya kebocoran pada tangki kelak.
  6. Cara atau teknik cantuman yang baik adalah seperti,setiap bahagian digam dan di lipat sedikit demi sedikit dan ulang proses tersebut sehingga lebar bahagian plastik HDPE mencapai ukuran .27 m.
  7. Setelah selesai proses cantuman helaian plastik menjadi tiub,anda akan dapati saiz plastik HDPE tersebut menjadi.
  8. Proses penyediaan tiub plastik untuk dijadikan tangki bio-penghadam metana/biogas telah selesai.

LANGKAH 3.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN INJAP KELUAR TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Plastik HDPE yang telah dibentuk (Tiub) 1 set
2 Penebuk/gunting 1 set
3 Washer plastik,diameter  4”,tebal 2-3 mm 2 set
4 Gasket getah,diameter 4”,tebal 1-2 mm 2 set
5 PVC male adaptor,1” 1 set
6 PVC female adaptor,1” 1 set
7 PVC elbow,1” 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Plastik HDPE hendaklah di lipat kepada 2 bahagian (bagi mendapatkan sudut bahagian tengah kemudian tandakan).
  2. Tebuk bahagian tengah yang telah ditandakan.
  3. Masukkan washer plastik dan di ikuti pula dengan gasket getah pada PVC male adaptor 1” ke dalam lubang plastik HDPE yang telah di tebuk.Pastikan set ini berada di luar bahagian plastik.
  4. Dari dalam bahagian plastik HDPE,ulang proses di atas dimana ia menggunakan bahan yang sama tetapi bezanya pada set PVC female adaptor 1”.
  5. Ketatkan semua set injap keluar metana/biogas pada tangki bio-penghadam yang telah di hasilkan.
  6. Bagi penyambungan saluran metana/biogas dari tangki ke dapur,PVC elbow 1“ perlulah dipasang.
  1. Pastikan set lengkap ini di cantumkan dengan baik bagi mengelakkan berlakunya kebocoran.
  2. Pemasangan set ini hendaklah dilakukan pada proses memasukkan tangki bio-penghadam ke dalam tapak asas tangki.
  3. Tujuan set injap keluar metana/biogas.
    1. Di gunakan bagi menyalurkan metana/biogas ke sistem pembakaran seperti dapur atau sebagainya.
    2. Set injap ini perlulah di pastikan tiada kebocoran boleh berlaku kerana injap ini adalah sambungan yang penting pada set tangki dengan sistem saluran paip metana/biogas.

LANGKAH 4.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN SALURAN ISIAN SEMULA BAHAN PENJANAAN PADA TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 PVC paip 4”,1.5 m panjang 1 set
2 PVC injap 4” 1 set
3 PVC uppercap 4” 1 set
4 Gam PVC 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Potong PVC paip 4”,berukuran 0.5 m.
  2. Sambungkan semula set paip yang telah di otong dengan injap PVC 4”.
  3. Gam semua set yang telah siap.
  4. Cantumkan semua set lengkap tersebut tetapi pada set uppercap tidak perlu dig am kerana ia akan di gunakan bagi kerja-kerja pengisian semula bahan penjanaan pada saluran tersebut setiap hari.
  5. Tujuan.
    1. Bahan penjanaan perlulah di isi secara berterusan setiap hari dengan menggunakan saluran ini.
    2. Memudahkan kerja isian semula bahan penjanaan dan juga bagi mengelakkan gas metana/biogas yang terhasil dalam tangki keluar secara tidak sengaja.

LANGKAH 5.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN SALURAN BUANGAN BAHAN PADA TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 PVC paip 4”,1.5 m panjang 1 set
2 PVC uppercap 4” 1 set
3 PVC 1”,male adaptor 1 set
4 PVC 1”,female adaptor 1 set
5 PVC 1”,injap 1 set
6 Gasket getah,lubang tengah 1” 2 set
7 PVC paip,1”,12 cm 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Tebuk lubang 1” pada set PVC uppercap 4”.
  2. Cantumkan semua set PVC 1” seperti male adaptor,female adaptor,injap,gasket getah dan paip pada set PVC uppercap 4”.
  3. Pastikan semua set 1” ini di gam.
  4. Set PVC uppercap 4” dan set PVC 1” perlulah di sambungkan pada paip 4”.
  5. Pastikan seluruh set lengkap PVC 4” ini tidak perlu di gam.
  6. Tujuan.
    1. Set lengkap saluran buangan bahan ini mempunyai 1 set tambahan iaitu set 1” yang akan di gunakan untuk memasukkan asap karbon monoksida bagi proses awal membentuk tangki bio-penghadam metana/biogas menjadi kembang dan bulat.
    2. Bagi mengeluarkan bahan buangan dalam tangki apabila kapasiti bahan dan air mencecah 70% – 75% (sudah penuh).

LANGKAH 6.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Pita pelekat 1 set
2 Getah tiub motor 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

Dapatkan semua set lengkap dari langkah 1 hingga langkah 5.

  1. Langkah 1 : Set lengkap penyediaan dan pemasangan tapak asas sistem tangki bio-penghadam metana/biogas.
  2. Langkah 2 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan tangki bio-penghadam metana/biogas dengan menggunakan plastik HDPE.
  3. Langkah 3 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan injap keluar tangki bio-penghadam metana/biogas.
  4. Langkah 4 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan saluran isian semula bahan penjanaan pada tangki bio-penghadam metana/biogas.
  5. Langkah 5 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan saluran buangan bahan pada tangki bio-penghadam metana/biogas.
  1. Balut set lengkap langkah 4 dan 5 (saluran isian semula bahan penjanaan dan saluran buangan bahan) dengan set lengkap langkah 2 (plastik HDPE) menggunakan  getah tiub motor dan di ikuti dengan balutan kali kedua menggunakan pita pelekat (bagi memastikan tiada kebocoran).
  2. Proses ini hendaklah sebelum set lengkap ini di masukkan ke dalam tapak asas tangki bio-penghadam metana/biogas (langkah 1).
  3. Masukkan set lengkap ini ke dalam tapak asas tangki.
  4. Tutup kedua-dua saluran yang telah disediakan dengan menggunakan tanah.

LANGKAH 7.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN INJAP KESELAMATAN ATAU REGULATOR PADA TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 PVC Tee 1” 1 set
2 PVC Paip 1”,20 cm – 25 cm 1 set
3 Botol minuman 2 liter (kosong) 1 botol
4 Air 1 bahagian
5 Simen getah PVC 1 set
6 Paku 1 batang

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Sambungkan semua set lengkap seperti PVC Tee dengan PVC paip ke dalam botol.
  2. Set ini perlulah di gam menggunakan simen getah PVC.
  3. Pastikan jarak PVC paip 1” di dalam botol dengan dasar bawah botol berukuran 5 cm.
  4. Sukat dan tandakan ¾ bahagian air pada botol tersebut.
  5. Tebuk kawasan yang telah di tandakan dengan menggunakan paku di sekeliling kawasan botol (jarakkan lubang yang hendak di tebuk dan jangan terlalu rapat).
  1. Tujuan.
    1. Dikenali sebagai “regulator”,tekanan tinggi akan keluar melalui lubang pada botol tersebut (dalam bentuk gelembung udara).
    2. Tujuannya adalah untuk memastikan tekanan dalam tangki bio-penghadam metana/biogas tidak terlalu tinggi (tangki boleh pecah akibat daripada tekanan yang tinggi).
    3. Pada peringkat awal penyediaan tangki,injap ini di perlukan bagi menentukan tekanan dalam tangki tidak terlalu tinggi semasa proses memasukkan asap atau karbon monoksida bagi membentuk tangki.
    4. Menyelenggara tekanan dalam tangki semasa proses penghasilan metana/biogas akibat berlakunya proses fermentasi bahan selama 2 – 3 bulan.

LANGKAH 8.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN PENAPIS DAN PENULENAN METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Sabut dawai 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

Dapatkan semua set lengkap dari langkah 7.

  1. Langkah 7 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan injap keselamatan atau regulator tangki bio-penghadam metana/biogas.
  2. Sabut dawai ini hendaklah di letakkan di betul-betul bahagian tengah PVC Tee 1” injap keselamatan.
  3. Saluran PVC paip 1” pada sambungan set lengkap injap keselamatan ini tidak perlu di gam bagi membolehkan kerja-kerja penyelenggaraan seperti menukar sabut dawai yang kotor setiap bulan.
  4. Tujuan.

i.        Sabut dawai ini boleh di gunakan sebagai bahan penapis atau media rawatan penulenan gas metana/biogas.

ii.        Menjadi agen penghalang pembentukkan gas hidrogen sulfida dalam gas metana/biogas.

iii.        Hidrogen sulfida boleh di rawat atau di tulenkan dengan menggunakan unsur daripada ferum atau keluarga besi seperti yang terdapat dalam sabut dawai.

  1. Teknik lain yang boleh di gunakan bagi merawat dan membersihkan gas yang tidak diperlukan seperti karbon dioksida dan hidrogen sulfida dalam metana/biogas.

KARBON DIOKSIDA.

BAHAN-BAHAN.

i.        Kapur.

ii.        Klipnotil.

iii.        Arang/karbon pengaktif.

iv.        Air.

TEKNIK RAWATAN.

  1. Boleh gunakan salah satu daripada bahan-bahan yang telah di nyatakan di atas ( no.1 – no.3).
  2. Bagi tangki bio-penghadam metana/biogas bersaiz 4.5 m3,cadangan kepada penggunaan bahan bagi rawatan adalag sebanyak 1 – 5 kg dan bagi tangki bio-penghadam metana/biogas bersaiz 19.5 m3 bahan bagi rawatan adalah sebanyak 15 – 20 kg.
  3. Bagi yang ingin menggunakan air sebagai bahan rawatan,nisbah air dengan bahan penjanaan adalah sebanyak 3 – 4 kali ganda air setiap hari.
  4. Masukkan semua bahan rawatan dengan menggunakan saluran isian semula bahan penjanaan.

HIDROGEN SULFIDA.

BAHAN-BAHAN.

i.        Kapur.

ii.        Klipnotil.

iii.        Arang/karbon pengaktif.

iv.        Air.

TEKNIK RAWATAN.

  1. Boleh gunakan salah satu daripada bahan-bahan yang telah di nyatakan di atas ( no.1 – no.3).
  2. Masukkan semua bahan rawatan dengan menggunakan saluran isian semula bahan penjanaan.

LANGKAH 9.

SET LENGKAP PENYEDIAAN DAN PENGHASILAN INJAP KESELAMATAN KE-2 (injap sokongan).

(gambar yang telah dibulatkan)

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Injap PVC 1” 1 set

CARA-CARA MEMBUAT.

  1. Pemasangan injap keselamatan ke-2 atau injap sokongan ini mestilah selepas dan melalui injap keselamatan tangki bio-penghadam metana/biogas.
  2. Tujuan.
    1. Pemasangan injap sokongan ini adalah bertujuan untuk memastikan keselamatan pengguna (pengguna dapur).
    2. Jika ada aktiviti memasak pada waktu siang hari,injap sokongan ini bolehlah di buka dan jika tiada aktiviti sebaliknya,injap ini perlulah di tutup.

LANGKAH 10.

PENYEDIAAN ISIAN SEMULA BAHAN PENJANAAN BAGI TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

No Bahan-bahan Kuantiti
1 Sisa dapur 1 bahagian
2 Tinja ternakan 1 bahagian
3 Air buangan sisa dapur 1 bahagian
4 Air buangan ternakan 2 bahagian

CARA-CARA MEMBUAT.

SISA DAPUR.

  1. Sisa dapur adalah bahan yang paling baik di gunakan sebagai bahan isian semula penjanaan kerana bahan makanan seperti nasi tidak mempunyai kandungan serat yang tinggi.
  2. Proses fermentasi bahan jenis ini hanya mengambil masa selama 2 – 3 hari sahaja.
  3. Nisbah penjanaan adalah 1 : 1.
  4. Pastikan sisa dapur ini tidak mempunyai sisa tulang makanan atau sebarang objek tajam yang boleh menyebabkan tangki bio-penghadam metana/biogas bocor.
  5. Pastikan juga sisa dapur ini di hancurkan terlebih dahulu sebelum di gaul dengan air.

TINJA TERNAKAN.

  1. Tinja ternakan dari ternakan yang memakan rumput memerlukan nisbah air yang tinggi sedikit kerana tinja tersebut mengandungi kandungan serat yang tinggi (susah untuk di urai dan reput).
  2. Proses fermentasi bahan jenis ini boleh mengambil masa selama 1 – 2 minggu (sama seperti memproses baja kompos).
  3. Bagi tinja ternakan dari ternakan yang memakan dedak seperti ayam,babi,ikan dan sebagainya,nisbah penjanaan adalah sama dengan bahan yang menggunakan sisa dapur.
  4. Bahan perlu di hancurkan sebelum di gaul dengan air.

LANGKAH 11.

MEMASANG SEMUA SET LENGKAP TANGKI BIO-PENGHADAM METANA/BIOGAS.

CARA-CARA MEMBUAT.

Dapatkan semua set lengkap dari langkah 1 hingga langkah 10.

  1. Langkah 1 : Set lengkap penyediaan dan pemasangan tapak asas sistem tangki bio-penghadam metana/biogas.
  2. Langkah 2 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan tangki bio-penghadam metana/biogas dengan menggunakan plastik HDPE.
  3. Langkah 3 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan injap keluar tangki bio-penghadam metana/biogas.
  4. Langkah 4 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan saluran isian semula bahan penjanaan pada tangki bio-penghadam metana/biogas.
  5. Langkah 5 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan saluran buangan bahan pada tangki bio-penghadam metana/biogas.
  6. Langkah 6 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan tangki bio-penghadam metana/biogas dengan mencantumkan langkah 1 – 5.
  7. Langkah 7 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan injap keselamatan atau regulator pada tangki bio-penghadam metana/biogas
  8. Langkah 8 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan penapis dan penulenan metana/biogas.
  9. Langkah 9 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan injap keselamatan ke-2 (injap sokongan).
  10. Langkah 10 : Penyediaan bahan isian semula penjanaan bagi tangki bio-penghadam metana/biogas.
  1. Dapatkan Langkah 6 : Set lengkap penyediaan dan penghasilan tangki bio-penghadam metana/biogas dengan mencantumkan langkah 1 – 5.
  1. Pastikan set lengkap ini di pasang dalam tapak asas tangki bio-penghadam metana/biogas.
  2. Pasang set lengkap langkah 7 – 9.
  3. Setelah semua proses selesai,langkah seterusnya boleh di teruskan dengan memasukkan asa atau karbon monoksida bagi tujuan membentuk tangki bio-penghadam metana/biogas menjadi bulat melalui saluran buangan bahan paip PVC tambahan 1”.
  1. proses memasukkan asap atau karbn monoksida akan selesai apabila tangki plastik HDPE mengembang dan pada sistem injap keselamatan,udara atau gas akan keluar dari dalam botol tersebut.
  2. Pada fasa ini,aktiviti boleh di lakukan adalah seperti mengikat tangki plastik HDPE dengan tali dan di sangkutkan pada bingkai yang telah disediakan semasa proses membina tapak asas tangki.
  3. Fasa seterusnya adalah memasukkan bahan penjanaan sistem biogas melalui saluran isian semula bahan penjanaan.Fasa ini hendaklah di lakukan pada setiap hari.
  4. Setelah 3 minggu sistem ini beroperasi,barulah paip saluran metana/biogas boleh di sambung dari injap keselamatan ke-2 atau injap sokongan terus ke dapur atau sebagainya.
  1. Di cadangkan jarak yang sesuai tangki bio-penghadam metana/biogas ini dengan dapur adalah sejauh 16 m – 25 m.
  2. Penggunaan sistem penghasilan metana/biogas ini dapat bertahan sehingga 50 – 60 hari dan julat pembakarannya adalah sangat lama.

Gambar struktur penghasilan biogas di negara benua Afrika.

INOVASI DALAM MENGHASILKAN BAJA KOMPOS YANG BERKUALITI TINGGI

BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memanfaatkan segala aplikasi dan teknologi yang ada dalam sistem penternakan semulajadi dan bioteknologi bagi menghasilkan baja kompos yang bermutu tinggi.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi termaju dan termurah yang boleh digunakan bagi menghasilkan baja kompos dengan menggunakan bahan semulajadi.
  1. Menyedarkan kepada penternak bahawa baja kompos yang dihasilkan boleh di jadikan produk yang mempunyai nilai tambah dan boleh mendatangkan keuntungan yang banyak.
  1. Teknik-teknik yang digunakan bagi menghasilkan baja kompos mengikut citarasa penternak.

CARA MEMBUAT BAJA KOMPOS.

Bahan-Bahan Membuat Baja Kompos.

(Bahan Berpandukan Kandungan Dalam Baja Komponen).

Bahan Organik Lembut.

Bahan organik yang di katakana lembut adalah bahan yang sebahagian besarnya mengandungi air.Bahan yang tergolong dalam kategori ini adalah seperti buah-buahan,sayur-sayuran termasuk akar dan daun sayur-sayuran,sisa dari ladang seperti rumput dan daun kering serta sisa masakan.

Bahan Organik Keras.

Bahan ini mengandungi kadar air yang rendah berbanding dengan jumlah berat bahan tersebut.Dalam proses pereputan bahan ini,ianya akan diproses dengan sempurna jika mempunyai sumber air yang banyak.Diantaranya adalah seperti daun segar,bunga dan lalang.

Bahan Selulosa.

Bahan ini adalah bahan yang terdiri daripada daripada sel atau tisu pada tumbuhan dan ia mempunyai kadar air yang rendah.Oleh itu,bahan ini akan melalui proses pereputan yang yang sangat lambat oleh bakteria  dan mungkin tidak dapat direputkan.Contohnya ialah serpihan kayu,jerami padi,daun kering,kulit pokok dan kertas.

Sisa-Sisa Protein.

Bahan ini mengandungi banyak sumber protein seperti najis haiwan,tulang haiwan dan sisa makanan.Bahan yang banyak mengandungi protein ini sangat baik kerana ia mempunyai kandungan nutrisi yang berguna untuk tumbuhan.Tetapi bahan ini akan mengeluarkan bau yang busuk dan hanya akan digemari oleh kuman dan serangga seperti lalat.

Najis Manusia.

Najis manusia dan haiwan merupakan antara bahan yang amat digemari oleh mikroorganisma.

Jadual : Sumber bahan organik yang boleh dimanfaatkan.

SUMBER BAHAN
1.Sisa daripada kawasan  pertanianSisa-sisa tanaman.Sisa dan lebihan bahan buangan daripada haiwan ternakan.Tumbuhan hijau.Tumbuahan air.Penambat nitrogen.

2.Sisa dari kawasan  perindustrian.

Sisa bahan keras.

Sisa daripada sistem pengairan.

3.Sampah-sarap.

Sampah lembut.

Sampah keras.

Sisa atau baki daripada hasil tanaman,contohnya jerami padi, sekam,batang jagung, semua bahagian buangan sayuran tanaman, batang pisang,sabut kelapa,rumput liar dan daun-daun.Tinja ternakan seperti tahi dan urin,kotoran daripada sisa-sisa makanan ternakan dan biogas.Lamtoro,ubi kayu,lupin,turi dan rumput.Azolla,keladi bunting,rumpai air dan rumpai laut.Mikroorganisma,mikroriza(micorrhizae),Rhizobium dan biogas.

Serbuk papan,kertas,hampas tebu,kayu dan sisa daripada pokok kelapa sawit, sisa makanan dan sisa haiwan.

Alkohol,sisa pemprosesan kelapa sawit, sisa pemprosesan kertas,longkang dan dari tulang-tulang haiwan yang telah mati.

Kertas,sampah dari sisa rumah dan sisa makanan dari dapur.

Sampah mengandungi lebih banyak bahan organik yang mudah busuk, lembap dan berair.

Bahan ini akan mudah mereput apabila terkena cahaya matahari secara terus.

Bahan buangan daripada rumah,pusat beli-belah,pasar dan restoran.

Kertas,kain,kotak,kayu,papan,ranting dan barangan plastik.Bersifat mudah terbakar hasil bahan buangan daripada rumah,pusat beli-belah dan pejabat.

BAJA KOMPOS.

Kompos merupakan semua bahan organik yang telah mengalami penurunan,penguraian dan pengomposan bahan organik sehingga berubah dan sudah tidak dikenali bentuk asalnya,berwarna kehitam-hitaman dan tidak berbau.Bahan organik ini berasal daripada sisa tanaman atau sisa haiwan seperti tinja dan urin.

Proses kompos yang terjadi secara semulajadi akan berlansung dalam waktu yang cukup lama.Sebagai contoh,pembuatan kompos memerlukan masa 2-3 bulan bahkan ada yang berlanjutan sehingga 6-12 bulan,bergantung kepada bahan yang digunakan.Sementara untuk  menghasilkan atau membuat baja organik yang berasaskan tinja ternakan,kira-kira 2-3 bulan diperlukan untuk proses ini.Oleh itu,banyak teknologi telah diperkenalkan kepada penternak dan petani bagi mempercepatkan proses penghasilan baja organik.

Baja kompos mempunyai beberapa sifat yang menguntungkan antaranya ialah :

  1. Memperbaiki struktur tanah keras sehingga ringan.
  2. Memperbesarkan daya ikatan tanah yang berpasir sehingga tanah tidak berderai dengan mudah.
  3. Menambah daya ikatan air pada tanah.
  4. Memperbaiki pengairan dan tata udara dalam tanah.
  5. Memperbaiki daya ikatan tanah terhadap elemen hara (nutrisi dan garam galian dalam tanah) yang dapat diserap oleh tanaman.
  6. Mengandungi elemen hara yang lengkap,walaupun jumlahnya sedikit (jumlah hara ini bergantung kepada bahan pembuat baja organik).
  7. Membantu proses melarutkan bahan mineral.
  8. Memberi makanan secara semulajadi kepada mikrob.
  9. Membantutkan aktiviti mikrob yang tidak baik dalam tanah.

PRINSIP KOMPOS

Proses Penghasilan Baja Kompos.

Kaedah ini adalah merupakan satu proses pereputan secara biologi di mana bahan-bahan atau sisa organik akan mereput dengan bantuan oksigen atau tanpa bantuan oksigen.Bahan ini akan diproses hingga menjadi tanah.Kawalan kandungan dalam bahan ini merangkumi nisbah karbon dan nitrogen (C/N),kelembapan,pH dan keperluan oksigen.

Nilai nisbah C/N dalam bahan organik perlu sama dengan nisbah pada tanah dan ini merupakan prinsip dalam menghasilkan baja ini,ia adalah bertujuan supaya bahan ini dapat diserap oleh tanaman.Nisbah C/N adalah hasil dari perbandingan antara karbohidrat dan nitrogen yang terdapat dalam sesuatu bahan.Nilai nisbah C/N dalam tanah adalah 10-12.

Jadual : Pecahan nilai nisbah (C/N) beberapa jenis bahan organik.

Jenis bahan Nisbah C/N (g/g) Kadar air (%) Jumlah C (%) Jumlah N (%)
Cebisan kertas 20 85 6 0.3
Lalang 19 85 6 0.3
Daun 60 40 24 0.4
Kertas 170 10 36 0.2
Sisa buah-buahan 35 80 8 0.2
Sisa makanan 15 80 8 0.5
Serbuk papan 450 15 34 0.08
Najis ayam 7 20 30 4.3
Sekam alas reban ayam 10 30 25 2.5
Jerami padi 100 10 36 0.4
Kotoran lembu 12 50 20 1.7
Najis manusia - - - 0.9(/100ml)

Penghasilan Baja Dengan Kehadiran Oksigen (Aerobik).

Berlakunya proses ini adalah kesan daripada perubahan secara biologi pada struktur kimia atau biologi bahan organik dengan bantuan oksigen.Dalam proses ini juga koloni bakteria banyak memainkan peranan dan ia dapat dikesan dengan wujudnya perubahan pada suhu dalam tanah.Pada suhu 35ºC bakteria yang memainkan peranan ialah Phsycrophile,manakala pada suhu di antara 35-55ºC wujudnya bakteria mesofilik dan pada tahap suhu yang tinggi iaitu 85ºC bakteria termofolik pula akan menjalankan tugasnya.

Oleh itu,kesan daripada proses ini adalah CO2,H2O (air),humus dan tenaga.Proses ini dapat dirumuskan seperti formula yang terdapat di bawah.

Bahan organik ——————- CO2 + H2O + Humus + Hara + Tenaga

Kaedah ini akan menghasilkan bahan atau baja berwarna coklat gelap dan gembur serta mempunyai 30-40 kadar kelembapan.Baja ini juga akan menghasilkan sejenis racun tetapi dalam jumlah yang sedikit dan ia tidak menimbulkan kesan buruk kepada tanaman.

Mikroorganisma yang wujud dalam tanah mendapat sumber makanan dari karbon dioksida (CO2),air (H2O),humus dan tenaga yang telah berubah dari bahan organik menjadi produk metabolisma. Mikroorganisma juga boleh menyerap air dan oksigen dari udara.Lebihan tenaga yang tidak diserap oleh mikroorganisma tersebut akan dibebaskan ke alam sekitar sebagai haba.

Penghasilan Baja Tanpa Kehadiran Oksigen (Anaerobik).

Proses ini pula merupakan perubahan biologi pada struktur kimia dan struktur biologi bahan organik tanpa bantuan oksigen.Proses ini tidak melibatkan pergolakkan suhu dan berlaku secara sejuk.Proses ini tidak sama dengan proses penghasilan baja dengan kehadiran oksigen. Walau bagaimanapun,ia memerlukan pertambahan haba dari luar sebanyak 30 ºC.

Kaedah ini akan menghasilkan metana (alkohol),CO2 dan bahan lain seperti asid organik yang memiliki berat molekul yang rendah (asid asetat,asid propionate,asid butirat dan asid laktat).Tetapi semasa proses ini berlaku,ia akan mengeluarkan bau yang kuat dan kurang menyenangkan.

Proses ini akan menghasilkan bahan seperti lumpur yang mengandungi sebanyak 60% air dan berwarna coklat gelap kehitaman. Walau bagaimanapun baja ini perlu dikeringkan terlebih dahulu sebelum digunakan kerana ia mengandungi racun yang akan mencemarkan tanaman Phytotoxin seperti asid,gas metana dan hirogen sulfida.

Proses Yang Berkaitan Dengan Faktor Kimia.

Banyak perubahan yang terjadi semasa proses menghasilkan baja kompos ini.Longgokan bahan yang ingin diproses berkait rapat dengan faktor kimia yang cukup kompleks.Sebelum mikroorganisma menjalankan tugasnya, enzim dalam sel tanaman telah mula mengubah protein menjadi asid amino.

Seterusnya mikroorganisma akan memerangkap semua bahan yang terlarut seperti gula,asid amino dan nitrogen bukan organik,kemudian menguraikan kanji,lemak,protein dan selulosa di dalam gula,serta menggabungkan unsur yang kecil menjadi unsur baru.Ammonia yang terdapat di dalam protein akan dikeluarkan dan mikroorganisma akan menangkap ammonia yang terlepas. Nitrogen tanaman pula akan ditukarkan menjadi nitrogen mikrob dan sebahagiannya akan ditukarkan menjadi nitrat yang akan diserap oleh tanaman.

Mikroorganisma yang berada di dalam longgokan baja akan mengubahkan lignin dan komponen tanaman lain menjadi molekul besar yang stabil lalu menjadi humus.

Organisma akan mencampurkan humus secara perlahan-lahan kemudian menjadi elemen hara (nutrisi dan garam galian dalam tanah) yang dapat diserap oleh tanaman.

Proses Mikrobiologi.

Sepanjang proses ini berlaku,kedudukan mikroorganisma terus berubah.Pada fasa mesofilik,kulat dan bacteria yang menghasilkan asid akan mengubah bahan makanan menjadi asid amino,gula dan kanji.Aktiviti mikroorganisma ini akan menghasilkan tenaga haba dan akan mengawasi bakteria termofilik di dalam longgokan bahan baja.

Bakteria termofilik akan memainkan peranannya dalam menguraikan protein dan karbohidrat bukan selulosa seperti kanji dan hemiselulosa.Bakteria ini akan terus membiak dan bertambah kerana ia tahan pada suhu panas,bacteria ini akan mati pada suhu 40-60ºC,tetapi ia akan mati pada suhu 60ºC ke atas.Sebahagian daripada bakteria ini mampu menguraikan selulosa.

Aktiviti mikroorganisma termofilik akan menjadi lemah kerana sumber makanan telah berkurangan dan perkara ini akan membuatkan suhu di dalam longgokan menurun.Dengan ini mikroorganisma mesofilik yang sebelum ini bersembunyi pada bahagian yang sejuk atau bersuhu rendah akan memainkan peranannya semula,iaitu ia akan menguraikan selulosa dan hemiselulosa yang menjadi bahan sisa daripada proses sebelumnya.Akan tetapi mikroorganisma ini tidak bekerja sebaik mikroorganisma termofilik.

Mikroorganisma yang bertugas akan menguraikan bahan tanaman dengan menggunakan enzim.Enzim merupakan molekul protein yang kompleks dan berfungsi dalam mempercepatkan tindakbalas kimia tanpa melibatkan diri dalam tindakbalas tersebut.Semasa proses pereputan,mikroorganisma akan mengeluarkan beratus-ratus jenis enzim yang dapat menguraikan bahan yang ada menjadi sumber makanan kepada mikroorganisma.Contohnya enzim selulosa yang dikeluarkan oleh mikroorganisma,enzim tersebut akan bertukar menjadi glukosa dan menjadi bahan makanan kepada mikroorganisma serta mampu menghasilkan karbon dioksida.

PENGHASILAN BAJA KOMPOS YANG BAIK.

Dengan mengetahui bahan-bahan bagi menghasilkan kompos dan prinsip kompos,maka proses penghasilan baja kompos dapat dilakukan dengan baik dan berjalan lancar.Tetapi 3 faktor bagi kompos seperti air,aerasi(pengudaraan) dan suhu perlu dijaga dalam penghasilannya.

Kadar Air.

Kadar air harus dipertahankan lebih kurang 50% dalam sesuatu kompos.Kadar air yang kurang daripada 60% akan menyebabkan bakteria tidak dapat berfungsi,sedangkan bila terjadi lebihan kandungan air dalam kompos sebanyak 60% akan terjadi keadaan anaerobik pada kompos.Kadar air dapat disukat dengan cara yang mudah iaitu dengan menggenggam bahan kompos tersebut.Kadar air pada kompos bercirikan 50% boleh diketahui dengan merasakan sendiri kompos yang dihasilkan iaitu basah bila digenggam dan tiada air yang menitis.

Kadar Aerasi (Pengudaraan).

Pada tahap penghasilan kompos dengan kehadiran oksigen atau aerobik pada kompos perlulah dijaga secukupnya kerana apabila terjadinya kekurangan kadar udara tersebut akan menyebabkan kompos tidak berjalan lancar.Dalam mengelakkan terjadinya faktor tersebut,dinasihatkan supaya longgokan kompos yang di hasilkan dibalikkan minima seminggu sekali.Selain daripada itu terdapat juga kaedah mengawal aliran udara dalam kompos seperti “force aeration” atau mengalirkan udara terus melalui corong kepada kompos dengan menggunakan pemampat angin.Namun pengaliran udara terus kepada kompos yang terbaik ialah dengan memterbalikkan kompos ini seminggu sekali kerana bahan dapat di asimilasi dengan baik.

Kadar Suhu.

Nilai nisbah C/N kompos yang dihasilkan akan menurun selama proses terjadinya pengkomposan bahan,suhu perlu dijaga sekitar 60ºC selama 3 minggu.Pada suhu tersebut,bakteria akan bekerja pada tahap maksimun dan perkara ini dapat dikesan dengan suhu yang meningkat setiap minggu pada bahan kompos.Kebaikkan daripada kenaikkan suhu yang berterusan pada kompos yang dihasilkan adalah,kebanyakkan patogen atau bakteria tidak baik dan biji benih tidak mempunyai toleransi terhadap suhu yang tinggi.

FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PROSES PENGKOMPOSAN.

Beberapa faktor yang dapat mempengaruhi proses pengkomposan bahan iaitu nilai nisbah C/N bahan,ukuran bahan,campuran bahan,mikroorganisma yang bekerja,kelembapan,aerasi,suhu dan keasidan (pH).

Nilai Nisbah C/N Bahan.

Semakin rendah nilai nisbah C/N bahan,waktu yang diperlukan untuk pengkomposan semakin singkat.

Ukuran Bahan.

Bahan yang berukuran lebih kecil akan lebih cepat mengalami proses pengkomposannya kerana semakin kecil bahan,semakin mudah bahan tersebut dijangkiti dengan bakteria.Untuk itu,bahan organik perlulah dipotong sehingga berukuran kecil.Bahan yang keras sebaiknya dipotong sehingga berukuran 0.5-1cm.Pemotongan bahan yang tidak keras sebaiknya tidak terlalu kecil kerana bahan yang terlalu hancur mempunyai kandungan air yang banyak dan kelembapan yang tinggi,seterusnya menjadikan bahan tersebut tidak berkualiti untuk dijadikan bahan kompos.

Komposisi Bahan.

Pengkomposan beberapa jenis bahan akan menjadi lebih baik dan mudah mereput.Pengkomposan bahan organik dari tanaman akan lebih cepat bila ditambah dengan sisa buangan daripada ternakan.Ada juga teknik mencampurkan dengan dedak makanan ternakan dan makanan tambahan bagi dijadikan makanan mikroorganisma.

Jumlah Mikroorganisma.

Biasanya bakteria yang digunakan dalam proses penghasilan baja kompos ini ialah Actinomycetes dan Protozoa.Terdapat juga bakteria lain seperti Laktobasillus,Yis dan Fototropik yang terdapat dalam cecair pengaktifan EM4 (di pasaran) yang ditambah bagi mempercepatkan proses kompos tersebut.Bagi kaedah pengkulturan BIMO sendiri,dinasihatkan menggunakan bakteria Laktobasillus dan Rhizobium.

Kelembapan Dan Aerasi.

Umumnya mikroorganisma tersebut dapat bekerja dalam kelembapan sekitar 40-60% dalam kompos.Keadaan tersebut perlu dijaga agar mikroorganisma dapat bekerja secara maksimum.Kelembapan yang lebih rendah atau lebih tinggi akan menyebabkan mikroorganisma tidak dapat bekerja atau mati.Oleh sebab itu,keperluan kelembapan dan aerasi bergantung kepada proses berlangsungnya pengkomposan bahan tersebut secara aerobik atau anaerobik.

Suhu.

Suhu maksimum proses kompos adalah sekitar 30-55ºC (panas) dan bila suhu terlalu tinggi,mikroorganisma akan mati.Bila suhu relatif terlalu rendah dalam kompos akan menyebabkan mikroorganisma tersebut tidak dapat bekerja atau berada dalam keadaan “dormant” (tidur tapa).

Walau bagaimanapun setiap kelompok mikroorganisma mempunyai ketahanan daripada suhu yang panas dan berbeza-beza,ia bergantung kepada jenis mikroorganisma yang terlibat di dalam proses menghasilkan baja komposIni dapat dilihat pada proses penghasilan baja dengan kehadiran oksigen (aerobik),suhu pada bahan akan naik dengan mendadak dalam masa 3-5 hari pada hari pertama dan suhu bahan ini akan mencapai sehingga 55-75ºC.Dengan itu,pada tahap ini pertumbuhan mikroorganisma amat menggalakan dan ia dapat tumbuh tiga kali ganda jika dibandingkan pada peringkat suhu yang berada kurang 45ºC.

Dalam pada itu,enzim yang dihasilkan juga amat efektif menguraikan bahan organik dan penurunan nilai nisbah C/N bahan juga dapat berjalan dengan lancar.Oleh sebab itu proses pembalikkan kompos perlu dilakukan seminggu sekali bagi memastikan kualiti kompos berada dalam keadaan baik dan bermutu tinggi.

Terdapat juga kebaikan daripada penggunaan bakteria yang rentan terhadap suhu yang tinggi ketika proses penghasilan baja kompos,ia dapat :

  1. Membunuh mikroorganisma patogen (jangkitan   penyakit).
  2. Meneutralkan jangkitan hama seperti lalat.
  3. Membunuh biji benih rumput-rumput yang menggangu proses tersebut.
  4. Virus Mycobacterium tubercolusis akan rosak pada hari ke-14 pada suhu 65ºC.
  5. Virus polio pula akan mati jika ia berada pada suhu 54ºC selama 30 minit.
  6. Virus Salmonella akan menjadi kurang aktif jika berada pada suhu 60ºC dan akan mati dalam masa 60 minit.
  7. Virus Ascaris lumbricoides iaitu cacing beracun yang boleh dijumpai dalam najis babi akan mati pada suhu 60ºC dalam masa 60 minit.
  8. Protein daripada bakteria yang telah mati akan dikumpulkan dan secara tidak langsung kandungan protein dalam baja kompos akan bertambah lagi tetapi perlulah keadaan ini dikekalkan selama 15 hari berturut-turut.

Bagi perusahaan yang besar sebagai contoh FELDA yang mempunyai sumber sisa bahan buang yang banyak seperti tandan kosong kelapa sawit,mereka menggunakan bakteria jenis Trichoderma pseudokoningii dan Cytophaga sp. bagi memproses kompos dalam skala yang besar kerana kedua-dua bakteria ini dapat bekerja dalam suhu yang tinggi iaitu 80ºC.

Keasidan pH.

Keasidan pH dalam longgokan kompos juga mempengaruhi aktiviti mikroorganisma.PH yang baik ialah di sekitar 6.5-7.5 (neutral).Bagi keadaan tanah seperti tanah gambut yang mempunyai keasidan yang tinggi,kompos hendaklah ditambah dengan bahan-bahan seperti abu kayu,kapur dan arang bagi tujuan menaikkan pH tanah tersebut.Sebaik-baiknya gunakan zeolite.

Proses pengkomposan dapat dipercepatkan dengan bantuan cecair pengaktifan yang umum tahu mikrobnya dihasilkan di negara Jepun (paling popular) dan Amerika yang terdapat banyak dalam pasaran semasa dan harganya pula tidak mesra pengguna.Beberapa jenis produk mikrob yang terkenal dipasaran adalah seperti EM4,OrgaDec,StarDec,Fix-up Plus.

Bagi yang menggunakan teknologi pengkulturan bakteria sendiri,BIMO seperti Laktobasillus,Buluh,Hutan,Tumbuhan Khusus dan Rhizobium boleh digunakan dalam mempercepatkan proses pengkomposan.BIMO ini diyakin murah,selamat dan mesra pengguna.

Proses pengkomposan ini boleh diintegrasikan dengan makroorganisma lain seperti cacing tanah yang boleh bekerja secara baik disamping mikroorganisma secara simbiosis dalam proses penguraian bahan kompos.Dalam hal ini,cacing akan memakan bahan organik yang tidak mudah terurai serta mencampurkan bahan organik secara tidak langsung dan membuatkan longgokkan kompos tersebut mempunyai rongga bagi aerasi.Kebaikan daripada integrasi antara cacing dan mikroorganisma ini boleh menyebabkan proses pengkomposan sesuatu bahan akan menjadi lebih cepat.Proses penguraian mikroorganisma ini disebut pengkomposan atau “composting”,manakala penglibatan cacing (vermes) pula dalam penguraian disebut “vermicomposting” dan hasilnya disebut “casting”.

KRITERIA DAN KUALITI BAJA KOMPOS.

Pada masa kini kita dapati telah banyak penjualan baja kompos tiruan berada di pasaran.Baja kompos tiruan ini diperbuat daripada serbuk papan,sisa pembakaran kayu dan Lumpur.Menurut kajian,didapati bahawa lebih daripada 50% baja kompos yang berada di pasaran adalah merupakan kompos tiruan,Oleh itu,kita perlu mengetahui kriteria dan kualiti baja kompos yang baik untuk tanaman kita.

Berikut adalah antara ciri-ciri baja kompos yang matang secara umumnya :

  1. Berwarna coklat tua dan kehitaman serta bersifat gembur.
  2. Tidak larut dalam air,walaupun sebahagian daripada baja kompos boleh membentuk suspensi (pergantungan).
  3. Sangat larut dalam pelarut alkali,natrium,pirifosfat atau larutan ammonium oksalat dengan menghasilkan ekstrak berwarna gelap dan dapat dipecahkan menjadi zat humic,fulvic dan humin.
  4. Nilai nisbah C/N bahan antara 20-40,bergantung kepada bahan asas dan darjah keasidan.
  5. Mempunyai daya menukar kapasiti kation dan daya menyerap air yang tinggi.
  6. Apabila ditanam dalam tanah,baja ini akan memberikan kesan yang menguntungkan bagi tanah dan juga pertumbuhan tanaman.Nilai pembajaannya ditentukan oleh kandungan nitrogen, fosforus, kalium, kalsium dan magnesium.
  7. Mempunyai nilai suhu yang hamper sama dengan suhu pada udara.
  8. Tidak mengandungi asid lemak yang berhaba.
  9. Tidak berbau busuk.

Jadual:Kualiti piawaian baja kompos di Association Barracks Kompos Jepun.

Parameter Kualiti Piawaian
Bahan Organik >70%
Jumlah Nitrogen >1.2%
Nisbah C/N <35
P2O5 >0.5%
K2O >0.3%
Ph 5.5-7.5
KTK >70meq/100g
Benih Ujian Dapat diterima

BAJA KOMPOS KONVENSIONAL.

Baja kompos konvensional juga dikenali dengan baja kompos tradisional.Baja jenis ini diproses secara tradisional dan bahan yang digunakan berasal daripada bahan seperti sampah sarap dan juga sisa pertanian.Berikut adalah beberapa jenis baja kompos yang dibuat secara tradisional.

Baja Hijau.

Membaja dengan menggunakan kaedah baja hijau ini membawa maksud menanam tanaman yang bukan bertujuan untuk memungut hasil tanaman tersebut,tetapi ia adalah bertujuan untuk memperbaiki keadaan tanah yang kering dan rosak.

Baja hijau yang paling popular ialah dengan menanam rumput-rumput kecil dan tanaman kekacang pada permukaan tanah dan ia dapat tumbuh dengan cepat.Tanaman kekacang dapat menambahkan elemen nitrogen di dalam tanah,manakala rumput-rumput kecil dapat  menambahkan bahan organik pada tanah dan menjadi lebih gembur.

Berikut adalah beberapa keistimewaan menanam baja hijau di kawasan pertanian :

  1. Dapat menanam baja di mana kawasan tanaman tersebut akan digunakan.
  2. Boleh menanam beberapa jenis tanaman hijau bersama dengan tanaman yang boleh dimakan dan boleh menjimatkan waktu,tenaga dan kawasan pertanian secara optimum.
  3. Menggemburkan tanah dan memperbaiki struktur tanah.
  4. Tanaman akan menyerap elemen hara,kemudian mengembalikannya ketanah dan boleh digunakan untuk tanaman yang seterusnya.
  5. Mencegah pencemaran dan mengekalkan sumber air yang sedia ada dalam tanah.
  6. Menghalang pertumbuhan lalang.

Proses membuat baja kompos adalah seperti berikut :

BAJA KOMPOS – BAJA HIJAU

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

TEKNIK

BAHAN ASAS

Tumbuhan kekacang : Keratan batang

CARA MEMBUAT

  1. Bagi memudahkan proses pereputan,tanaman hijau perlulah dipotong kepada keratan batang yang kecil sebelum ditanam.
  2. Bagi tanah yang keras (di kawasan yang tinggi),baja hijau mestilah ditanam sedalam 5-15 cm.
  3. Manakala bagi tanah yang lembut dan ringan,baja hijau haruslah ditanam sedalam 10-20 cm.

APLIKASI BAJA HIJAU.

  1. Tujuan baja hijau digunakan adalah untuk menyokong pembangunan tanaman yang berasaskan fodder dan foraj (atau tanaman lain) bagi tanah yang mempunyai masalah kesuburan.
  2. Baja hijau perlulah ditanam 2-4 minggu lebih awal daripada tanaman bagi tujuan memudahkan proses pereputan dan penguraian bagi menghasilkan elemen hara dalam tanah.
  3. Bagi tanah yang mempunyai kadar hujan yang rendah,baja hijau perlu ditanam 15-30% dan 30-70% rumput fodder dan foraj.
  4. Bagi tanah yang mempunyai kadar hujan yang tinggi,baja hijau perlu ditanam 30-70% dan 30-50% rumput fodder dan foraj.

Penghasilan Baja Kompos Menggunakan Sistem Kurungan.

Sistem kurungan ini telah diperkenalkan oleh FAITH Garden dan Mindanao Baptist Rural Life Center di Filipina.Kaedah ini amat mudah dilakukan dengan membiarkan bahan mereput dan membusuk di dalam kurungan serta ada sesetengah bahan tersebut ditanam di dalam kawasan pertanian.Antara bahan yang biasa digunakan ialah bahan yang mudah terurai dan mudah reput seperti sampah atau sisa dapur,sampah kebun,sisa pertanian dan daun kekacang.

Berikut adalah beberapa kebaikan menggunakan kompos yang dihasilkan melalui sistem kurungan :

  1. Penghasilan baja jenis ini amat mudah dihasilkan dan cepat digunakan.
  2. Kurungan digunakan bagi menjaga bahan yang diproses supaya tidak bertaburan dan berselerakan.
  3. Sistem ini juga dapat menghindari terjadinya pengurangan elemen hara yang telah dibawa oleh arus air.
  4. Kawasan sekitar rumah menjadi lebih bersih kerana sampah dan sisa tanaman dapat dilonggokkan dan dimanfaatkan.
  5. Meminimumkan kos pembiayaan tanaman sayuran atau tanaman kebun yang lain.

Proses membuat baja kompos dengan sistem kurungan adalah seperti berikut :

BAJA KOMPOS – SISTEM KURUNGAN

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

Bilah buluh yang berukuran 2-3 cm : 16-20 bilah
Daun kekacang : 1 bahagian
Rumput dan lalang : 1 bahagian
Sisa tanaman : 1 bahagian
Sampah sarap : 1 bahagian
Najis ternakan : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Langkah pertama yang mesti dilakukan pada peringkat ini ialah membersihkan kawasan yang hendak digunakan.
  2. Korek lubang sedalam 12 cm dan berdiameter 30 cm.
  3. Bilah-bilah buluh hendaklah dipacak.Selain daripada buluh,kayu juga boleh dijadikan sebagai kurungan.
  4. Masukkan semua bahan mengikut lapisan bermula dari bawah sehingga keatas bahan asas.
  5. Tanam lubang tersebut dengan tanah.

APLIKASI BAJA KOMPOS-SISTEM KURUNGAN.

  1. Setelah selesai proses penanaman baja kompos-sistem kurung dilakukan,batas tanaman hendaklah dibuat segera.
  2. Jarak batas tanaman dan sistem kurungan hendaklah dibuat antara 15-20 cm.Batas tanaman tidak boleh terlalu dekat dengan sistem kurungan kerana proses pereputan dan penguraian bahan kompos akan menghasilkan haba dan sekaligus akan menggangu pertumbuhan tanaman tersebut.
  3. Sistem kurungan dibuat adalah kerana ia dapat berfungsi dalam mengumpul elemen hara dan dalam masa yang sama dapat memberi kelembapan kepada tanaman.
  4. Aplikasi ni sesuai untuk menyokong tanaman fodder dan foraj yang menggunakan batas.

Menghasilkan Baja Kompos Dengan Bantuan Cacing Tanah.

Proses kompos akan menjadi lebih cepat dengan bantuan daripada cacing tanah.Kaedah kompos dengan menggunakan cacing atau dikenali dengan istilah vermicomposting adalah lebih efektif jika dibandingkan dengan kaedah kompos yang hanya bergantung kepada bakteria pengurai yang ada di dalam bahan kompos.

Namun begitu,dalam kaedah ini bakteria pengurai juga tetap memainkan peranan dalam proses menguraikan bahan kompos, langkah seterusnya akan diambil alih oleh cacing.

Beberapa kelebihan membuat baja kompos dengan bantuan daripada cacing tanah :

  1. Disebabkan kehadiran cacing tanah,longgokan kompos akan mempunyai liang pengudaraan oksigen dan secara tidak langsung kompos tidak akan berbau busuk.
  2. Tempoh kompos akan menjadi singkat.
  3. Tinja daripada cacing boleh dijadikan baja organik yang sangat berguna kerana ia mengandungi elemen hara makro yang banyak.

Jenis cacing yang digunakan bagi proses penghasilan baja kompos.

Lumbricus rubellus adalah sejenis cacing tanah yang digunakan untuk membantu memproses bahan organik menjadi baja.Cacing ini boleh hidup di dalam kedudukan longgokan atau bahan yang padat.Cacing tanah ini biasanya boleh ditemui dibawah timbunan daun-daun atau timbunan najis haiwan.Populasi cacing tanah ini hanya hidup di atas lapisan dan permukaan tanah dan tidak boleh tinggal jauh ke dalam tanah seperti jenis cacing-cacing lain.

Cacing ini akan mencapai peringkat dewasa pada umur 7 minggu dan akan bertelor pada umur 8 minggu.Seekor cacing dewasa boleh menghasilkan 2 biji telor dalam masa seminggu dan setiap biji telor yang menetas akan mengeluarkan antara 2-3 ekor cacing.

Berikut adalah beberapa cirri-ciri cacing Lumbricus rubellus :

  1. Pada bahagian atas cacing ini berwarna coklat atau merah ungu, manakala pada permukaan bawah badan berwarna pucat.
  2. Cacing ini tinggal di permukaan tanah dan hanya mengawan dan bertelor di dalam tanah.
  3. Mempunyai ukuran badan sepanjang 60-150 mm dan diameter antara 4-6 mm.
  4. Menjangkau peringkat dewasa pada umur 179 hari dan jangka hayat antara 682-719 hari.
  5. Seekor cacing berupaya menghasilkan 79-106 biji telor dalam masa setahun.

Proses membuat baja kompos dengan bantuan cacing adalah seperti berikut:

BAJA KOMPOS – BANTUAN CACING

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

TEKNIK

BAHAN ASAS

Air : 1 bahagian
Bekas plastik/kayu 1x1x0.3m : 1 set
Helaian plastik : 1 set
Jerami : 1 bahagian
Batang pisang : 1 bahagian
Sabut kelapa : 1 bahagian
Kertas : 1 bahagian
Sisa tanaman : 1 bahagian
Sisa tinja ternakan : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Jemurkan bahan asas seperti jerami,batang pisang,sabut kelapa dan kertas selama 2-3 minggu.
  2. Dalam masa yang sama,siramkan dengan air sebanyak 2 kali sehari bagi bahan asas tidak terlalu kering.
  3. Selepas itu masukkan semua bahan asas ke dalam kotak atau bekas yang berlapiskan plastik.
  4. Kemudian masukkan cacing.Cacing akan hidup dan dipelihara selama 6 minggu dan bekalkan dengan makanan yang berasaskan sisa tanaman pertanian dan sisa tinja ternakan (hancurkan terlebih dahulu) setiap 3 kali sehari.
  5. Bekas plastik atau kayu yang berukuran 1x1x0.3 m boleh menampung antara 1000-5000 ekor cacing dan bahan makanan yang diperlukan adalah sebanyak 40 kg setiap hari.
  6. Kaedah kompos dengan bantuan cacing ini hendaklah dilakukan di kawasan yang tiada cahaya matahari dan selamat daripada haiwan pemangsa seperti serangga,tikus,burung,katak dan semut.
  7. Bagi memproses baja kompos jenis ini,cacing perlulah diasingkan terlebih dahulu dan bahan yang terhasil akan ditapis dan dikeringkan.
  8. Penapisan ini dibuat untuk mengeluarkan bahan yang terlalu besar,cacing yang tertinggal dan telor cacing.
  9. Cacing yang telah digunakan boleh dimasukkan ke dalam bahan kompos yang baru atau dijual untuk makanan ikan atau sebagainya.

Menghasilkan Baja Kompos Dengan Bantuan IMO.

Baja kompos yang dihasilkan dengan cara ini menitikberatkan peranan jenis IMO (Indigenous Microorganism) yang digunakan dalam proses tersebut.Mikroorganisma ini boleh dibiakkan melalui pelbagai cara dan kaedah antaranya ialah proses penyediaan IMO 1 hingga IMO 4.Ia boleh digunakan dalam penyediaan kompos untuk mempercepatkan proses pereputan bahan tersebut.

Kaedah #1.

Penyediaan IMO (Indigenous Microorganism) :

IMO

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

Nasi sejuk : 1 bahagian
Molas/Gula merah : 1 bahagian
Bekas : 1 set
Air : 1 bahagian
Air beras yang telah diperam 3 hari : 1 bahagian
Dedak beras : 10 kg
Tanah : 1 bahagian

CARA MEMBUAT.

  1. Nasi diletakkan dalam bekas (7 cm dalam).
  2. Letakkan bekas tadi dibawah pokok bulu atau jerami padi selama 2-3 hari.
  3. Nasi yang telah difermentasi atau tapai tadi terus dicampurkan molas atau gula merah.
  4. Pada tahap ini,bahan tadi di kenali sebagai IMO 1.
  5. Simpan campuran IMO 1 tadi selama 5 hari.
  6. Pada tahap ini,bahan tadi (IMO 1) di kenali sebagai IMO 2.
  7. Sediakan 1 liter cecair pengaktifan daripada IMO 2,campurkan dengan 10 kg dedak beras dengan 1 bahagian air beras yang telah diperam kemudian adunkan semua bahan tersebut menjadi satu sebatian.
  8. Biarkan selama 3 hari.
  9. Pada tahap ini,bahan tersebut (IMO 2) di kenali sebagai IMO 3.
  10. Campurkan 1 bahagian IMO 3 dengan 1 bahagian tanah.
  11. Tutup campuran tersebut dengan sungkupan yang terdiri daripada jerami atau rumput.
  12. Sebelum itu,pastikan kelembapan campuran tersebut berada dalam tahap 65% lembap.
  13. Peram selama 3-5 hari.
  14. Pada tahap ini,bahan tersebut (IMO 3) di kenali sebagai IMO 4.

Kaedah #2.

Proses baja kompos dengan bantuan IMO (Beneficial Indigenous Microorganism) :

BAJA KOMPOS – BANTUAN IMO

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

IMO 4 : 1 bahagian
Sisa pertanian dan ternakan : 1 bahagian
Air : 1 bahagian

CARA MEMBUAT.

  1. Letakkan sisa pertanian dan ternakan di atas permukaan tanah dengan ketinggian 20 cm.
  2. Siram dengan air bahan tersebut supaya bahan mempunyai kelembapan sekurang-kurang 65%.
  3. Taburkan IMO 4 pada bahan tersebut (sebagai pelapis bahan).
  4. Ulang langkah pertama,dimana sisa pertanian dan ternakan diletak bertingkat dengan ketinggian 20 cm.
  5. Siram dengan air bahan tersebut supaya bahan mempunyai kelembapan sekurang-kurang 65%.
  6. Taburkan IMO 4 pada bahan tersebut (sebagai pelapis bahan).
  7. Ulang langkah pertama dan kedua (langkah terakhir),dimana sisa pertanian dan ternakan diletak bertingkat dengan ketinggian 20 cm.
  8. Siram dengan air bahan tersebut supaya bahan mempunyai kelembapan sekurang-kurang 65%.
  9. Taburkan IMO 4 pada bahan tersebut (sebagai pelapis bahan).
  10. Letakkan sungkupan dan biarkan selama 3 minggu.
  11. Selepas proses ini berakhir,bahan tersebut boleh digunakan sebagai baja kompos.

Menghasilkan Baja Asas Organik.

Penghasilan baja asas ini disediakan melalui proses osmosis dengan menggunakan bahan-bahan di sekeliling ladang seperti buah-buahan,sayur-sayuran dan sisa tanaman bersama gula merah atau molas.Selain daripada itu,baja organik diperbuat daripada tulang dan kulit telor yang di campur dengan cuka asli.

Proses penghasilan baja asas kompos :

BAJA ASAS – FERMENTASI JUS TUMBUHAN

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

Tumbuhan hijau/sayur-sayuran : 1 bahagian
Molas/gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : 1 set
Getah/tali : 1 set
Bekas seramik/plastik : 1 set

CARA MEMBUAT.

  1. Campurkan semua bahan asas dengan molas atau gula merah dalam nisbah (1:1) dan masukkan ke dalam bekas (2/3 ruang bahagian bekas).
  2. Tutupkan dengan kertas dan ikat dengan getah atau tali.
  3. Simpan di tempat redup selama 5-7 hari.
  4. Tapis dan simpan dalam bekas.

BAJA ASAS – FERMENTASI JUS BUAHAN

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

Buah-buahan seperti mangga : 1 bahagian
Molas/gula merah : 1 bahagian
Kertas putih : 1 set
Getah/tali : 1 set
Bekas seramik/plastik : 1 set

CARA MEMBUAT.

  1. Campurkan semua bahan asas dengan molas atau gula merah dalam nisbah (1:1) dan masukkan ke dalam bekas (2/3 ruang bahagian bekas).
  2. Tutupkan dengan kertas dan ikat dengan getah atau tali.
  3. Simpan di tempat redup selama 5-7 hari.
  4. Tapis dan simpan dalam bekas.

BAJA ASAS – ASID AMINO

Rujuk dalam bab 2

BAJA ASAS – KALSIUM FOSFORUS (Ca P)

Rujuk dalam bab 2

BAJA ASAS – FOSFORUS KALSIUM (P Ca)

Rujuk dalam bab 2

BAJA ASAS – BIONUTRIEN

Rujuk dalam bab 2

BAJA ASAS – BIMO LAKTOBASILLUS

Rujuk dalam bab 1

BAJA ASAS – BIMO RHIZOBIUM

Rujuk dalam bab 1

BAJA ASAS – KARBON PENGAKTIFAN

Rujuk dalam bab 3

BAJA ASAS – ZEOLITE

Rujuk dalam bab 4

BAJA ASAS – RED FINE SOIL

Red Fine Soil (tanah merah yang ditapis) disediakan menggunakan tanah berwarna merah atau perang.Tanah ini mengandungi unsur-unsur mikro dan ia juga merupakan satu-satu bahan bagi baja asas organik untuk mengawal serangan kulat pada batang pokok.

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

BAHAN ASAS

Tanah merah : 2 bahagian
Air : 20 bahagian
Bekas plastik : 2 set
Kertas putih : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan 2 bahagian tanah merah dengan 20 bahagian air ke dalam bekas pertama.
  2. Kacau dan biarkan sekejap supaya batu-batu mendap dan selepas itu tuangkan air tanah tersebut ke dalam bekas yang kedua.
  3. Sebelum itu,bekas kedua perlulah dialas dengan kertas untuk mendapatkan tanah merah yang halus.
  4. Keringkan tanah merah yang telah ditapis.
  5. Boleh di gunakan terus atau disimpan.

BAJA ASAS – ABU SEKAM PADI

Merupakan sumber potassium yang tinggi dan mudah di dapati.

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

BAHAN ASAS

Sekam padi : Beberapa bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Sekam padi ini mestilah dilonggokkan di sebuat tempat yang mempunyai kawasan yang boleh memecah angin.
  2. Nyalakan api kepada bahan yang telah dilonggokkan.
  3. Pastikan proses pembakaran sekam padi tadi tidaklah sampai menghasilkan nyalaan api yang besar.
  4. Sejukkan bahan.
  5. Ambil abu yang berwarna putih sahaja.
  6. Campurkan dengan molas dan bahan ini sedia digunakan bagi menghasilkan baja kompos.

KANDUNGAN NUTRIEN BAJA ASAS.

Baja asas mengandungi semua unsur-unsur yang diperlukan oleh tanaman berdasarkan analisa baja yang telah dijalankan.Jadual di bawah menunjukkan beberapa jenis baja asas yang telah dianalisa.

Jadual : Kandungan Nutrien.

Baja Asas N(%) P2O5(%) K2O(%) CaO(%) MgO(%) Fe(ppm) Cu(ppm) Zn(ppm) Mn(ppm) B(ppm)
PCa 0.6 0.2 0.02 0.3 0.01 25 1 4 2 6
CaP 0.2 0.04 0.02 2.3 0.03 27 2 3 4 3
Amino 14.2 1.0 0.7 0.8 0.1 61 2 10 3 2
FFJBetik 1.2 0.1 0.5 0.2 0.1 63 1 3 8 2
FFJPisang 2.0 0.2 1.2 0.2 0.2 55 1 9 6 2
FFJNenas 1.6 0.2 1.0 0.2 0.2 61 Trace* 8 9 Trace*
FPJJantung 1.8 0.2 1.1 0.1 0.2 41 Trace* 6 3 Trace*
FPJKacang 1.3 0.1 0.5 0.2 0.1 67 Trace* 5 11 Trace*
FPJBatangpisang 2.1 0.2 0.8 0.1 0.1 44 Trace* 7 4 n.d.

Petunjuk:

Trace* – < 1 ppm

n.d. – not detected

ppm – mg/l

KOMPOS REKAAN DENGAN MENGGUNAKAN KAEDAH BERSEPADU SEMUA BAHAN BAJA ASAS.

Dalam penghasilan baja kompos yang menggunakan kaedah bersepadu semua bahan baja asas ini boleh dirumuskan bahawa baja organik ini telah melalui kaedah penambahbaikan yang sangat drastik dan berpotensi untuk dikembangkan oleh petani dan penternak kerana nilai pati nutrisi semulajadi mineral makro dan mikro.

Bahan Yang Di Gunakan Bagi Menghasilkan Baja Kompos.

Berat asal      :100 kg.

Berat akhir     :Bahan asal akan menyusut sehingga 20-30 %.

Bahan Jumlah
Dedak beras : 10 kg
Hampas kelapa : 20 kg
Sabut kelapa : 20 kg
Tinja ternakan : 30 kg
Arang buluh yang dihancurkan : 20 kg
BIMO-Laktobasillus/Rhizobium : 1 liter
Molas/gula merah : 1 kg
Bionutrien : 1 liter
Zeolite : 5-6 kg
Fermentasi jus buahan/tumbuhan : 0.5 liter
Asid amino : 0.5 liter
Kalsium dan fosforus : 0.5 liter
Red fine soil : 2-3 kg
Abu sekam padi : 2-3 kg
Air : 30-50%

Resepi pembuatan baja kompos ini boleh dinamakan sebagai bokashi di Jepun,tetapi di negara kita bahan ini hanya dipanggil baja kompos atau organik.Formulasi asas nutrisi bagi semua bahan untuk menghasilkan baja kompos ini ini berdasarkan pengiraan awal dan akhir bahan.

Formulasi nutrisi awal bahan kompos adalah seperti :

Bahan Peratusan bahan (%)
Karbohidrat : 80
Protein : 17
Vitamin dan mineral : 3

Formulasi nutrisi akhir bahan kompos adalah seperti :

Bahan Peratusan bahan (%)
Sumber karbon : 80
Sumber nitrogen : 17
Unsur hara : 3

KOMPOS REKAAN MENGGUNAKAN KAEDAH BERSEPADU BAHAN ASAS BAJA.

CARA DAN TEKNIK MEMBUAT

CARA MEMBUAT

  1. Larutkan BIMO dan molas ke dalam air (dapatkan cecair pengaktifan).
  2. Campurkan semua bahan asas dan gaul sehingga rata.
  3. Siram larutan BIMO dan molas yang telah diaktifkan kepada bahan yang telah diratakan secara perlahan-lahan sehingga kandungan air adunan pada bahan mencapai 30-50% (pastikan kandungan air pada bahan boleh dikepal dengan tangan dan tiada air yang menitis).
  4. Adunan hendaklah dihamparkan di atas lantai kering dengan ketinggian 15-20 cm dan ditutup dengan guni selama 3-4 hari.
  5. Kawal suhu adunan dengan membalik-balikkan adunan dan sentiasa tutup dengan guni.
  6. Kawalan suhu bahan kompos tersebut hendaklah berada dalam suhu 40ºC-50ºC.Secara tradisional,suhu pada bahan kompos tersebut boleh disukat dengan cara memasukkan batang kayu atau buluh ke dalam bahan kompos .Jika batang kayu atau buluh tersebut dirasai dengan tangan mencapai suhu yang terlalu panas,gaulkan adunan setiap 5-7 jam sekali bagi mengelakkan kompos tadi menjadi busuk dan tidak boleh digunakan.
  7. Setelah 5-7 hari,kompos tadi boleh digunakan sebagai baja organik.

11

IMPLEMENTASI DIAGNOSTIK AM PENYAKIT TERNAKAN PERINGKAT LADANG

Keterangan bab :

Memahami kepentingan diagnostik am penyakit pada haiwan ternakan serta rawatan intensif melalui penggunaan perubatan konvensional pada kes kecemasan.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang betapa pentingnya setiap ladang perusahaan yang berasaskan ternakan mempunyai sistem diagnostik am bagi mengawal dan merawat penyakit dengan kadar segera.
  1. Memastikan ekonomi ladang ternak terus berdaya saing.

Diagnostik Am Ternakan adalah salah satu cara atau teknik cerapan atau tanggapan secara rawak dari pengamatan mengenai tanda-tanda klinikal yang perlu dinilai sebelum pemeriksaan secara teknikal dan menentukan rawatan yang sesuai kepada ternakan di peringkat ladang.

Pengurusan penting ini perlu dibangunkan sendiri oleh para penternak bagi menjamin kejayaan ladang ternak yang diusahakan.Pengurusan ini boleh dikategorikan sebagai sangat kritikal bagi ekonomi keuntungan satu-satu perniagaan yang berasaskan ladang ternak kerana risiko untung dan ruginya bergantung kepada peratusan bilangan hidup dan mati ternakan peringkat ladang sebelum transaksi jualan boleh dilakukan.

Bagi sesebuah ladang ternakan yang berjaya,kadar peratusan mati ternakan mestilah berada dalam lingkungan 5% dan kebawah sahaja tetapi jika peratusan kematian mencapai 10% keatas,maka perusahaan tersebut akan mengalami kerugian.

Bagi mengatasi masalah ini,penternak perlulah mahir dalam menganalisa situasi kecemasan dan memenuhi keperluan fisiologi ladang ternakan itu sendiri bagi mengelakkan berlakunya kerugian dalam perniagaan yang berasaskan penternakan dengan kadar segera.

Bagi rawatan kecemasan ternakan yang menggunakan Model Bersepadu Teknologi Penternakan Semulajadi Dan Aplikasi Bioteknologi Di dalam Perladangan Berasaskan Penternakan ini digalakan menentukan kaedah yang tepat bagi mempermudah kerja-kerja seperti rawatan susulan boleh dibuat terhadap ternakan.

Bagi kes-kes jangkitan ternakan yang merbahaya,dinasihatkan merujuk terus kepada pihak yang berkuasa supaya ia dapat diatasi.

TEKNIK PENGAMATAN ATAU MENCERAP TANDA KLINIKAL TERNAKAN.

Teknik pengamatan mengenai tanda-tanda klinikal dan tahap kesihatan ternakan boleh dinilai dengan menggunakan kaedah-kaedah seperti :

(boleh diguna pakai untuk semua ternakan ruminan)

1.         Mencerap suhu badan, nadi dan pernafasan.

a. Suhu badan ternakan ( Celcious ).

✔     38.0°C-39.5°C.

b. Nadi ( denyutan/Min ).

✔     60-80.

c. Pernafasan ( Pernafasan/Min ).

✔     12-30.

2.         Perangai dan Penampilan.

✔     Terpisah daripada kumpulan.

✔     Tindakbalas terhadap rangsangan bunyi dan pergerakan.

✔     Murung.

✔     Resah(duduk, bangun dan tengok ke arah rusuk dengan kerap ).

✔     Hiperaktif ( gerak keterlaluan, gigit dan langgar barang ).

3.         Suara.

✔     Mengeluarkan bunyi yang tidak normal.

✔     Mengerang kesakitan.

4.         Tabiat Makan.

✔     Selera dinilai dengan mengamati tindakbalas kepada pemberian makanan atau baki makanannya yang tidak dimakan.

✔     Kualiti makanan perlu dinilai.

✔     Nilai cara ternakan makan dengan mengamati cara meragut, mengunyah dan menelan.

5.         Pengeluaran najis.

✔     Keras dan bulat.

✔     Cirit-birit.

✔     Sembelit.

✔     Bau.

✔     Warna.

✔     Kekerapan kumuhan.

6.         Urinari ( air kencing ).

✔     Pandang pada pundi kencing.

✔     Keluar darah.

✔     Batu karang.

✔     Warna.

7.         Gerak/Postur badan.

✔     Sakit kaki di bahagian bawah ( rehatkan kaki dan mengalihkan berat badan dari kaki lain ke kaki lain ).

✔     Sakit perut sederhana ( melengkungkan badan ke atas dengan kaki tersorok di bawah badan ).

✔     Sakit perut teruk ( melengkungkan kaki ke bawah dan kaki terkangkang ).

✔     Badan.

✔     Telinga tegang.

✔     Ekor tegang dan kembang.

✔     Kepala.

✔     Leher.

8.         Gaya jalan.

✔     Tidak teratur (gangguan sistem saraf otak ).

✔     Berjalan laju keterlaluan.

✔     Menyeret kaki ( sakit sendi ).

✔     Berpusing setempat.

✔     Kuat berjalan dan melanggar apa-apa di hadapan.

9.         Keadaan badan.

✔     Kurus.

✔     Gemuk.

✔     Kulit badan.

✔     Kecerdasan.

10.       Konformasi.

✔     Ukuran simetri.

✔     Perbandingan bahagian perut, bahagian dada dan bahagian kaki.

✔     Periksa mulut terutama pada bahagian lidah dan gusi.

11.       Kulit.

✔     Perubahan pada kulit.

✔     Perubahan pada bulu.

✔     Botak.

✔     Gatal-gatal.

✔     Nanah.

✔     CLA bengkak nodus limfa.

PENYAKIT.

Penyakit merupakan suatu situasi apabila keadaan fizikal dan fisiologi tubuh tidak dapat berfungsi secara normal.Penyakit pada ternakan pula merupakan ancaman terhadap pertumbuhan industri ternakan di negara ini.Ia menentukan kejayaan dan kegagalan sesuatu projek ternakan.

Tahap kesihatan yang rendah secara langsung akan menyebabkan hasil pengeluaran dari ladang rendah.Oleh itu,ternakan yang sihat dapat membesar dalam persekitaran yang memuaskan dan mempunyai purata kelahiran yang tinggi serta kadar kematian yang rendah.

Semua ini amat penting dalam menentukan kecekapan pengeluaran ternakan kerana ianya mempunyai hubungkait secara langsung dengan aspek amalan penternakan baik yang merangkumi rangkakerja pengawalan, rangkakerja pencegahan dan rangkakerja rawatan ternakan itu sendiri.

Secara amnya,penyakit boleh dibahagikan kepada 3 iaitu:

  1. Penyakit berjangkit.

(Agen penyakit)

    • Virus.
    • Bakteria.
    • Protozoa.
    • Kulat.
  1. Penyakit parasit.

(Parasit di luar dan di dalam perumah yang dipindahkan)

    • Udara.
    • Rembesan cecair.
    • Rembesan makanan.
    • Manusia.
    • Pakaian.
    • Kenderaan.
    • Gigitan nyamuk.
  1. Penyakit yang tidak berjangkit yang disebabkan oleh pemakanan dan pengurusan.

Keracunan kimia.

Kekurang nutrien.

Keadaan wabak penyakit biasa berbeza-beza bergantung kepada agen penyebab penyakit tersebut.Walau bagaimanapun,langkah kawalan penyakit amat penting bagi mengurangkan jangkitan kepada ternakan dan pengambilan sampel untuk analisa makmal diagnosa adalah digalakan bagi mengenalpasti punca penyakit.

STRATEGI KAWALAN PENYAKIT.

Slogan yang sering dilaungkan dalam bidang perubatan penternakan ialah “mencegah lebih baik daripada mengubati”.Pengawalan penyakit dapat mencegah penyakit daripada merebak dan strategi kawalan penyakit perlu dilakukan mengikut penjadualan yang teratur dan terancang dan ianya adalah seperti :

  1. Memahami dan dapat mengenalpasti penyakit ternakan.
    • Melalui diagnostik am ternakan.
  2. Meningkatkan biokeselamatan perladangan berasaskan penternakan.
    • Menghadkan bilangan orang yang keluar dan masuk kedalam kawasan ladang ternakan.
    • Pakaian dan but yang dipakai oleh mereka merupakan pembawa patogen dan menjadi vektor bagi sesetengah penyakit.
    • Kandang perlulah bersih dan bebas ammonia.
  3. Makanan dan minuman juga boleh menjadi punca merebaknya patogen.
    • Pengurusan yang betul dalam menguruskan soal makan dan minum ternakan.
  4. Pengawalan tikus dan burung ialah permulaan yang baik untuk menghalang najis dan kotoran lain mencemari sanitasi kandang.
    • Burung adalah salah satu agen menyebabkan penyakit Salmonella.
  5. Pengurusan jarum suntikan ternakan.
    • Menggunakan 1 jarum suntikan bagi 1 ternakan (tidak boleh dikongsi dengan ternakan lain) bagi semua jenis rawatan.
    • Jarum suntikan dan bekas ubat vaksin (FMD,HEPTAVAC dan dsb) yang telah digunakan adalah salah satu daripada agen pembawa penyakit merbahaya,jadi ianya perlulah diurus dengan baik atau ditanam ditempat yang jauh daripada ladang ternakan selepas selesai kerja-kerja pemvaksinan dilakukan.
  6. Program pemvaksinan secara berjadual.
    • Suntikan pemvaksinan secara berjadual untuk penyakit merbahaya seperti penyakit Hawar Berdarah dan penyakit Kuku dan Mulut setiap tahun (penyakit ini tidak boleh dirawat menggunakan antibiotik).
    • Vaksinasi Heptavac bagi meningkatkan imunisasi ternakan terhadap penyakit Pasteurella atau Pasteurelosis dan Enterotoksimia setiap tahun.
    • Vaksinasi sanitasi kandang dan peralatan perlulah dilakukan 3-4 kali seminggu (lebih kerap lagi baik).
    • Sampel darah,air kencing,tinja dan calitan cecair hidung perlu dikutip oleh pihak jabatan dan dihantar ke makmal diagnosa.
  7. Rawatan.
    • Asingkan ternakan yang berpenyakit.
    • Tindakan segera merawat stress ternakan.
    • Tindakan segera merawat penyakit ternakan samada mengunakan kaedah konvensional atau kaedah herba/bioteknologi.

PENYAKIT-PENYAKIT TERNAKAN RUMINAN.

Penyakit Hawar Berdarah atau lebih dikenali sebagai Haemoraghic Septicaemia @ H.S sering menyerang ternakan diseluruh Malaysia.Kebiasaannya wabak ini akan menyerang ternakan disekitar bulan Februari dan Mac setiap tahun.

Penyakit H.S ini disebabkan oleh kuman Pasturella Multicido yang biasanya menyerang ternakan ketika ternakan mengalami stress atau tekanan akibat daripada perubahan musim diantara musim tengkujuh ke musim panas.

Ternakan seperti anak lebih mudah dijangkiti berbanding dewasa dan penyakit ini boleh mengakibatkan kematian yang tinggi sehingga boleh mencapai kadar 80% diperingkat ladang.

Pemvaksinan hendaklah dijalankan sebelum atau sekitar bulan September setiap tahun untuk memberi masa kepada ternakan untuk meningkatkan tahap imunisasi badan bagi menghadapi musim tengkujuh.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Hawar Berdarah.

Agen Penyebab : Pasteurella Multocida

Diagnostik :

  1. Lemah.
  2. Murung.
  3. Kurang selera makan.
  4. Kembung.
  5. Demam secara tiba-tiba (suhu 40°C-41.5°C).
  6. Sesak nafas.
  7. Air liur meleleh dengan banyak.
  8. Lendir keluar dari hidung dan mulut.
  9. Tengkuk bengkak.
  10. Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Elakkan daripada faktor yang menyebabkan stress atau tegasan.

✔     Antibiotik seperti Sulphamethazine boleh digunakan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

i.        Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

ii.        Jadual vaksinasi atau pencacaran keatas ternakan boleh dilakukan sebanyak 1 tahun sekali.

iii.        Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi HS (adjuven minyak) secara terjadual seperti :

iv.        HS broth.

v.        Alum-precipitated bacterin.

vi.        Oil adjuvant bacterin.

(Suntikan intra otot).

Penyakit Kuku dan Mulut adalah penyakit berjangkit yang disebabkan oleh virus dan ditemui di Malaysia pada sekitar tahun 1973.Penyakit ini hanya berlaku kepada ternakan yang mempunyai kuku kaki yang terbelah dua (cloven foot) seperti lembu,kambing,kerbau,bebiri dan lain-lain lagi.

Walaupun penyakit ini tidak menyebabkan kadar kematian yang tinggi (kurang daripada 5% diperingkat ladang),tetapi ternakan yang telah dijangkiti oleh penyakit ini akan menyebabkan ekonomi ladang terjejas dan seterusnya membawa kerugian.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kuku Dan Mulut

Agen Penyebab : Virus Picorna

Diagnostik :

✔     Demam.

✔     Lemah.

✔     Kurang selera makan.

✔     Badan panas.

✔     Sakit dibahagian pergelangan kaki.

✔     Air liur meleleh.

✔     Kaki bengkak.

✔     Vesikel (bengkak berair) pada lidah.

✔     Vesikel (bengkak berair) pada mulut.

✔     Vesikel (bengkak berair) pada tetek.

✔     Vesikel (bengkak berair) pada celah-celah kuku.

✔     Berat badan menurun dan susah untuk naik.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan

  1. Tiada rawatan.
  2. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti.
  3. Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh FMD biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.
  4. Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.
  5. Jadual vaksinasi atau pencacaran keatas ternakan hendaklah dilakukan dengan 2 suntikan dalam selang 3 minggu dan suntikan seterusnya boleh dilakukan sebanyak 1 tahun sekali.
  6. Semua aktiviti seperti pergerakkan dan penyebelihan ternakan adalah dilarang.
  7. Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi FMD secara terjadual seperti :
  1. Bivalen -O.
  2. Asia 1.
  3. O1.
  4. A22.

(Suntikan bawah kulit).

Penyakit ini berpunca daripada agen penyakit Mycobacterium Paratuberculosis.Penyakit ini tidak dapat dikesan secara klinikal sehinggalah berlakunya cirit-birit yang berpanjangan.

Penyakit ini berjangkit melalui makanan dan minuman yang telah tercemar oleh najis yang mempunyai agen penyakit tersebut.Biasanya penyakit ini akan menyerang anak yang berumur dibawah umur 30 hari.

Rawatan didalam kes jangkitan penyakit ini selalunya tidak berjaya.Oleh itu kawalan dengan menguji ternakan sebelum masuk ke ladang ternakan (ternakan baru) adalah amat perlu.

Ternakan yang telah diuji positif dengan penyakit ini haruslah diasing singkir daripada kelompok dan disembelih dibawah pengawasan Pegawai Veterinar.Ini adalah kerana agen penyakit ini boleh tersebar kesemua kawasan ladang ternakan dan boleh bertahan selama 1 tahun jika keadaan kawasan sesuai untuk membiak dan merebak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Johne’s.

Agen Penyebab : Mycobacterium Paratubercullosis.

Diagnostik :

✔     Berak cair pada permulaannya dan kemudian bertukar menjadi semakin teruk.

✔     Suhu badan normal.

✔     Selera makan normal.

✔     Berat menurun.

✔     Akan berterusan tanpa disedari.

✔     Mati.

Post mortem :

✔     Dinding usus akan menunjukkan penebalan dan pembesaran yang ketara.

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Tiada rawatan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

Kejadian penyakit ini disebabkan oleh virus Papilloma yang berlaku kepada semua spesis haiwan diseluruh dunia.Pada ternakan biasanya jangkitan ini akan menyebabkan ketumbuhan pada bahagian kulit atau dikenali sebagai ketuat.

Virus ini boleh merebak dan berjangkit melalui sentuhan secara langsung atau tidak langsung dan boleh memasuki kedalam luka pada bahagian badan.

Ketuat biasanya kelihatan pada bahagian kepala terutamanya mata,tengkuk dan bahagian badan yang lain.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Papillomatosis.

Agen Penyebab : Virus Papillomatosis.

Diagnostik :

Ketumbuhan ketuat dibahagian :

✔     Kepala.

✔     Leher.

✔     Bahu.

✔     Belakang.

✔     Abdomen.

✔     Tetek.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Biasanya ia akan sembuh sendiri.
  2. Pembedahan boleh juga dilakukan tetapi sebaik-baik pembedahan bagi membuang ketuat adalah ketika ketuat itu telah besar atau telah mencapai saiz yang maksima.
  3. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi Papillomatosis secara terjadual seperti :

  1. Serotaip Papillomavirus.

*Suntikan vaksin perlulah dilakukan sekali lagi selepas selang satu minggu daripada tempoh suntikan vaksin pertama.

(Suntikan bawah kulit).

(Penyakit Ektoparasit).

Merupakan penyakit yang disebabkan oleh protozoa.Penyakit ini sering berlaku kepada ternakan seperti lembu,kerbau,kambing,bebiri dan lain -lain lagi.Penyakit ini biasanya menyerang ternakan yang berasal dari baka tulen yang diimport sahaja berbanding baka tempatan seperti kambing Katjang yang mempunyai tahap imunisasi yang tinggi terhadap penyakit ini.

Sengkenit adalah agen pembawa penyakit ini dan ianya boleh dipindahkan melalui gigitan dari 1 ternakan kepada  ternakan lain.

Dari sudut ekonomi ladang,gejala penyakit ini boleh membawa kerugian yang tinggi jika tidak dikawal kerana kematian boleh mencapai kadar melebihi 10%.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Babesiosis.

Agen Penyebab : Babesiosis bovis dan babesia bigemina.

Diagnostik :

Kehadiran kutu dibahagian :

✔     Telinga.

✔     Tengkuk.

✔     Mata.

✔     Celah kaki.

Mengakibatkan :

✔     Radang paru-paru.

✔     Gangguan sistem penghadaman.

✔     Kerosakkan buah pinggang.

✔     Membran mukosa kemerah-merahan.

✔     Murung.

✔     Kurang pengeluaran susu.

✔     Kadar pernafasan dan denyutan meningkat.

✔     Gatal.

✔     Kencing berdarah.

✔     Pucat.

✔     Lemah.

✔     Demam (suhu 40°C-41.5°C).

✔     Jaundis (badan kuning-kekuningan akibat daripada kerosakkan bahagian hati).

✔     Haemoglobinuria.

✔     Kurang selera makan.

✔     Gangguan pada sistem saraf.

✔     Ternakan bunting akan mengalami keguguran.

Rawatan Dan Kawalan.

i.        Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

ii.        Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

iii.        Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan semburan racun seperti :

  1. Malathion.
  2. Asuntol.
  3. Berenil.
  4. Typan Blue.

(Penyakit Ektoparasit).

Merupakan penyakit yang disebabkan oleh protozoa.Penyakit ini sering berlaku kepada ternakan seperti lembu,kerbau,kambing,bebiri dan lain -lain lagi.

Parasit kulit,hama dan kulat adalah agen pembawa penyakit ini dan ianya boleh dipindahkan melalui gigitan dari 1 ternakan kepada  ternakan lain.

Dari sudut ekonomi ladang,gejala penyakit ini boleh membawa kerugian yang tinggi jika tidak dikawal kerana kematian boleh mencapai kadar melebihi 10%.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kurap.

Agen Penyebab :

  1. Parasit kulit.
  2. Hama.
  3. Kulat.

Diagnostik :

Kehadiran agen penyebab dibahagian :

✔     Telinga.

✔     Tengkuk.

✔     Mata.

✔     Celah kaki.

✔     Badan.

Mengakibatkan :

✔     Gatal.

✔     Pucat.

✔     Lemah.

✔     Kurang selera makan.

✔     Kulit akan kelihatan :

  1. Botak.
  2. Bulu gugur.
  3. Bernanah.

Rawatan Dan Kawalan.

i.        Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

ii.        Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

iii.        Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan semburan racun dan suntikkan seperti :

  1. Malathion.
  2. Asuntol.
  3. Ivermectin.
  4. Benzybenzoate.

*Semburan perlulah dilakukan selang 10-14 hari sekali.

**Suntikkan perlulah dilakukan selang 3 bulan sekali.

(Penyakit Ektoparasit).

Merupakan penyakit yang disebabkan oleh protozoa.Penyakit ini sering berlaku kepada ternakan seperti lembu,kerbau,kambing,bebiri dan lain -lain lagi.

Agen pembawa penyakit ini dan ianya boleh dipindahkan melalui gigitan dari 1 ternakan kepada  ternakan lain.

Dari sudut ekonomi ladang,gejala penyakit ini boleh membawa kerugian yang tinggi jika tidak dikawal kerana kematian boleh mencapai kadar melebihi 10%.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kutu.

Agen Penyebab :

  1. Boophilus microplus

Diagnostik :

Kehadiran agen penyebab dibahagian :

✔     Telinga.

✔     Tengkuk.

✔     Mata.

✔     Celah kaki.

✔     Badan.

Mengakibatkan :

✔     Gatal.

✔     Pucat.

✔     Lemah.

✔     Kurang selera makan.

✔     Kulit akan kelihatan :

  1. Botak.
  2. Bulu gugur.
  3. Bernanah.

Rawatan Dan Kawalan.

    1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
    2. Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.
    3. Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan semburan racun dan suntikkan seperti :
  1. Malathion.
  2. Asuntol.
  3. Ivermectin.
  4. Benzybenzoate.

*Semburan perlulah dilakukan selang 10-14 hari sekali.

**Suntikkan perlulah dilakukan selang 3 bulan sekali.

(Penyakit Endoparasit).

Helmintiasis atau kecacingan adalah satu penyakit yang disebabkan oleh cacing pita,bulat,kerawit dan lain-lain lagi.Biasanya cacing terdapat didalam sistem penghadaman haiwan ruminan.

Faktor iklim yang lembap di negara ini yang sesuai bagi pembiakan cacing menjadikan ia penyakit yang biasa berlaku dikalangan ternakan terutama di musim hujan.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Helmintiasis.

Agen Penyebab :

Haemonchus,Ostertagia,Trichostrongylus,Strongylus,Fasciola gigantica,Paraphistomum sp.

Diagnostik :

  1. Lemah.
  2. Kurus.
  3. Perut buncit.
  4. Bulu kasar dan kusut.
  5. Cirit-birit.
  6. Kurang selera makan.
  7. Tumbesaran terbantut.
  8. Anemia (kurang darah dan pucat).

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian ubat cacing seperti:

  1. Benzimidazoles.
  2. Levamisole.
  3. Ivermectin.
  4. Piperazine.
  5. Fenotiazine.

✔     Kawalan secara biologi boleh dilakukan dengan penggunaan :

  1. Itik.
  2. Siput jenis Lymnaea.

(Penyakit Endoparasit).

Penyakit Fascioliasis atau jangkitan cacing fluk hati biasanya berlaku dikalangan haiwan ruminan.Cacing dewasa bentuknya seperti daun dan ianya mudah dilihat dan dikenalpasti dengan mata kasar.

Ia bertelur di duktus hempedu hati dan akan keluar bersama-sama najis melalui pundi hempedu dan usus.Cacing ini memerlukan siput jenis Lymnaea sebagai perumah perantara.

Walau bagaimanapun,penternak boleh mengetahui status jangkitan cacing ini dengan membuat pemeriksaan najis ternakan secara rawak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Fascioliasis.

Agen Penyebab :

Haemonchus,Ostertagia,Trichostrongylus,Strongylus,Fasciola gigantica,Paraphistomum sp.

Diagnostik :

✔     Lemah.

✔     Kurus.

✔     Perut buncit.

✔     Bulu kasar dan kusut.

✔     Cirit-birit.

✔     Kurang selera makan.

✔     Tumbesaran terbantut.

✔     Anemia (kurang darah dan pucat).

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian ubat cacing seperti:

  1. Benzimidazoles.
  2. Levamisole.
  3. Ivermectin.
  4. Piperazine.
  5. Fenotiazine.

✔     Kawalan secara biologi boleh dilakukan dengan penggunaan :

  1. Itik.
  2. Siput jenis Lymnaea.

(Penyakit Endoparasit)

Jangkitan cacing Toxocara ini biasanya menyerang anak yang baru lahir dan boleh mengakibatkan anak menjadi lemah dan akhirnya mati dalam masa yang singkat (kurang 3-6 bulan).

Jangkitan penyakit ini berlaku akibat susu ibu yang tercemar dan ditambah dengan keadaan cuaca negara kita yang basah dan lembap yang memudahkan pembiakan dan merebaknya cacing jenis ini.

Sebagai langkah pencegahan,kaedah pemberian makanan dan minuman yang bermutu dan mencukupi kepada ternakan yang bunting akhir bagi melahirkan dan menghasilkan anak-anak yang kuat dan mempunyai tahap imunisasi yang tinggi bagi melawan serangan jangkitan cacing jenis ini.Selain daripada itu,amalan kebersihan kandang perlulah diutamakan.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Toxocara.

Agen Penyebab :

Haemonchus,Ostertagia,Trichostrongylus,Strongylus,Fasciola gigantica,Paraphistomum sp.

Diagnostik :

✔     Lemah.

✔     Kurus.

✔     Perut buncit.

✔     Bulu kasar dan kusut.

✔     Cirit-birit.

✔     Kurang selera makan.

✔     Tumbesaran terbantut.

✔     Anemia (kurang darah dan pucat).

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian ubat cacing seperti:

  1. Benzimidazoles.
  2. Levamisole.
  3. Ivermectin.
  4. Piperazine.
  5. Fenotiazine.

✔     Kawalan secara biologi boleh dilakukan dengan penggunaan :

  1. Itik.
  2. Siput jenis Lymnaea.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Koksidiosis.

Agen Penyebab : Eimeria spp.

Diagnostik :

✔     Serangan jangkitan hanya berlaku pada kandang ternakan yang kotor.

✔     Jangkitan hanya menyerang ternakan yang berumur 4 minggu (anak) dan keatas.

✔     Ternakan yang belum dikuarantin.

✔     Demam.

✔     Anemia (kurang darah).

✔     Pucat.

✔     Hilang selera makan.

✔     Kaki belakang dan ekor berlumuran dengan darah.

✔     Cirit-birit.

Ciri-ciri najis biasanya :

ü  Berdarah.

ü  Berlendir.

ü  Berbau busuk.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian ubat anticoccidia seperti :

  1. Sulphamizathine.
  2. Nitrofurazone.

ü  Rawatan antibiotik adalah seperti :

  1. Sulfonamid.
  2. Amprolium yang dicampurkan dengan air.

Pasteurella atau Pasteurelosis adalah jangkitan normal dan semulajadi flora pada sistem pernafasan ternakan terutama dibahagian pernafasan iaitu tonsil dan naso-faring.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Pasteurelosis.

Agen Penyebab :

  1. Clostridium perfingen type B.
  2. Clostridium perfingen type C.
  3. Clostridium perfingen type D.
  4. Clostridium septicum.
  5. Clostridium tetani.
  6. Clostridium novyi type B.
  7. Clostridium chauvoei.

Diagnostik :

✔     Terdedah kepada semua ternakan.

✔     Demam.

✔     Hidung berhingus.

✔     Batuk.

✔     Sesak nafas.

✔     Murung.

✔     Lemah.

✔     Kurang selera makan.

✔     Kembung.

✔     Kejang otot.

✔     Gangguan pada sistem saraf.

✔     Mulut berbuih.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan kurang berkesan.

✔     Rawatan biasa antibiotik adalah seperti :

  1. Pen-strep.
  2. Tetracycline.
  3. Chloramphenicol.

✔     Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi Pasteurelosis secara terjadual seperti :

  1. Heptavac –P Plus.
  2. Ovivac –P Plus.
  3. Ovipast Plus.
  4. Gianvac 6.

*Suntikan vaksin perlulah dilakukan sekali lagi selepas selang satu bulan (menjelang tengkujuh) daripada tempoh suntikan vaksin pertama bagi ternakan yang belum pernah menerima suntikan vaksinisasi.

**Bagi ternakan yang pernah diberi suntikan vaksinisasi,hanya perlu disuntik setahun sekali sahaja.

(Suntikan intra otot).

Penyakit ini biasanya disebabkan oleh pengurusan makanan yang tidak bersih dan tercemar seperti silaj dan pemakanan yang diberikan terlalu banyak seperti dedak boleh menyebabkan kepada jangkitan penyakit ini di mana bakteria akan mengeluarkan toksin didalam darah.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Enterotoksimia.

Agen Penyebab :

  1. Clostridium perfingen type B.
  2. Clostridium perfingen type C.
  3. Clostridium perfingen type D.
  4. Clostridium septicum.
  5. Clostridium tetani.
  6. Clostridium novyi type B.
  7. Clostridium chauvoei.

Diagnostik :

✔     Terdedah kepada semua ternakan.

✔     Demam.

✔     Hidung berhingus.

✔     Batuk.

✔     Sesak nafas.

✔     Lemah.

✔     Kurang selera makan.

✔     Kembung.

✔     Kejang otot.

✔     Gangguan pada sistem saraf.

✔     Mulut berbuih.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan kurang berkesan.

✔     Rawatan biasa antibiotik adalah seperti :

  1. Pen-strep.
  2. Tetracycline.
  3. Chloramphenicol.

✔     Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi Pasteurelosis secara terjadual seperti :

  1. Heptavac –P Plus.
  2. Ovivac –P Plus.
  3. Ovipast Plus.
  4. Gianvac 6.

*Suntikan vaksin perlulah dilakukan sekali lagi selepas selang satu bulan (menjelang tengkujuh) daripada tempoh suntikan vaksin pertama bagi ternakan yang belum pernah menerima suntikan vaksinisasi.

**Bagi ternakan yang pernah diberi suntikan vaksinisasi,hanya perlu disuntik setahun sekali sahaja.

(Suntikan intra otot).

PENYAKIT ZOONOTIK.

Penyakit zoonotik adalh penyakit yang berjangkit atau infestasi yang dikongsi bersama diantara ternakan dan manusia secara semulajadi.

Penyakit-penyakit ini boleh dipindahkan samada secara lansung atau tidak langsung seperti :

  1. Terpegang ternakan yang telah dijangkiti atau bahan-bahan yang telah dijangkiti.
  2. Gigitan ternakan yang telah dijangkiti.
  3. Jangkitan daripada titisan udara atau semburan kedalam system pernafasan manusia semasa bernafas,bersin atau batuk.
  4. Kesan luka yang terdedah secara langsung atau tidak langsung keatas manusia.

Manusia atau orang-orang yang mudah dijangkiti oleh penyakit zoonotik ini adalah terdiri daripada :

  1. Bayi dan kanak-kanak kecil (sistem pertahanan badan yang rendah dan lemah).
  2. Perempuan yang mengandung.
  3. Orang-orang tua.
  4. Orang-orang yang mempunyai sistem pertahanan badan yang rendah secara semulajadi dan berpenyakit.
  5. Individu atau para penternak yang mengendalikan ternakan secara langsung atau tidak langsung setiap masa.

Kesan penyakit zoonotik ke atas manusia adalah seperti :

  1. Sakit seperti demam berpanjangan.
  2. Kematian pada kes-kes tertentu.
  3. Melumpuhkan sistem reproduktif manusia.

Oleh kerana terdapatnya penyakit zoonotik ini,individu atau para penternak yang bekerja secara langsung atau tidak langsung dengan ternakan tersebut ini,dinasihatkan mematuhi peraturan kod amalan biokeselamatan dan kesihatan dalam penternakan bagi mengendalikan ternakan secara berhemah setiap masa.

Peralatan bagi mengendalikan ternakan secara berhemah adalah seperti :

  1. But getah (kasut yang menutupi keseluruhan kaki).
  2. Topi.
  3. Baju dan seluar (pakaian yang sentiasa ditukar).
  4. Sarung tangan getah.
  5. Penutup mulut.
  6. Cecair sucihama (Dettol).

Penyakit-penyakit zoonotik yang biasa dikenalpasti adalah seperti :

  1. CLA.
  2. Brusellosis.
  3. Johne’s.
  4. Meliodosis.
  5. Salmonella.
  6. Parasit darah.
  7. Dan lain-lain lagi.

Zoonotik.

Penyakit ini adalah merupakan satu penyakit yang amat penting untuk dibasmi kerana daripada sudut ekonomi ladang ternakan biasanya kadar jangkitan yang boleh mencecah sehingga 18% bagi satu-satu ladang ternakan.

Penyakit ini disebabkan oleh sejenis bakteria yang dikenali sebagai Corynebacterium pseudotuberculosis.

Bagi mengelakkan penyakit ini berlaku,pemilihan baka ternakan yang hendak diternak perlulah dipilih dari ladang yang bebas daripada penyakit ini.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Limfadenitis Kaseus (CLA).

Agen Penyebab : Corynebacterium Pseudotuberculosis.

Diagnostik :

Bengkak di bahagian :

✔     Telinga.

✔     Bahu.

✔     Celah kaki.

Bisul di bahagian :

✔     Telinga.

✔     Bahu.

✔     Celah kaki.

✔     Keluar nanah.

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Aktiviti seperti program pemotongan kuku terhadap semua ternakan perlulah dilakukan dengan berhati-hati supaya dapat mengelakkan kecedaraan seperti berdarah pada kuku.

✔     Rawatan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan :

  1. Lakukan pembedahan bagi mengeluarkan nanah.
  2. Suntikkan antibiotik sebanyak 3 kali berturut-turut.

✔     Kawalan boleh dilakukan dengan :

  1. Takai ternakan yang positif.

*Bagi personel yang mengendalikan ternakan secara langsung atau tidak langsung perlulah melakukan ujian darah bagi penyakit ini kerana CLA adalah penyakit zoonotik.

**Pengambilan ubat antibiotik spektrum luas adalah digalakkan.

Zoonotik.

Menurut kajian yang telah dijalankan oleh UPM pada tahun kebelakangan ini,kejadian penyakit ini disebabkan oleh agen penyakit Leptospira Hardjo dan Leptospira Pomona (bawaan tanah dan serangga dan haiwan perosak) semakin meningkat di Malaysia.

Kejadian keguguran serentak pada ternakan yang bunting akhir merupakan gejala utama permulaan jangkitan penyakit ini pada peringkat awal.Bagi kawasan yang kerap berlaku jangkitan keguguran yang sudah lama,gejala jangkitan ini akan berlaku kepada ternakan muda yang bunting akhir dan ianya tidak berlaku serentak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Leptospira Leptospirosis.

Agen Penyebab :

(Leptospira Interrgovans Serovars) :

  1. Pomona.
  2. Tarrasovi.
  3. Hardjo.

Diagnostik :

Anak.

✔     Demam.

✔     Lemah.

✔     Hilang selera makan.

✔     Sesak nafas.

✔     Kencing berdarah.

✔     Suhu badan 40°C-41.5°C.

Dewasa.

✔     Susu kurang.

✔     Susu akan berwarna kuning.

✔     Keguguran.

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Suntikan antibiotik untuk mengelakkan jangkitan berulang.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

✔     Kawalan tikus sebagai agen pembawa penyakit.

✔     Ternakan jangan dibiarkan meragut dalam kawasan tanah yang baru dibajak.

*Bagi personel yang mengendalikan ternakan secara langsung atau tidak langsung perlulah melakukan ujian darah bagi penyakit ini kerana Leptospirosis adalah penyakit zoonotik.

**Pengambilan ubat antibiotik spektrum luas adalah digalakkan.

Zoonotik.

Merupakan penyakit yang sering berlaku dinegara-negara yang beriklim tropika.Wabak penyakit biasanya berlaku pada musim hujan dan kawasan tanah yang rendah dan lembap.

Punca jangkitan ini adalah disebabkan daripada :

  1. Najis ternakan.
  2. Makanan dan minuman yang telah dijangkiti.
  3. Gigitan serangga.
  4. Geseran kulit.
  5. Aktiviti pernafasan.
  6. Penyakit bawaan tanah seperti :

ü  Kolam air yang baru digali.

ü  Tanah yang baru dibajak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Meliodosis.

Agen Penyebab : Pseudomonas dan Pseudomallei.

Diagnostik :

✔     Kematian ternakan dalam masa 7 hari (sakit).

✔     Lemah.

✔     Demam.

✔     Kurang selera makan.

✔     Batuk.

✔     Lendir di hidung.

✔     Post mortem boleh dilakukan bagi memerhatikan bengkak pada nodus limfa dan organ dalaman yang lain.

✔     Pneumonia.

✔     Gangguan sistem saraf seperti :

  1. Jalan tidak teratur.
  2. Berpusing setempat.
  3. Mengigil.

Rawatan Dan Kawalan.

✔     Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Tiada rawatan yang berkesan.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

*Bagi personel yang mengendalikan ternakan secara langsung atau tidak langsung perlulah melakukan ujian darah bagi penyakit ini kerana Meliodosis adalah penyakit zoonotik.

**Pengambilan ubat antibiotik spektrum luas adalah digalakkan.

Zoonotik.

Tahukah anda ternakan yang bunting boleh mengalami keguguran?Salah satu punca keguguran adalah disebabkan oleh penyakit ini.

Sekiranya ternakan anda mengalami keguguran pada bunting akhir (bulan ke-4),Brusellosis hendaklah disyaki.

Kuman penyakit ini berada didalam rahim semasa peringkat bunting serta boleh keluar melalui bendalir rahim,anak yang gugur dan air susu.

Biasanya jangkitan ini berlaku melalui makanan serta minuman ternakan yang telah tercemar.

Sistem pembiakkan pejantan juga boleh dijangkiti oleh penyakit ini.Kuman akan menyerang buah zakar dan salurannya serta secara semulajadi berada didalam air mani pejantan.

Penyakit ini boleh dikesan melalui gejala keguguran dan disahkan melalui ujian darah oleh Jabatan Perkhidmatan Haiwan.

Penyakit Brusellosis ini telah diwartakan sebagai penyakit yang merbahaya oleh Jabatan Perkhidmatan Haiwan dan setiap kejadian perlulah dilapor dengan kadar segera bagi tindakan boleh diambil oleh pihak tertentu.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Bruselosis.

Agen Penyebab : Brusella abortus.

Diagnostik :

✔     Keguguran saat akhir.

✔     Terlekat uri.

✔     Kematian anak dalam kandungan.

✔     Penurunan kadar kesuburan.

✔     Penurunan kadar pengeluaran susu.

✔     Buah dan zakar pejantan bengkak.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan kurang berkesan.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

✔     Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi Bruselosis secara terjadual seperti :

  1. S19.
  2. 45/20.
  3. RB 51.

*Suntikan dibawah kulit.

**Bagi personel yang mengendalikan ternakan secara langsung atau tidak langsung perlulah melakukan ujian darah bagi penyakit ini kerana Bruselosis adalah penyakit zoonotik.

***Pengambilan ubat antibiotik spektrum luas adalah digalakkan.

Zoonotik.

Merupakan penyakit zoonotik dimana penyakit haiwan boleh menjangkiti manusia.Penyakit ini lebih dikenali sebagai TB atau batuk kering.Dalam ternakan ia disebabkan oleh jangkitan bakteria Mycobacterium Bovis.

Jangkitan ini boleh menyerang anak melalui susu daripada ibu yang telah dijangkiti dan kepada ternakan yang dewasa biasanya jangkitan ini berlaku akibat daripada aktiviti sentuhan dan pernafasan.

Penyakit ini boleh dikesan dan disahkan melalui ujian darah oleh Jabatan Perkhidmatan Haiwan.

Penyakit Tuberkulosis ini telah diwartakan sebagai penyakit yang merbahaya oleh Jabatan Perkhidmatan Haiwan dan setiap kejadian perlulah dilapor dengan kadar segera bagi tindakan boleh diambil oleh pihak tertentu.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Tuberkulosis.

Agen Penyebab : Mycobacterium Bovis.

Diagnostik :

✔     Batuk kering yang berterusan.

✔     Mati secara mengejut.

✔     Post mortem segera dan hasil keputusan post mortem tersebut akan menunjukkan terdapatnya nodul atau bisul dikawasan organ seperti :

  • Paru-paru.
  • Nodus limpa.
  • Usus.
  • Sistem pembiakkan.
  • Sistem saraf.
  • Tulang.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan kurang berkesan.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

Zoonotik.

Penyakit ini boleh menyebabkan ternakan menjadi kurus,penurunan berat badan,kadar kesuburan dan pengeluaran susu.

Biasanya jangkitan ini boleh menyerang ternakan yang berumur 1 bulan keatas.Bagi kes-kes yang tertentu,penyebaran penyakit ini kepada ternakan-ternakan yang lain boleh mencapai kadar 70%-80% dan boleh menyebabkan kematian yang mencecah kadar 5%-7%.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Puru.

Agen Penyebab : Contagius ectyma.

Diagnostik :

✔     Penurunan berat badan.

✔     Penurunan kadar kesuburan.

✔     Penurunan kadar pengeluaran susu.

✔     Menyerang anak yang sedang menyusu.

✔     Kawasan yang biasa dijangkiti :

  1. Mulut.
  2. Bibir.
  3. Gusi.
  4. Kelopak mata.
  5. Tetek.
  6. Celah kuku.
  7. Badan.

✔     Penurunan berat badan.

✔     Kudis akan terbentuk.

✔     Pertumbuhan kulit yang menggerutu.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Rawatan keatas ternakan boleh dibuat dengan :

  1. Membersihkan kawasan jangkitan puru dengan forcep.
  2. Sapukan iodine atau krim acriflavin atau ubat biru.

✔     Kawalan keatas ternakan hanyalah boleh dilakukan dengan pemberian vaksinasi Puru secara terjadual seperti :

  1. Autogenous.

*Suntikan dibawah kulit.

**Pengambilan ubat antibiotik spektrum luas adalah digalakkan.

Merupakan penyakit yang disebabkan oleh jangkitan kuman yang dikenalpasti oleh Fusobacterium Necophorum.Ia menjangkiti ternakan melalui kerosakkan kulit dan tisu lembut pada kuku kaki serta luka disebabkan oleh terkena benda atau objek tajam.

Penyakit ini boleh mengakibatkan pengurangan ketara pada berat badan ternakan yang telah dijangkiti.Oleh yang demikian penternak perlulah memberi perhatian yang lebih terhadap tanda-tanda penyakit ini.Penyakit ini boleh merebak melalui cecair yang dikeluarkan dari kuku ternakan yang telah dijangkiti kepada ternakan yang lain.

Penyakit ini menyerang ternakan pada semua peringkat usia dan jangkitan adalah melalui kontaminasi atau pencemaran persekitaran samada dikawasan kandang,makanan dan minuman yang berada dalam keadaan lembap dan basah.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Reput Kaki.

Agen Penyebab :

  1. Fusiformis.
  2. Spirochaeta.
  3. Objek tajam.

Diagnostik :

✔     Bengkak dicelah kuku.

✔     Bernanah dan berbau busuk.

✔     Tempang.

✔     Kaki terasa panas.

✔     Sakit bila dipicit.

✔     Boleh merebak ke bahagian sendi.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

✔     Aktiviti seperti program pemotongan kuku terhadap semua ternakan perlulah dilakukan dengan berhati-hati supaya dapat mengelakkan kecedaraan seperti berdarah pada kuku.

✔     Rawatan keatas ternakan boleh dibuat dengan :

  1. Memotong dan membersihkan kawasan kuku kaki.
  2. Rendamkan dalam cecair 5% kuprum sulfat sekali selama 3 hari berturut-turut.
  3. Sediakan footbath bagi tiap-tiap kandang.
  4. Suntikkan antibiotik Pen-Strep.

Penyakit jangkitan jenis ini selalunya dibawa oleh lalat,rumput yang panjang dan habuk.

Jangkitan ini biasanya merebak melalui sentuhan dan terhidu titisan daripada ternakan yang telah dijangkiti di dalam kandang ternakan.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Mata Merah.

Agen Penyebab :

  1. Bakteria.
  2. Virus.
  3. Klamidia.

Diagnostik :

✔     Mata merah.

✔     Berselaput merah jambu.

✔     Berair.

✔     Bengkak.

✔     Buta.

✔     Seterusnya ternakan tidak dapat makan dengan sempurna dan mengakibat berat badab menurun.

✔     Lemah.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

✔     Rawatan keatas ternakan boleh dibuat dengan :

  1. Suntikan antibiotik.
  2. Semburan Pink Eye Spray.

Kejadian pernah direkodkan berlaku pada tahun 1987 apabila kambing dan bebiri daripada Australia dibawa masuk.Setakat ini penyakit Lidah Biru ini hanya merebak di negeri Selangor,Johor,Perlis dan Negeri Sembilan sahaja.

Stress atau tegasan yang dialami oleh ternakan yang menyebabkan terjadinya penyakit jenis ini.Julat kejadian dianggarkan 2%-30%,sementara kadar kematian adalah sebanyak 50%-51%.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Lidah Biru.

Agen Penyebab :

  1. Orbivirus (bawaan lalat).
  2. Genis Culicoides (bawaan nyamuk).

Diagnostik :

✔     Demam.

✔     Sakit bahagian hidung.

✔     Ulser di bahagian mulut.

✔     Tempang.

✔     Kurus.

✔     Lemah.

✔     Sukar untuk makan.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tiada rawatan khusus.

✔     Rawatan hanya diberikan bergantung kepada diagnostik penyakit ternakan sahaja.

✔     Kawalan lalat pembawa penyakit dibuat sebanyak 3 kali dalam sebulan.

✔     Kaedah mengasap kandang selalu hendaklah dibuat sekerap yang mungkin bagi menghalau nyamuk atau tanam serai wangi disekeliling kandang.

✔     Tunggu ujian serologi dan kultur pihak Veterinar.

✔     Ternakan yang berpenyakit atau disyaki dijangkiti oleh penyakit ini biasanya disembelih dan ditanam sekurang-kurangnya 4 kaki dalam tanah.

Penyakit ini biasanya disebabkan oleh :

  1. Pemberian makanan seperti kekacang secara berlebihan yang mengandungi konsentrasi protein yang tinggi dan mudah diserap.
  2. Pemakanan dedaun yang beracun.
  3. Pemakanan kekacang yang menpunyai bahan nitrogen yang tinggi.
  4. Terlalu banyak makan dedak.
  5. Pertukaran jenis makanan baru yang terlalu mendadak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kembung.

Agen Penyebab : Makanan.

Diagnostik :

✔     Bahagian atas sebelah kiri abdomen diantara tulang rusuk terakhir dan tulang pelvik mengembung.

✔     Bunyi abdomen seperti gendang apabila diketuk.

✔     Resah.

✔     Kadar pernafasan yang cepat dan tidak stabil.

✔     Memanjangkan leher ketika bernafas.

✔     Tiada selera makan.

✔     Ternakan akan menendang bahagian bawah abdomen.

✔     Terbaring dan mengerang kesakitan.

✔     Mati dengan pantas.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Jaga pemakanan.
  3. Gunakan agen defoaming seperti therabloat atau minyak sayur atau minyak kelapa sawit dengan menggunakan tiub perut melalui mulut.
  4. Gunakan trokal dan kanula bagi proses tebuk perut rumen bagi mengeluarkan gas.
  5. Penggunaan ubat pencegah kembung.
  6. Beri makanan yang mempunyai kadar fiber atau serabut yang tinggi seperti rumput kepada ternakan.
  7. Pastikan air sentiasa diberi.

Penyakit ini biasanya berlaku pada ibu diperingkat akhir kebuntingan yang mana ianya disebabkan oleh kekurangan zat makanan terutama zat tenaga iaitu kandungan glukosa didalam darah.

Ibu yang bunting biasanya memerlukan banyak kandungan glukosa iaitu sebanyak 3% lebih daripada ternakan yang lain.Sumber-sumber glukosa yang mudah didapati ialah penggunaan gula merah atau molas yang dicampurkan dalam dedak.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Keracunan Bunting.

Agen Penyebab : Kekurangan Glukosa.

Diagnostik :

✔     Kurang selera makan.

✔     Berjalan tidak menentu.

✔     Mengigit gigit dan leher.

✔     Kepala sentiasa mendongak keatas.

✔     Gelisah.

✔     Kejang otot.

✔     Koma.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Jaga pemakanan dengan memberi makanan yang seimbang dan berkhasiat yang berasaskan karbohidrat.
  3. Kurangkan stress atau tegasan pada ternakan.
  4. Suntikan 50ml-100ml cecair Kalsium Borongglukonate kedalam darah dan separuh lagi dibawah kulit.
  5. Rawatan perlu diulang sehingga ibu boleh makan dan minum.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Keracunan Nitrat.

Agen Penyebab : Keracunan makanan.

Diagnostik :

✔     Susah untuk bernafas.

✔     Tercungap-cungap.

✔     Air liur meleleh.

✔     Cirit-birit.

✔     Kembung.

✔     Suhu badan menurun.

✔     Mengigil.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang dijangkiti.
  2. Rawat menggunakan cuka sebanyak 100ml setiap 1 jam sekali sehinggga 5 sesi.
  3. Jika dos tidak sesuai,naikkan sedikit demi sedikit pemberian cuka sehingga sembuh.
  4. Selepas ternakan sembuh,berikan molas dan air garam bagi merawat keletihan dan redakan tegasan penyakit.
  5. Pastikan ternakan diberi makanan yang sempurna.

(Penyakit Saluran Pernafasan).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Rinotrakeitis Bovin.

Agen Penyebab : Virus Herpes-1.

Diagnostik :

✔     Lemah.

✔     Tiada selera makan.

✔     Demam dengan suhu badan 40°C-41.5°C.

✔     Lendir keluar dari hidung.

✔     Keluar darah.

✔     Kadar pernafasan meningkat.

✔     Keluar air liur yang banyak.

✔     Keguguran.

✔     Lendir yang kering akan membentuk kerumping dan apabila kerumping ditanggalkan,tisu bawah berwarna merah.

✔     Pernafasan terganggu akibat daripada terbentuknya lapisan membran didalam kerongkong.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Tiada rawatan yang khusus.
  3. Pemvaksinan atau pencacaran boleh dilakukan terhadap semua ternakan kecuali ternakan yang bunting sahaja kerana ia akan menyebabkan keguguran.
  4. Rawatan hanya diberikan bergantung kepada diagnostik penyakit ternakan sahaja.

(Penyakit Demam 3 hari).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Efemera (Penyakit 3 hari).

Agen Penyebab : Virus Rhabdo.

Diagnostik :

Hari Pertama.

✔     Demam dengan tiba-tiba.

✔     Kurang selera makan.

✔     Pengeluaran susu akan berkurangan.

✔     Sembelit.

✔     Cirit-birit.

✔     Pernafasan dan denyutan jantung akan meningkat.

✔     Mata berair.

✔     Hidung berair.

✔     Mengigil.

✔     Lemah.

✔     Sentiasa mengelengkan kepala.

✔     Ternakan yang bunting boleh mengalami keguguran.

Hari Kedua.

✔     Kejang otot.

✔     Kaki lemah.

✔     Tempang.

✔     Ternakan akan duduk sambil kaki belakangnya terjulur dan kepala akan tertunduk kesisi bahagian badan.

Hari Ketiga.

✔     Mula akan makan dan minum.

✔     Kembali sihat.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Tiada rawatan yang khusus.
  3. Rawatan hanya diberikan bergantung kepada diagnostik penyakit ternakan sahaja.
  4. Ternakan perlu dijaga,diurus dan diberi makanan dengan baik.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Demam Katar Maglinan.

Agen Penyebab : Virus Herpes Bovin 3.

Diagnostik :

✔     Jangkamasa penyakit ini biasanya berlaku dalam tempoh 4-14 hari.

✔     Akut dalam masa 1-2 hari.

✔     Mati dengan tiba-tiba bagi kes akut yang teruk.

✔     Kronik dalam masa 4 minggu.

✔     Susah untuk bernafas.

✔     Hidung dan mata berair jernih.

✔     Hidung keluar nanah.

✔     Radang pada bahagian atas hidung dan mulut.

✔     Terbentuk selaput mata merah yang berwarna kehitaman.

✔     Gangguan sistem saraf.

✔     Kurus.

✔     Cirit-birit.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Tiada rawatan yang khusus.
  3. Rawatan hanya diberikan bergantung kepada diagnostik penyakit ternakan sahaja.
  4. Suntikan antibiotik untuk mengelakkan jangkitan berulang oleh bakteria.
  5. Lembu,kerbau,kambing dan bebiri tidak dibenarkan meragut bersama-sama dalam satu kawasan ragut.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Dermatophilosis.

Agen Penyebab : Dermatophillus Congolensis.

Diagnostik :

✔     Bulu gugur.

✔     Kulit berkerumping tajam.

✔     Bernanah.

✔     Botak.

✔     Bagi anak,tanda ini akan bermula dari kepala dan leher.

✔     Bagi ternakan dewasa,tanda ini akan bermula dari bahu,belakang dan akan memanjang kebelakang hingga ke tulang dada.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Suntikan antibiotik untuk mengelakkan jangkitan berulang.

(Penyakit Salmonella).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Salmonelosis.

Agen Penyebab : Salmonella dublin.

Diagnostik :

Peringkat Serangan Hawar (Septisemia).

✔     Anak yang baru lahir akan mengalami demam 40°C-41.5°C.

✔     Mati dalam tempoh 24-48 jam.

✔     Kadar kematian boleh mencapai 100%.

Peringkat Serangan Radang Usus.

✔     Demam 40°C-41.5°C.

✔     Najis akan kelihatan seperti :

➢     Cirit-birit.

➢     Berlendir.

➢     Berbau busuk.

Peringkat Serangan Biasa.

✔     Kurus.

✔     Kurang selera makan.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Ujian makmal veterinar bagi bakteriologi dan serologi.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

Peringkat Serangan Hawar (Septisemia).

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Penggunaan Sulfonamide bagi suntikan antibiotik untuk mengelakkan jangkitan berulang.

Peringkat Serangan Radang Usus.

  1. Rawatan melalui mulut menggunakan ubat seperti Nitrofuran dan neomycine.

Peringkat Serangan Biasa.

✔     Air garam.

✔     Cuka.

✔     Isotonik.

✔     Glukosa.

*bagi merawat ternakan yang lemah dan cirit-birit.

(Penyakit E.coli).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kolibasilosis.

Agen Penyebab : Escherichia coli.

Diagnostik :

Peringkat Serangan Enterik kolibasilosis.

✔     Najis akan kelihatan seperti :

➢     Cirit-birit.

➢     Berlendir.

➢     Berbau busuk.

➢     Berdarah.

➢     Berwarna kuning-kehijauan atau coklat muda.

✔     Demam.

✔     Tiada selera makan.

✔     Mata cengkung.

✔     Kurus.

✔     Mati.

Peringkat Serangan Hawar kolibasilosis(Septisemia).

✔     Demam.

✔     Lemah.

✔     Tiada selera makan.

✔     Cirit-birit.

✔     Rebah secara tiba-tiba.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Ujian makmal veterinar bagi bakteriologi.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

Peringkat Serangan Enterik kolibasilosis.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Penggunaan Sulfonamide bagi suntikan antibiotik untuk mengelakkan jangkitan berulang.

Peringkat Serangan Hawar kolibasilosis(Septisemia).

  1. Rawatan melalui mulut menggunakan ubat seperti Nitrofuran dan neomycine.

Peringkat Serangan Biasa.

✔     Air garam.

✔     Cuka.

✔     Isotonik.

✔     Glukosa.

*bagi merawat ternakan yang lemah dan cirit-birit.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Luka Berdarah.

Agen Penyebab : Kecederaan yang tidak dirawat.

Diagnostik :

✔     Luka akan menjadi busuk dan berulat.

✔     Gelisah.

✔     Gatal.

✔     Tiada selera makan.

✔     Kurus.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Gunakan Negasunt bagi membunuh ulat.

✔     Buang ulat menggunakan forcep.

✔     Gunakan Hydrogen peroxide untuk membuang tisu yang mati.

✔     Sapukan iodine.

✔     Ternakan perlu diberi suntikan antibiotik untuk mengawal demam.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

✔     Kawalan lalat pembawa penyakit dibuat sebanyak 3 kali dalam sebulan.

(Penyakit Riket).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Riket atau Lemah Tulang.

Agen Penyebab : Kekurangan vitamin dan mineral.

Diagnostik :

✔     Kejang ketika berjalan.

✔     Sendi kaki membengkak terutama dibahagian hadapan kaki.

✔     Tulang belakang menunjukkan bentuk yang abnormal.

✔     Tempang.

✔     Suka duduk.

✔     Gigi lambat tumbuh.

✔     Tidak teratur.

✔     Mudah rosak.

✔     Tulang lemah.

✔     Mudah patah.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pemberian makanan yang seimbang seperti Ca,P dan vitamin D yang banyak dalam makanan.

(Penyakit Arthritis).

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Sakit Sendi atau Arthritis.

Agen Penyebab : Kekurangan kolostrum.

Diagnostik :

✔     Sendi bengkak.

✔     Sendi terasa sakit.

✔     Sendi terasa panas.

✔     Sendi yang perlu diperhatikan adalah sendi keting dan sendi lutut.

✔     Tempang.

✔     Mati.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Asingkan ternakan yang telah dijangkiti penyakit.
  2. Tiada rawatan yang khusus.
  3. Suntikan antibiotik boleh digunakan termasuklah penicillin,tetracyclin,mycin,neomycin dan gentamycin.

✔     Tempat dan alatan yang tercemar perlulah disucihama.

✔     Kandang perlulah dalam keadaan yang sentiasa kering.

✔     Pastikan anak yang baru dilahirkan mendapat susu kolostrum.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Vitamin A.

Agen Penyebab : Kekurangan Vitamin.

Diagnostik :

✔     Kornea mata menjadi kelabu,tebal,berair dan buta.

✔     Rabun malam.

✔     Lemah.

✔     Lumpuh.

✔     Kaki bengkak.

✔     Cirit – birit sekali sekala.

✔     Bulu kasar.

✔     Penurunan kadar pembiakkan.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pastikan pemberian makanan seimbang yang mengandungi rumput atau daun hijau yang mempunyai karoten (provitamin).
  2. Gunakan alkohol vitamin A yang banyak ditemui didalam kandungan minyak ikan dan minyak masak.
  3. Suntikan vitamin setiap 2 bulan sekali.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Vitamin D.

Agen Penyebab : Kekurangan Vitamin.

Diagnostik :

✔     Pertumbuhan terbantut.

✔     Kadar pembiakkan terbantut.

✔     Kadar pengeluaran susu berkurangan.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pemberian makanan yang berasaskan rumput yang telah dijemur seperti hay atau rumput kering.
  2. Penggunaan minyak ikan dan minyak hati ikan.
  3. Suntikan vitamin setiap 2 bulan sekali.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Vitamin E.

Agen Penyebab : Kekurangan Vitamin.

Diagnostik :

✔     Otot lemah.

✔     Gangguan saraf.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pemberian makanan campuran seperti rumput dan bijiran (gandum,jagung,soya dan lain-lain lagi).
  2. Penggunaan minyak sawit mentah (CPO) dalam diet makanan.
  3. Suntikan vitamin setiap 2 bulan sekali.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Vitamin K.

Agen Penyebab : Kekurangan Vitamin.

Diagnostik :

✔     Kurang darah.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pemberian makanan campuran seperti rumput dan biji benih.
  2. Suntikan vitamin setiap 2 bulan sekali.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Mineral Kalsium dan Fosforus.

Agen Penyebab : Kekurangan mineral.

Diagnostik :

✔     Pertumbuhan terbantut.

✔     Pembiakkan terganggu.

✔     Otot lemah.

✔     Lutut besar.

✔     Mudah patah tulang.

✔     Gigi mudah tercabut.

✔     Lemah.

✔     Kurang darah.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Pastikan pemberian makanan seimbang antara rumput dan dedak.
  2. Penggunaan trikalsium fosfat atau dikalsium fosfat sebagai makanan tambahan.
  3. Penggunaan garam jilatan seperti Phosrich Rockies.

Implementasi sistem diagnostik secara teknikal dan rawatan peringkat ladang bagi penternak.

Penyakit : Penyakit Kekurangan Mineral Kobalt.

Agen Penyebab : Kekurangan mineral.

Diagnostik :

✔     Kurang makan.

✔     Kurus.

✔     Berat badan menurun.

✔     Otot lemah.

✔     Lemah.

✔     Kurang darah.

Rawatan Dan Kawalan.

  1. Kurangkan pemberian makanan yang berasaskan rumput yang banyak.
  2. Penggunaan “Co bullet” atau vitamin B12 dalam makanan atau garam jilatan.

12

PELAN RAWATAN KECEMASAN TERNAKAN PERINGKAT LADANG

Keterangan bab :

Dalam bab ini,penternak di beri pilihan untuk mengaplikasi kaedah rawatan alternatif yang menggunakan bahan tertentu atau bahan yang mudah di dapati bagi merawatan pelbagai penyakit ternakan tanpa terikat dengan kaedah rawatan dan ubat-ubatan system konvensional.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Rawatan kepada penyakit-penyakit ternakan ini hanya bersifat fizikal atau luaran yang boleh di diagnostik secara rawak dan umum.
  1. Semua aplikasi dan implementasi ini adalah kaedah mudah bagi rawatan kecemasan ternakan di peringkat ladang.
  1. Penggunaan bahan rawatan adalah bersifat boleh ubahsuai dan boleh di tentukan oleh penternak mengikut citarasa sendiri.
  1. Di galakkan jika penternak ada inisiatif sendiri dalam mencuba kaedah rawatan menggunakan bahan semulajadi seperti herba.
  1. Pengurusan mampan dalam mengaplikasi rawatan kecemasan ternakan dengan menggunakan sumber semulajadi.

PELAN RAWATAN KECEMASAN PERINGKAT LADANG.

Sebenarnya pelan rawatan kecemasan ternakan peringkat ladang ini adalah satu koleksi rawatan kepada ternakan ruminant yang telah di kumpul dan di himpun secara kolektif dan intensif melalui amalan atau perbuatan seperti petua yang di turunkan dari satu pihak kepada pihak yang lain terutama dalam kitaran golongan para penternak itu sendiri.

Petua-petua bagi rawatan penyakit ternakan ini biasanya melibatkan penyakit-penyakit yang bersifat fizikal yang tidak melibatkan aspek atau keperluan teknikal makmal veterinar (kultur,serologi,bakterologi dan lain-lain lagi).

Tetapi dalam masa yang sama kepakaran dalam mendiagnostik secara rawak atau umum perlu ada bagi mengenalpasti penyakit ternakan dan seterusnya mengubati dengan kadar segera.

Walaupun di lihat agak sedikit kontroversi dalam kaedah rawatan terutama dalam penggunaan bahan-bahan rawatan berbanding rawatan ubat-ubatan secara konvensional tetapi ianya tidak harus di ketepikan kerana ada aplikasi rawatan ini terbukti mujarab dan paling penting sekali ialah harga sangat murah dan mudah hendak di sediakan.

Kaedah dan aplikasi rawatan yang telah di sediakan ini hanya sebahagian sahaja dan di harap warga penternak khususnya di luar sana mengambil inisiatif mencuba atau mempelbagaikan kaedah rawatan dengan menggunakan sumber semulajadi terutama penggunaan herba bagi mengubati penyakit-penyakit ternakan.

Paling menarik,persediaan kaedah rawatan ini bersifat sangat fleksibel di mana bahan rawatan yang hendak di gunakan boleh di ubahsuai mengikut citarasa sendiri.

KEBAIKAN.

  1. Boleh di aplikasikan oleh semua warga penternak ruminan.
  2. Memberi faedah kepada golongan penternak di kawasan luar Bandar atau pendalaman yang sukar untuk mendapat bekalan ubat-ubatan yang sesuai.
  3. Harga sangat murah dan begitu mudah untuk di sediakan.
  4. Boleh mengurangkan kos pengurusan kesihatan lading ternak.
  5. Tidak perlu kepakaran yang tinggi dalam menentukan kaedah rawatan penyakit ternakan.
  6. Pengurusan mampan dalam rawatan penyakit ternakan yang menggunakan sumber semulajadi dan murah.

KEBURUKAN.

  1. Rawatan sedikit terbatas kerana melibatkan penyakit-penyakit yang bersifat luaran dan fizikal sahaja (yang boleh di lihat secara rawak).
  2. Masih ada penternak tidak percaya atau was-was dengan kaedah dan aplikasi rawatan ini.

KUTU

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO : 100 ml
Molas/gula merah : 100 ml
Alkohol 15%-40%/air tuak/air tapai : 100 ml
Cuka makan : 100 ml
Air cucian beras pertama/kedua : 1000 ml
Halia : Sebesar ibu jari
Lengkuas : Sebesar ibu jari
Daun cekor : Sebesar ibu jari
Kunyit : Sebesar ibu jari
Temu lawak : Sebesar ibu jari
Sireh : 3-5 helai
Bawang putih : 3-10 ulas
Bawang merah : 3-10 ulas
Daun mint/semambu : Ikut keperluan
Botol : Plastik/kaca

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan pengisar,gunakan air cucian beras yang pertama atau kedua.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu cuka makan,alkohol,molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

BIMO : 100 ml
Molas/gula merah : 100 ml
Bionutrien bawang putih : 100 ml
Bionutrien kunyit : 100 ml
Bionutrien halia : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.Goncang sehingga rata.
  2. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  3. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  4. Selepas 15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  5. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Garam : 2 kg
Cuka makan : 2000 ml
Air : secukupnya

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.
  2. Goncang sehingga rata.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi dengan air sebanyak 20 liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Boleh digunakan sebagai bahan mandian ruminan.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Daun betik : Beberapa helai

RAWATAN

  1. Gosokkan kebahagian badan ternakan yang telah dijangkiti oleh kutu.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Abu : secukupnya

RAWATAN

  1. Gosokkan kebahagian badan ternakan yang telah dijangkiti oleh kutu.

KEMBUNG

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Bionutrein halia : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien halia sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Bionutrein bawang putih : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien bawang putih sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Halia : 10 ulas besar
Air : 1000 ml

CARA MEMBUAT

  1. Buang kulit kemudian diparut atau ditumbuk.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.
  3. Larutan cecair halia tadi perlu dilarutkan dalam air sebanyak 1000 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair halia sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Bawang putih : 10 ulas besar
Air : 1000 ml

CARA MEMBUAT

  1. Buang kulit kemudian diparut atau ditumbuk.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.
  3. Larutan cecair bawang putih tadi perlu dilarutkan dalam air sebanyak 1000 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bawang putih sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Asam jawa : 1 sudu besar
Air : 1000 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan asam jawa dengan air.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair asam jawa sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 6

BAHAN ASAS

Minyak kelapa atau sawit : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair minyak kelapa atau sawit sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 7

BAHAN ASAS

Omathani (air ubat India) : 250 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair Omatahni sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 8

BAHAN ASAS

Ikan sardin : 1 tin kecil

RAWATAN

  1. Berikan ikan sardin.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 9

BAHAN ASAS

Air coca-cola : 500 ml

RAWATAN

  1. Berikan air coca-cola 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 10

BAHAN ASAS

Karbon pengaktifan : Beberapa ketul

RAWATAN

  1. Hancurkan terlebih dahulu dan kemudian diberi makan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 11

BAHAN ASAS

Bilah buluh runcing : 1 bilah
Iodine : 1 botol

CARA MEMBUAT

  1. Tajamkan bilah buluh tersebut.

RAWATAN

  1. Kenalpasti bahagian perut rumen yang berada disebelah kiri bahagian badan.
  2. Pastikan segitiga perut rumen.
  3. Tusukkan buluh yang tajam tadi kedalam perut rumen tersebut.
  4. Pastikan tusukkan tadi melalui 2 tempat iaitu kulit dan bahagian dalam perut rumen.
  5. Cabut tusukan bilah buluh yang tajam tadi dan tekan secara perlahan perut rumen.
  6. Pastikan angin didalam perut rumen tadi keluar.
  7. Sapukan iodine.

CACING

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Bionutrien daun betik : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien daun betik sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Daun pucuk betik : Beberapa helai

RAWATAN

  1. Beri makan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Bionutrien ketum : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien daun ketum sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Daun ketum : Beberapa helai

RAWATAN

  1. Beri makan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Minyak Margosa : 15 ml

RAWATAN

  1. Berikan minyak Margosa sebanyak 15 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.
  3. Jangan berikan dalam dos yang banyak kerana dikhuatir akan mengakibatkan keracunan kepada ternakan.

RAWATAN 6

BAHAN ASAS

Kicap : 35 ml

RAWATAN

  1. Berikan kicap sebanyak 35 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.
  3. Rawatan hanya diberikan kepada kambing dewasa.

RAWATAN 7

BAHAN ASAS

Buah Peria : 2 biji

RAWATAN

  1. Berikan buah Peria ini kepada kambing yang kurus sahaja.

CIRIT-BIRIT

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Bionutrien halia : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien halia sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Bionutrien bawang putih : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bionutrien bawang putih sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Halia : 10 ulas besar
Air : 1000 ml

CARA MEMBUAT

  1. Buang kulit kemudian diparut atau ditumbuk.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.
  3. Larutan cecair halia tadi perlu dilarutkan dalam air sebanyak 1000 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair halia sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Bawang putih : 10 ulas besar
Air : 1000 ml

CARA MEMBUAT

  1. Buang kulit kemudian diparut atau ditumbuk.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.
  3. Larutan cecair bawang putih tadi perlu dilarutkan dalam air sebanyak 1000 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bawang putih sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Ikan sardin : 1 tin kecil

RAWATAN

  1. Berikan ikan sardin.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 6

BAHAN ASAS

Air coca-cola : 500 ml

RAWATAN

  1. Berikan air coca-cola 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 7

BAHAN ASAS

Minyak kelapa atau sawit : 100 ml

RAWATAN

  1. Berikan minyak masak atau sawit sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 8

BAHAN ASAS

Pil Chi Kit Teck Aun : 2 bungkus
Air : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk pil sehingga hancur.
  2. Larutan pil ke dalam air sebanyak 1000 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan yang telah dicampurkan sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 9

BAHAN ASAS

Buah Pinang : 5 biji
Gambir : Beberapa ulas
Air : secukupnya

CARA MEMBUAT

  1. Buang kulit kemudian diparut atau ditumbuk.
  2. Perah dan dapatkan larutan cecair.
  3. Larutan cecair tersebut didalam air.

RAWATAN

  1. Berikan larutan cecair bawang putih sebanyak 100 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 10

BAHAN ASAS

Daun jambu batu : 20 helai
Air susu : 20 ml

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk daun jambu batu sehingga hancur.
  2. Larutan bahan tersebut dengan air susu sebanyak 20 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan yang telah dicampurkan sebanyak 20 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 11

BAHAN ASAS

Buah ciku : 5 biji
Air : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk buah ciku sehingga hancur.
  2. Larutan bahan tersebut dengan air sebanyak 100 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan yang telah dicampurkan sebanyak 50 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 12

BAHAN ASAS

Buah limau nipis : 3 biji
Air susu : 20 ml

CARA MEMBUAT

  1. Perah limau nipis dan dapatkan cecair.
  2. Larutan bahan tersebut dengan air susu sebanyak 20 ml.

RAWATAN

  1. Berikan larutan yang telah dicampurkan sebanyak 10 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 13

BAHAN ASAS

Dadih atau susu masam : 10 ml

RAWATAN

  1. Berikan dadih atau susu masam 10 ml.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 14

BAHAN ASAS

Daun pahit seperti daun mengkudu : Potongan dahan

RAWATAN

  1. Beri makan pohon yang telah dipotong dalam petak.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 15

BAHAN ASAS

Karbon pengaktifan : Beberapa ketul

RAWATAN

  1. Hancurkan terlebih dahulu dan kemudian diberi makan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

LEKAT URI

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Daun nangka : Potongan dahan

RAWATAN

  1. Jemur daun nangka yang telah dipotong selama 30 minit.
  2. Jangan berikan daun nangka yang ada getah kerana dikhuatiri boleh menyebabkan kembung kepada ternakan.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Daun buluh : Potongan pohon

RAWATAN

  1. Berikan pohon buluh yang telah dipotong.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Kulit nenas : Sisa kulit

RAWATAN

  1. Berikan sisa kulit yang telah dipotong.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Minyak tanah : 500 ml

RAWATAN

  1. Gosok dan lumurkan minyak tanah ke perut ibu kambing yang baru beranak.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

MEROYAN (LEKAT URI)

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Air kelapa : 500 ml
Garam : 50 gm

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

LUKA

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Serbuk kunyit : 50 gm
Kapur barus : 150 gm
Minyak kelapa atau masak : 100 ml
Air suam : 100 ml
Dettol : 20 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Cuci luka dengan campuran air suam dan Dettol.
  2. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Minyak Margosa : 50 ml
Air suam : 100 ml
Dettol : 20 ml

RAWATAN

  1. Cuci luka dengan campuran air suam dan Dettol.
  2. Sapukan minyak Margosa keatas bahagian yang luka.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Minyak kelapa atau masak : 100 ml
Garam : 100 gm
Tembakau : 1 bungkus

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Kunyit : 50 gm
Alkohol : 50 ml

CARA MEMBUAT

  1. Bakar kunyit selama 1-2 minit.
  2. Tumbuk hingga lumat.
  3. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Serbuk arang : 50 gm
Minyak kelapa atau masak : 50 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 6

BAHAN ASAS

Daun kapal terbang : Beberapa helai

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk daun kapal terbang sehingga lumat.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

PATAH TANDUK

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Serbuk kopi : 50 gm
Kunyit : 50 gm
Putih telor : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Pastikan bahan yang telah di adun dalam bentuk krim.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka dan patah.
  2. Balut jika perlu.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Garam : 25 gm
Kunyit : 50 gm
Putih telor : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Pastikan bahan yang telah diadun dalam bentuk krim.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka dan patah.
  2. Balut jika perlu.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Kunyit : 50 gm
Alkohol : 50 ml

CARA MEMBUAT

  1. Bakar kunyit selama 1-2 minit.
  2. Tumbuk hingga lumat.
  3. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

PATAH KAKI

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Garam : 25 gm
Kunyit : 50 gm
Putih telor : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Pastikan bahan yang telah diadun dalam bentuk krim.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka dan patah.
  2. Balut jika perlu.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Kunyit : 50 gm
Alkohol : 50 ml

CARA MEMBUAT

  1. Bakar kunyit selama 1-2 minit.
  2. Tumbuk hingga lumat.
  3. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang luka.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

DEMAM

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Air kelapa : 500 ml
Halia : 300 gm
Air Cap Badak : 1 botol

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk halia hingga lumat.
  2. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri minum kepada ternakan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Air kelapa : 500 ml
Panadol : 2 biji

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk Panadol hingga lumat.
  2. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri minum kepada ternakan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Air kelapa : 500 ml
Garam : 20 gm

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri minum kepada ternakan.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

KURAP

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Serbuk belerang : 600 gm
Minyak tanah : 250 ml

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk Panadol hingga lumat.
  2. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Sapukan sebatian yang telah dibuat keatas bahagian yang terkena kurap.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Daun Gelenggang tua : Beberapa helai
Kapur : 20 gm

CARA MEMBUAT

  1. Tumbuk daun Gelenggang hingga lumat.
  2. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Gosok keatas bahagian yang terkena kurap.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Ubat kurap Cap Kaki Tiga : 1 botol

RAWATAN

  1. Gosok keatas bahagian yang terkena kurap.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

PURU

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Kapur sireh : 50 gm
Belerang : 50 gm
Minyak tanah : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Bersihkan dahulu kawasan yang terkena puru.
  2. Gosok sebatian keatas bahagian yang terkena puru.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Pil FOB : 1 biji

RAWATAN

  1. Masukkan pil FOB ke bahagian sebelah mulut ternakan.
  2. Pegang mulut selama 1-2 minit sebelum ternakan menelannya.
  3. Rawat sehingga pulih.

SEMBELIT

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Minyak kelapa atau masak : 200 ml
Ubat julap Cap Kaki Tiga : 50 gm
Air : 50 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Cuka Cider Epal : 10 ml

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.
  3. Jika berlakunya kembung atau cirit birit pada ternakan,hentikan sementara rawatan.

BATU KARANG

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Cuka Cider Epal : 10 ml

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.
  3. Jika berlakunya kembung atau cirit birit pada ternakan,hentikan sementara rawatan.

KERACUNAN MAKANAN

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Asam jawa : 500 gm
Garam : 250 gm
Air : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Tapis dan dapatkan larutan.

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Air kelapa : 500 ml
Putih telor : 5-10 biji

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Dapatkan larutan.

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Minyak kelapa atau masak : 100 ml

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Minyak Jarak : 100 ml

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Cuka makan : 250 ml

RAWATAN

  1. Beri minum.
  2. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

AMBING SUSU KERAS

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Cuka Cider Epal : 10 ml

RAWATAN

  1. Bersihkan dahulu kawasan ambing susu.
  2. Sapukan Cuka Cider Epal.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Nila : 50 gm
Air suam : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Dapatkan larutan.

RAWATAN

  1. Bersihkan dahulu kawasan ambing susu.
  2. Sapukan larutan tersebut.
  3. Rawatan sebanyak 3 kali sehari.

SUSU IBU KURANG

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Pokok Pelindung Koko/Grisilia : Beberapa pohon dahan

RAWATAN

  1. Beri makan pohon tersebut kepada ibu kambing yang kurang susu.
  2. Beri sekerap yang mungkin.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Dedak : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri sekerap yang mungkin.
  2. Perhatikan tinja anak,jika anak ada cirit birit kurangkan sedikit.

PENJAGAAN IBU BUNTING

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Dedak : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri sekerap yang mungkin.
  2. Ibu yang telah bunting memerlukan 3% tenaga tambahan yang boleh dijanakan oleh glukosa dalam darah daripada molas atau gula merah.

TIADA SUSU AWAL

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Susu segar : 100 ml
Telor : 1 biji
Minyak ikan : Beberapa titk

CARA MEMBUAT

  1. Dapatkan putih telor.
  2. Campurkan kedalam susu segar.
  3. Titik beberapa titis minyak ikan.

RAWATAN

  1. Berikan secara botol 3 kali sehari.
  2. Rawat ibu sehingga susu keluar dan ceraikan susu botol.

JAMU BIANG

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Air tongkat Ali : 1 tin

RAWATAN

  1. Beri minum kepada pejantan sekerap yang mungkin.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Dedak : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Telor : 1 bahagian
Madu : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri makan sekerap yang mungkin.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Dedak : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Roti : 1 bahagian
Kepala ikan bilis : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri makan sekerap yang mungkin.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Dedak : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
Fosforus : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.

RAWATAN

  1. Beri makan sekerap yang mungkin.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Phosrich Rockies (garam jilatan) : 1 blok

RAWATAN

  1. Gantung blok tersebut pada petak kambing betina atau induk yang ingin dikahwinkan.
  2. Di galakkan menggunakan garam jilatan ini bagi satu-satu musim mengawan.

TONIK TERNAKAN

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

TEKNIK 1

BAHAN ASAS

BIMO : 4 ml
Molas atau gula merah : 4 ml
Air : 4000 ml
Halia : 500 gm
Lengkuas : 500 gm
Daun Cekor : 500 gm
Kunyit : 500 gm
Sireh : 500 gm
Bawang putih : 500 gm
Botol plastic atau kaca : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Semua bahan dihancurkan dengan pengisar bersama air secukupnya.
  2. Kemudian tapis dan tambah BIMO dan molas atau gula merah.
  3. Campurkan semua bahan tersebut dengan air sebanyak 4000 ml.
  4. Biarkan tonik difermentasikan selama 7 hari.

RAWATAN

Bagi semua ternakan adalah disyorkan :

Tonik  :           50 cc

Molas :           50 cc

Air       :           10 liter

  1. Larutkan semua bahan diatas dan kacau hingga rata.
  2. Tonik ini boleh digaulkan dengan dedak atau dicampurkan pada tangki air minuman ternakan.

IBU TAK KENAL ANAK

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

RAWATAN

  1. Kumpulkan lendir plasenta anak yang baru dilahirkan kemudian sapukan kedalam mulut,muka dan bahagian badan ibu tersebut.
  2. Lakukan latihan ini sekerap yang mungkin.

RAWATAN 2

RAWATAN

  1. Letakkan ibu yang baru beranak didalam petak 3’x3’ selama 1 bulan.
  2. Lepaskan ibu ketika waktu makan sahaja.
  3. Lakukan latihan ini sekerap yang mungkin.

RAWATAN 3

RAWATAN

  1. Mandikan anak kambing tadi dengan air.
  2. Letakkan ibu yang baru beranak didalam petak 3’x3’ selama 1 bulan.
  3. Lepaskan ibu ketika waktu makan sahaja.
  4. Lakukan latihan ini sekerap yang mungkin.

POTONG KUKU

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Batu blok atau simen pecah : Ikut keperluan petak

CARA MEMBUAT

  1. Letakkan batu blok atau simen yang pecah tadi di setiap petak.

RAWATAN

  1. Kambing akan mengasah atau menggosokkan kukunya secara semulajadi.

BATUK

CARA DAN TEKNIK RAWATAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Asam jawa : 1 bahagian
Gula batu : 3-4 ketul
Air : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Embunkan semalaman.

RAWATAN

  1. Asingkan kambing yang batuk kedalam 1 petak rawatan khas.
  2. Beri minum menggunakan syringe sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Asam jawa : 1 bahagian
Biji selasih : 1 bahagian
Air : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Rebus sehingga air mendidih.

RAWATAN

  1. Asingkan kambing yang batuk kedalam 1 petak rawatan khas.
  2. Beri minum menggunakan syringe sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 3

BAHAN ASAS

Bunga belimbing telunjuk/buluh : 1 bahagian
Gula batu : 3-4 ketul
Air : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Rebus sehingga air mendidih.

RAWATAN

  1. Asingkan kambing yang batuk kedalam 1 petak rawatan khas.
  2. Beri minum menggunakan syringe sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 4

BAHAN ASAS

Isi timun atau putih timun : 1 bahagian
Gula batu : 3-4 ketul
Air : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Campurkan semua bahan asas tersebut.
  2. Embunkan semalaman.

RAWATAN

  1. Asingkan kambing yang batuk kedalam 1 petak rawatan khas.
  2. Beri minum menggunakan syringe sebanyak 3 kali sehari.

RAWATAN 5

BAHAN ASAS

Ubat batuk : 1 botol
Gula batu : 3-4 ketul
Air : 1 bahagian

RAWATAN

Asingkan kambing yang batuk kedalam 1 petak rawatan khas.

Beri minum menggunakan syringe sebanyak 3 kali sehari.

INOVASI DALAM PENGHASILAN PESTISIDA ORGANIK (RACUN SERANGGA) BAGI SISTEM KAWALAN PENYAKIT TERNAKAN BERASASKAN TEKNOLOGI PENTERNAKAN SEMULAJADI DAN BIOTEKNOLOGI.

Keterangan bab :

Memahami peranan penggunaan pestisida organik dalam mengawal jangkitan merbahaya kepada ternakan dan seterusnya dapat menjalankan aktiviti penternakan dalam kos yang sangat relatif murah.

Aspek-aspek yang penting dalam bab ini :

  1. Mendedahkan kepada penternak-penternak tentang kebaikan aplikasi teknologi pestisida organik yang termaju dan termurah yang boleh digunakan bagi mengawal jangkitan terhadap ternakan dengan menggunakan bahan semulajadi.
  2. Melihat sendiri tentang kerja-kerja khas BIMO dalam penghasilan pestisida organik.
  3. Sumber-sumber semulajadi yang boleh diintegrasikan dalam menghasilkan pestisida organik.
  4. Teknik-teknik yang digunakan bagi rawatan air mengikut citarasa penternak.

PESTISIDA ORGANIK

Penggunaan pestisida organik atau racun serangga organik ini adalah bahan yang bertindak sebagai agen yang membunuh kitaran serangga perosak tetapi tidak membunuh serangga perosak tersebut sebaliknya rangka kerja pestisida organik ini hanya serangga perosak di halau sahaja.

Terdapat garis panduan dalam penggunaan pestisida organik ini,ianya adalah seperti :

  1. Pestisida organik tidak boleh digunakan secara integrasi dengan racun,ubat – ubatan yang berasaskan kimia.
  2. BIMO dalam pestisida organik ini adalah organisma hidup dan hanya memanipulasi alam sekitar bagi menggalakkan aktivitinya.
  3. Penggunaan pestisida organik bagi ladang ternakan adalah untuk menyediakan kawasan yang kondusif atau selamat bagi haiwan yang diternak.

Aktiviti BIMO dalam pestisida organik adalah unik,jadi seluruh kawasan perlu dimanfaatkan bagi mencapai objektif sebenar penggunaannya.

Penggunaan teknologi pestisida organik dalam penternakan ini mempunyai faedah yang pelbagai bagi penghasilan produk yang berkaitan dengan penternakan.Ianya adalah seperti berikut :

  1. Proses fermentasi bahan dengan BIMO bagi pestisida organik ini akan menghasilkan enzim yang mempunyai pelbagai fungsi seperti penghasilan antibiotik semulajadi yang sangat berkesan terhadap system imunisasi semulajadi bagi mengawal penyakit merbahaya bawaan air atau unggas seperti Salmonella dan E.coli.
  2. Mengurangkan pencemaran bau ammonia didalam kandang.
  3. Mengurangkan aktiviti jangkitan daripada kehadiran lalat,kutu dan serangga yang merbahaya.
  4. Meningkatkan kesihatan haiwan ternakan.
  5. Mengurangkan “ stress “ atau tekanan ternakan.
  6. Meningkatkan kualiti produk akhir ternakan.
  7. Kitar semula bahan buangan daripada ternakan yang akan disenyawakan secara organik melalui proses fermentasi.
  8. Mengurangkan penggunaan ubat-ubatan yang berasaskan kimia seperti antibiotik dan racun perosak.
  9. Mesra alam dan tidak mendatangkan kemudaratan kepada manusia dan haiwan ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-BIMO

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas/gula merah : 100 ml
Air : 1 liter

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.Goncang sehingga rata.
  2. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  3. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  4. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  5. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-DAUN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 300 ml
Molas atau gula merah : 300 gm
Air : 10 liter
Bekas plastik : 1 set
Daun betik : 1 bahagian
Daun semambu : 1 bahagian
Daun nangka : 1 bahagian
Daun jambu : 1 bahagian
Daun selasih : 1 bahagian
Daun limau purut : 1 bahagian
Daun serai : 1 bahagian
Daun pudina : 1 bahagian
Daun sireh : 1 bahagian
Pengisar : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan baik, gunakan pengisar.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik daun-daun yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-BUAHAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 300 ml
Molas atau gula merah : 300 gm
Air : 10 liter
Bekas plastik : 1 set
Jambu batu : 1 bahagian
Limau nipis : 1 bahagian
Mangga : 1 bahagian
Betik : 1 bahagian
Limau purut : 1 bahagian
Nenas : 1 bahagian
Pisang muda : 1 bahagian
Belimbing : 1 bahagian
Betik muda : 1 bahagian
Pengisar : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan pengisar.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik buah-buahan yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-HERBA DAN REMPAH

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 300 ml
Molas atau gula merah : 300 gm
Air : 10 liter
Bekas plastik : 1 set
Bawang putih : 1 bahagian
Bawang merah : 1 bahagian
Cili merah : 1 bahagian
Cili api : 1 bahagian
Lengkuas : 1 bahagian
Kunyit : 1 bahagian
Halia : 1 bahagian
Gambir : 1 bahagian
Cekur : 1 bahagian
Pengisar : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan pengisar.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik herba dan rempah yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Bawang putih : 1 bahagian
Cili hijau : ½ bahagian
Halia : ½ bahagian
Minyak tanah : ½ bahagian
Tepung ubi : ½ bahagian
Air : 3 liter
Bekas plastik : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Terlebih dahulu,rendamkan bawang putih dengan minyak tanah semalaman.
  2. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.
  3. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam bekas plastik (termasuklah hampasnya).
  4. Masukkan tepung ubi dan gaulkan dengan air sebanyak 3 liter ke dalam bahan tersebut.
  5. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  6. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  7. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  8. Cecair ini sedia digunakan.

RAWATAN

  1. Tapis cecair.
  2. Campurkan cecair dengan air dengan nisbah 1:10.
  3. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  4. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  5. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-RUMPUT DAN RUMPAI

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 300 ml
Molas atau gula merah : 300 gm
Air : 10 liter
Alkohol 15%-40%/air tuak/air tapai : 100 ml
Bekas plastik : 1 set
Pokok tangki/kemam air : 1 bahagian
Pengisar : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan pengisar.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu alkohol,molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik herba rumput dan rumpai yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.
  5. Pestisida organik jenis ini hanya di gunakan bagi mengawal serangan virus sahaja.

PESTISIDA ORGANIK-CAMPURAN SEMUA BAHAN

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas/gula merah : 100 ml
Alkohol 15%-40%/air tuak/air tapai : 100 ml
Cuka makan : 100 ml
Air cucian beras pertama/kedua : 1000 ml
Halia : Sebesar ibu jari
Lengkuas : Sebesar ibu jari
Daun cekor : Sebesar ibu jari
Kunyit : Sebesar ibu jari
Temu lawak : Sebesar ibu jari
Sireh : 3-5 helai
Bawang putih : 3-10 ulas
Bawang merah : 3-10 ulas
Daun mint/semambu : Ikut keperluan
Botol : Plastik/kaca

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan dengan menggunakan alat pengisar atau alat penumbuk manual.Untuk membantu proses penghancuran dengan pengisar,gunakan air cucian beras yang pertama atau kedua.
  2. Setelah semua bahan asas tadi hancur,masukkan semua bahan tersebut kedalam botol (termasuklah hampasnya).
  3. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan iaitu cuka makan,alkohol,molas atau gula merah dan BIMO.Goncang sehingga rata.
  4. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  5. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  6. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  7. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

BIMO-Laktobasillus/Buluh : 100 ml
Molas/gula merah : 100 ml
Bionutrien bawang putih : 100 ml
Bionutrien kunyit : 100 ml
Bionutrien halia : 100 ml

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.Goncang sehingga rata.
  2. Simpan dalam suhu bilik dengan keadaan botol tertutup.Goncang botol setiap pagi dan petang.
  3. Buka penutup botol setiap pagi dan petang bagi membebaskan gas yang terbentuk sewaktu proses fermentasi berlangsung.
  4. Selepas 10-15 hari ataupun setelah tiada aktiviti penghasilan gas berlaku akibat daripada proses fermentasi,tidak perlu lagi botol digoncang.
  5. Tunggu selama 7 hari daripada tarikh berhentinya proses fermentasi cecair tersebut kemudian barulah boleh digunakan.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi sebanyak 5-10 ml bagi setiap liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-BAHAN BUANGAN PENTERNAKAN DAN PERTANIAN

  1. Cara ini mempunyai 2 kaedah bagi menghasilkan pestisida organik yang berasaskan bahan buangan penternakan dan pertanian.
  2. Kaedah-kaedah tersebut adalah:
    1. Kaedah fermentasi.
    2. Kaedah rebusan.

RAWATAN 1(KAEDAH FERMENTASI)

BAHAN ASAS

Daun pisang : 1 bahagian
Daun semambu : 1 bahagian
Aloe vera : 1 bahagian
Daun getah : 1 bahagian
Daun nangka : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 5 bahagian
Urin ternakan : 1 bahagian
Tinja ternakan : 1 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan asas terlebih dahulu.
  2. Gaulkan sehingga rata semua bahan tersebut.
  3. Proses fermentasi pada bahan tersebut akan berlangsung selama 15 hari.

RAWATAN

  1. Tapis cecair.
  2. Campurkan cecair dengan air dengan nisbah 1:10.
  3. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  4. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  5. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

RAWATAN 2(KAEDAH REBUSAN)

BAHAN ASAS

Daun pisang : 1 bahagian
Daun semambu : 1 bahagian
Aloe vera : 1 bahagian
Daun getah : 1 bahagian
Daun nangka : 1 bahagian
Molas atau gula merah : 5 bahagian
Urin ternakan : 1 bahagian
Tinja ternakan : 1 bahagian
Kunyit : 1 bahagian
Air : 50-60 liter
Set rebusan : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan asas terlebih dahulu.
  2. Gaulkan sehingga rata semua bahan tersebut.
  3. Masukkan air sebanyak 25-30 liter dan rebus dengan api yang perlahan.
  4. Pastikan semua bahan yang di rebus tenggelam.
  5. Tambahkan 1 kg kunyit yang telah dihancurkan apabila air rebusan mula mendidih.
  6. Hentikan dahulu proses rebusan.
  7. Tunggu sehingga bahan mula sejuk.
  8. Tapis bahan rebusan dan dapatkan cecair.
  9. Campurkan dengan air sebanyak 25-30 liter bagi menyambung proses rebusan kali kedua.
  10. Rebus sehingga mendidih.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair dengan air dengan nisbah 1:10.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-MELALUI PROSES REBUSAN

Selain daripada menjadi pestisida dalam mengawal serangan penyakit seperti virus dan kutu,pestisida ini boleh juga digunakan untuk mengawal serangan kulat.

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Aloe vera : 3 kg
Pisang : 3 kg
Bunga raya : 3 kg
Serbuk kunyit : 500 gram
Air : 50-60
Set rebusan : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan asas terlebih dahulu.
  2. Gaulkan sehingga rata semua bahan tersebut.
  3. Masukkan air sebanyak 25-30 liter dan rebus dengan api yang perlahan.
  4. Pastikan semua bahan yang di rebus tenggelam.
  5. Tambahkan 500 gram kunyit yang telah dihancurkan apabila air rebusan mula mendidih.
  6. Hentikan dahulu proses rebusan.
  7. Tunggu sehingga bahan mula sejuk.
  8. Tapis bahan rebusan dan dapatkan cecair.
  9. Campurkan dengan air sebanyak 25-30 liter bagi menyambung proses rebusan kali kedua.
  10. Rebus sehingga mendidih.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair dengan air dengan nisbah 1:10.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Aloe vera : 3 kg
Apa-apa jenis daun : 3 kg
Daun buluh : 3 kg
Daun pudina : 3 kg
Daun semambu : 3 kg
Serbuk kunyit : 500 gram
Air : 50-60 liter
Set rebusan : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Hancurkan semua bahan asas terlebih dahulu.
  2. Gaulkan sehingga rata semua bahan tersebut.
  3. Masukkan air sebanyak 25-30 liter dan rebus dengan api yang perlahan.
  4. Pastikan semua bahan yang di rebus tenggelam.
  5. Tambahkan 500 gram kunyit yang telah dihancurkan apabila air rebusan mula mendidih.
  6. Hentikan dahulu proses rebusan.
  7. Tunggu sehingga bahan mula sejuk.
  8. Tapis bahan rebusan dan dapatkan cecair.
  9. Campurkan dengan air sebanyak 25-30 liter bagi menyambung proses rebusan kali kedua.
  10. Rebus sehingga mendidih.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair dengan air dengan nisbah 1:10.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Jangan gunakan knapsack/pam racun galas yang telah digunakan untuk semburan racun perosak.
  4. Boleh di gunakan sebagai air mandian ternakan.

PESTISIDA ORGANIK-CUKA ASLI(ASID ASETIK)

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Garam : 2 kg
Cuka makan : 2000 ml
Air : Secukupnya

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.
  2. Goncang sehingga rata.
Aktiviti mikrob yang tidak baik boleh dilemahkan atau dimatikan dengan penggunaan garam dalam kuantiti yang banyak.Bagi menyokong kerja-kerja BIMO,garam perlulah digunakan dalam kuantiti yang sedikit sahaja kerana kebanyakkan BIMO mempunyai daya ketahanan yang baik berbanding mikrob yang tidak baik.Air laut boleh digunakan untuk campuran dengan cuka tetapi jangan gunakan air laut dari pelabuhan kerana air laut ini tidak bergerak atau bertakung setempat dan ia boleh mengakibatkan penyakit bawaan air seperti E.coli dan Salmonella.

RAWATAN

  1. Campurkan cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi dengan air sebanyak 20 liter.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Boleh di gunakan sebagai bahan mandian ruminan.
  4. Boleh di gunakan sebagai bahan kawalan anai-anai.

PESTISIDA ORGANIK-CUKA SIRUP(ASID ASETIK)

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Cuka sirap : 1 bahagian
Air : 200-300 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.
  2. Goncang sehingga rata.

RAWATAN

  1. Campurkan 1 bahagian cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi dengan air sebanyak 200-300 bahagian.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Boleh di gunakan sebagai bahan mandian ruminan.
  4. Boleh di gunakan sebagai bahan kawalan anai-anai.
  5. Boleh di gunakan sebagai agen tumbesaran tanaman.

PESTISIDA ORGANIK-CUKA KAYU(ASID ASETIK)

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Cuka kayu : 1 bahagian
Air : 200-300 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Masukkan pula bahan-bahan asas yang lain secara berturutan.
  2. Goncang sehingga rata.

RAWATAN

  1. Campurkan 1 bahagian cecair pestisida organik yang telah dihasilkan tadi dengan air sebanyak 200-300 bahagian.
  2. Semburan cecair pestisida organik hendaklah dilakukan sekerap yang mungkin.
  3. Boleh di gunakan sebagai bahan mandian ruminan.
  4. Boleh di gunakan sebagai bahan kawalan anai-anai.
  5. Boleh di gunakan sebagai agen tumbesaran tanaman.

PESTISIDA ORGANIK-ZEOLITE

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Zeolite : 20 kg

RAWATAN

  1. Penggunaan zeolite 20 kg ini hanya untuk kawasan kandang yang mempunyai keluasan 100’ x 24’.
  2. Kurangkan sedikit penggunaan zeolite jika kawasan bagi kandang kecil dan tidak luas.
  3. Taburkan debu zeolite ke seluruh kawasan kandang ternakan terutamanya lantai.
  4. Boleh di gunakan sebagai “foot bath”.

PESTISIDA ORGANIK-ABU KAYU

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Habuk kayu : Beberapa bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Habuk kayu ini mestilah dilonggokkan di sebuat tempat yang mempunyai kawasan yang boleh memecah angin.
  2. Nyalakan api kepada bahan yang telah dilonggokkan.
  3. Pastikan proses pembakaran habuk kayu tadi tidaklah sampai menghasilkan nyalaan api yang besar.

RAWATAN

  1. Taburkan abu kayu ke seluruh kawasan kandang ternakan terutamanya lantai.
  2. Boleh di gunakan sebagai “foot bath”.

PESTISIDA ORGANIK-SERAI WANGI

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Serai wangi : Beberapa bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Tanam serai wangi di sekeliling kandang.

RAWATAN

  1. Setiap pagi lukakan daun dan goncangkan pokok serai wangi.
  2. Lakukan setiap hari bagi menghalau kutu dan nyamuk pembawa penyakit.

RACUN RUMPAI ORGANIK

RAWATAN 1

BAHAN ASAS

Cuka asli : 1 bahagian
Fermentasi jus buahan : 1 bahagian
Air : 6 bahagian

CARA MEMBUAT

  1. Larutkan semua bahan asas.
  2. Gaulkan sehingga rata.

RAWATAN

  1. Sembur pada rumput yang baru tumbuh (muda).
  2. Kaedah ini hanya untuk membantutkan pertumbuhan rumput sahaja.
  3. Ulang kaedah ini selepas 5-7 hari.

RAWATAN 2

BAHAN ASAS

Rumput-rumpai : 5 bahagian
Air : 3 bahagian
Molas atau gula merah : 1 bahagian
BIMO-Petani : ½ bahagian
Bekas plastik : 1 set

CARA MEMBUAT

  1. Pastikan rumput atau rumpai yang digunakan dituai sebelum matahari terbit.
  2. Hancurkan dahulu bahan asas.
  3. Larutkan semua bahan asas.
  4. Gaulkan sehingga rata.
  5. Pastikan bahan asas tenggelam setiap masa.
  6. Tutup rapat bekas dan biarkan fermentasi bahan berlansung selama 10 hari.
  7. Simpan di tempat yang gelap dan sejuk.

RAWATAN

  1. Larutkan cecair yang telah diproses dengan air sebanyak 2:10.
  2. Sembur pada rumput yang baru tumbuh (muda).
  3. Kaedah ini hanya untuk membantutkan pertumbuhan rumput sahaja.
  4. Ulang kaedah ini selepas 5-7 hari.